Không sách vở, không những bài học khô cứng, văn hóa truyền thống đến với trẻ bằng âm thanh, màu sắc và những trải nghiệm. Sắc màu của mặt nạ hát bội, những điệu xoang nối dài hay âm thanh trầm hùng của cồng chiêng... đến gần với các em theo một cách tự nhiên và đáng nhớ.
Nhà văn hóa xã Ia Pnôn trở thành điểm đến quen thuộc của thanh thiếu nhi trong xã. Dưới sự hướng dẫn của các anh chị đoàn viên, thanh niên, những vòng xoang uyển chuyển hòa vào tiếng cồng chiêng đã đưa các em đến gần hơn với không gian văn hóa Tây Nguyên.
Vòng xoang chuyển động, chỉ sau vài nhịp chiêng, các em đã mạnh dạn nắm tay nhau, hòa vào vòng múa. Các em vừa vận động, vừa cảm nhận âm nhạc và quan trọng hơn là được trải nghiệm tinh thần đoàn kết, gắn bó của cộng đồng qua hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống.
Em Rơ Mah H’Mai - làng Chan, xã Ia Pnôn chia sẻ: “Từ nhỏ, em nhiều lần được xem xoang, cồng chiêng tại nhà rông của làng vào các dịp lễ hội. Bây giờ được trực tiếp tham gia học xoang, em hiểu hơn về ý nghĩa của từng điệu múa, tiếng cồng chiêng và những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Jrai.”
Còn em Kpuih H’Soa - làng Bua, xã Ia Pnôn cho biết: “Em thấy việc đưa xoang và cồng chiêng vào các hoạt động sinh hoạt thường xuyên rất ý nghĩa. Đây không chỉ là sân chơi bổ ích mà còn giúp các bạn thiếu nhi, thanh thiếu niên hiểu, yêu và trân trọng hơn văn hóa dân tộc mình. Qua đó, chúng em có thêm ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống”.
Ông Phạm Khắc Công - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Pnôn cho rằng: Khi được trực tiếp tham gia vui chơi, giải trí gắn với các hoạt động văn hóa truyền thống như cồng chiêng, xoang…, thanh thiếu nhi được giao lưu, học hỏi, phát huy năng khiếu; đồng thời các em được giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và nâng cao ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.
“Chúng tôi đặc biệt chú trọng đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, bằng những hoạt động trải nghiệm trực quan, sinh động như tổ chức hội thi đánh cồng chiêng, xoang. Việc trực tiếp tham gia giúp các em hiểu hơn về giá trị văn hóa truyền thống, từ đó hình thành ý thức gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc” - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Pnôn thông tin.
Được tiếp cận những giá trị văn hóa từ nghệ thuật hát bội, nhiều trẻ em tại phường Quy Nhơn Nam không khỏi bất ngờ. Theo chị Đặng Thị Thu Hiền - Bí thư Chi đoàn khu phố 24 (phường Quy Nhơn Nam), với mong muốn giúp các em nhỏ có thêm cơ hội đến với những giá trị văn hóa, đoàn phường đã tổ chức sân chơi trải nghiệm vẽ mặt nạ hát bội cho trẻ em trên địa bàn phường.
“Các em hôm nay có nhiều điều kiện tiếp cận Internet và thiết bị thông minh, nhưng không phải em nào cũng biết đến nghệ thuật truyền thống. Chúng tôi đã phối hợp với các nghệ sĩ, nghệ nhân và đơn vị chuyên môn tổ chức hoạt động vẽ mặt nạ hát bội cho trẻ em tại địa phương. Sân chơi này góp phần đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ bằng chính sự trải nghiệm thay vì những bài học khô cứng” - chị Hiền cho hay.
Sau câu chuyện mộc mạc của nghệ nhân về nghệ thuật hát bội, các em nhỏ được hướng dẫn cầm cọ, pha màu và tô từng chi tiết trên mặt nạ. Em Trần Uyển Nhi (tổ dân phố 24) bày tỏ: “Trước đây chỉ biết đến hát bội qua một vài hình ảnh trên Internet. Đến khi trực tiếp quan sát, lắng nghe và tự tay vẽ mặt nạ, em mới cảm nhận rõ nét đẹp độc đáo của loại hình nghệ thuật này”.
Tương tự, em Vũ Trọng Bình (tổ dân phố 21) hào hứng nói: “Em từng nhiều lần theo gia đình đi xem hát bội nên em rất thích những khuôn mặt được hóa trang với màu sắc và đường nét khác nhau. Khi được tự mình tô màu cho chiếc mặt nạ, em thấy rất vui. Em hy vọng sẽ có nhiều hoạt động ý nghĩa như thế này để có thể chạm đến văn hóa truyền thống dân tộc”.
Là người luôn sẵn sàng đồng hành cùng các trường học, địa phương trong những chương trình giới thiệu nghệ thuật hát bội đến trẻ em, NSND Nguyễn Xuân Hợi - nguyên diễn viên Đoàn tuồng Đào Tấn (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) chia sẻ: “Điều khiến tôi vui nhất là ngày càng có nhiều em nhỏ muốn tìm hiểu về nghệ thuật truyền thống hát bội. Mong rằng sẽ có thêm nhiều hoạt động trải nghiệm ý nghĩa để các em biết đến những giá trị văn hóa dân tộc. Khi hiểu và yêu văn hóa truyền thống, các em sẽ có ý thức gìn giữ để di sản được lan tỏa và trao truyền”.
