(GLO)- Đó là đạo diễn người Mỹ William Oliver Stone. Ông chính là nhân vật danh tiếng khi đã giành 2 giải thưởng Oscar của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ dành cho đạo diễn xuất sắc nhất với các phim “Trung đội” (Platoon) năm 1986 và “Sinh ngày 4 tháng 7” (Born on Fouth of July) năm 1989. Trước đó, năm 1978, Oliver Stone cũng đã nhận giải Oscar dành cho kịch bản được chuyển thể hay nhất trong phim “Chuyến tàu tốc hành lúc nửa đêm” (Midnight Express)…
Thực ra, tên tuổi Oliver Stone không chỉ gắn với những tác phẩm điện ảnh lừng lẫy vừa nêu. Ông còn là đạo diễn truyền hình, tác giả của một số cuốn sách đáng chú ý, từng phỏng vấn nhiều người nổi tiếng trên thế giới như Tổng thống Nga Putin hay làm phim về Chủ tịch Cuba Fidel Castro hoặc John Kennedy… Theo thống kê chưa đầy đủ, Oliver Stone sở hữu danh sách dài những giải thưởng điện ảnh danh giá, trong đó có ít nhất 5 giải Quả cầu vàng (giải hàng năm của Hiệp hội Báo chí nước ngoài tại Hollywood trao cho đạo diễn xuất sắc).
Phần lớn khán giả nước ta biết đến Oliver Stone qua phim “Sinh ngày 4 tháng 7” do tài tử Tom Cruise thủ vai chính, kể về hành trình trở thành một người phản đối cuộc chiến tại Việt Nam. Tương tự như vậy, phim “Trung đội”-tác phẩm cùng lúc giành 4 giải Oscar danh giá được rất nhiều người Việt Nam quan tâm. Bộ phim này mô tả bi kịch của những người lính Mỹ khi tham chiến tại Việt Nam. Một nhà phê bình điện ảnh nước ngoài cho rằng đây giống như phim về một đoạn đời tuổi trẻ của đạo diễn Oliver Stone. Ông cũng như rất nhiều người lính Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam đã đi từ sự ngây thơ, điên rồ đến những dằn vặt, bất hạnh khi nhận ra sai lầm nghiêm trọng của mình. Thật may, Oliver Stone đã sớm thoát ra khỏi bi kịch đó để rồi dùng nghệ thuật điện ảnh kể về những chuỗi ngày đau đớn ấy một cách giàu tính nhân văn với toàn nhân loại.
 |
| Oliver Stone chụp ảnh lưu niệm với một phụ nữ tại An Khê năm 1968 (ảnh tư liệu). |
Theo tài liệu mà chúng tôi có được, Oliver Stone rời trường đại học chỉ sau 1 năm theo học. Năm 1965, Oliver Stone đến Sài Gòn với tư cách là giáo viên tiếng Anh, trong thời gian 6 tháng. Sau đó, ông trở về sống ở Mexico, trước khi trở lại Đại học Yale. Tuy nhiên, nơi này cũng không giữ chân ông được lâu. Từ khoảng tháng 9-1967, ông đi lính (biên chế thuộc Sư đoàn bộ binh số 25 và Sư đoàn kỵ binh bay số 1), trực tiếp tham chiến tại một số mặt trận ở vùng Trường Sơn-Tây Nguyên. Từng bị thương và trước khi giải ngũ vào tháng 11-1968, Oliver Stone đã đến đồn trú tại khu vực thị xã An Khê ngày nay.
Chúng tôi tình cờ tìm thấy một số ảnh màu và đen trắng của Oliver Stone thời còn mặc áo lính trên chiến trường Tây Nguyên. Đáng kể có tấm ảnh đen trắng chụp Oliver Stone tại một khu giải trí dành cho binh sĩ Mỹ tại An Khê năm 1968 với dòng chú thích xác nhận mốc thời gian của chính người lính này.
Ấn tượng mạnh về những năm tháng tham chiến sai lầm tại Việt Nam, Oliver Stone dành sự quan tâm đáng kể cho đất nước này. Đây là lý do ông đã nhiều lần trở lại Việt Nam để tiếp tục thai nghén những tác phẩm mới.
NGUYỄN QUANG TUỆ
