Đánh thức giá trị di sản Tây Sơn Thượng đạo

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo (tỉnh Gia Lai) đang được tiếp cận theo hướng mới: không chỉ bảo tồn mà còn phát huy các giá trị văn hóa, giáo dục và du lịch, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Ngày 3-2-2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 235/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo, tỉnh Gia Lai.

Mục tiêu đặt ra là bảo tồn di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, cầu nối giao lưu quan trọng giữa miền xuôi và miền ngược; phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững, gìn giữ các giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên, góp phần phát triển KT-XH, nâng cao đời sống cho người dân trong vùng…

1-5625.jpg
Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo sẽ là điểm đến văn hóa - lịch sử không thể bỏ qua khi gắn bảo tồn với phát triển sản phẩm du lịch. Ảnh: Phương Duyên

Ngay sau đó, dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo đã được UBND tỉnh đưa vào danh mục dự án trọng điểm phát triển du lịch của tỉnh; thời gian thực hiện từ năm 2026 - 2030.

Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đơn vị chủ đầu tư dự án, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo phân bố trên diện tích rộng lớn với 25 điểm, chia thành 9 cụm trải dài qua 5 địa phương, gồm phường An Khê và các xã Cửu An, Kông Chro, Kông Bơ La, Ya Hội.

2-647.jpg
Tượng đài Quang Trung - Nguyễn Huệ trong quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo. Ảnh: Phương Duyên

Đây là các địa điểm mang đậm dấu tích tiền nhân như trung tâm đồn trại, nơi tập hợp, luyện quân, liên lạc và thờ 3 anh em nhà Tây Sơn; nơi nghĩa quân tích trữ quân lương, khí tài và huấn luyện; nền nhà, hồ nước, kho tiền… Cùng với đó là những địa danh đã đi vào lịch sử và ký ức bao thế hệ trên vùng đất này như An Khê Đình, An Khê Trường, Hòn Nhược, Hòn Tào, Núi Hoàng Đế, Vườn Mít, Cánh đồng Cô Hầu, Kho tiền Ông Nhạc…

Năm 1991, Quần thể di tích trên chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; năm 2022 được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Là di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo là không gian lịch sử rất đặc biệt. Giá trị của di tích không nằm riêng trong những hiện vật hay kiến trúc còn lại, mà nằm ở câu chuyện lịch sử và sự giao lưu văn hóa hình thành trên vùng đất này. Đầu tư cho di tích để tạo ra một không gian văn hóa sống chứ không chỉ dừng ở mức bảo tồn ở góc độ tĩnh sẽ góp phần biến nơi này thành địa chỉ văn hóa, giáo dục và du lịch đặc sắc.

Trước đó, giữa tháng 10-2025, nhân chuyến khám phá những địa danh du lịch, lịch sử, văn hóa nổi tiếng trên địa bàn tỉnh, đoàn famtrip của Hiệp hội Du lịch tỉnh Gia Lai đã có mặt tại Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo. Theo ông Nguyễn Phạm Kiên Trung - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội, để phát huy giá trị di tích thông qua hoạt động du lịch, khu vực Tây Sơn Thượng đạo cần có thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc thù như: trải nghiệm lịch sử, không gian thực cảnh, chương trình tương tác giúp du khách cảm nhận được tinh thần của phong trào Tây Sơn. Mặt khác, cần sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, giao thông, bãi đỗ xe, dịch vụ tiện ích…

Ông Trung cũng đề xuất kết nối giữa khu vực Tây Sơn Thượng đạo với Tây Sơn Hạ đạo để hình thành một tuyến du lịch văn hóa - lịch sử liền mạch, giúp du khách hiểu rõ hơn về phong trào Tây Sơn.

Bà Nguyễn Thị Xuân Lan - Giám đốc Công ty TNHH Lữ hành Quốc tế Golden Life (phường Quy Nhơn), thành viên đoàn famtrip - khẳng định: “Chúng tôi đã nhìn thấy cơ hội để xây dựng các tour trải nghiệm, kết nối giữa Tây Sơn Hạ Đạo và Tây Sơn Thượng đạo để kể lại một hành trình về nguồn đầy cảm xúc”.

Hiện dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo đang được tiến hành khảo sát, lên ý tưởng tu bổ các hạng mục và tới đây lấy ý kiến nhân dân theo đúng tinh thần Luật Di sản và các quy định liên quan. Một khi được đầu tư đồng bộ, gắn bảo tồn với xây dựng sản phẩm du lịch và có sự tham gia của cộng đồng, quần thể di tích này sẽ trở thành điểm đến không thể bỏ qua của du lịch văn hóa - lịch sử Gia Lai.

Theo dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo, diện tích nghiên cứu lập quy hoạch, lập dự án đầu tư là 66,55 ha. Trong đó, diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 46,55 ha, diện tích nghiên cứu bổ sung khoảng 20 ha dành cho hạ tầng dịch vụ và tái định cư. Hình thức phát huy di tích được đề xuất là phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa đại trà mà tập trung vào trải nghiệm lịch sử - sinh thái - văn hóa.

Hoạt động du lịch sẽ được phát triển theo mô hình tuyến - điểm - trải nghiệm, lấy hành trình lịch sử của nghĩa quân Tây Sơn làm trục xuyên suốt (trục đèo An Khê làm xương sống), kết hợp hài hòa giữa di tích, cảnh quan thiên nhiên và câu chuyện lịch sử. Nguồn vốn gồm vốn hỗ trợ từ Trung ương (thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa), ngân sách tỉnh cùng các nguồn vốn xã hội hóa hợp pháp khác.

Có thể bạn quan tâm

Gia Lai trong nhịp vui ngày Quốc khánh

Gia Lai hòa nhịp vui ngày Quốc khánh

(GLO)- Ngày Quốc khánh 2-9 ở Gia Lai được người dân đón mừng bằng nhiều cách khác nhau, từ hành trình vượt qua giới hạn bản thân đến những phút giây sum vầy, lưu giữ khoảnh khắc đáng nhớ. Dù ở đâu, mỗi người đều tìm thấy cách riêng để hòa vào không khí thiêng liêng của ngày Tết Độc lập.

Biển xanh trong nếp nghĩ làng chài

Biển xanh trong nếp nghĩ làng chài

(GLO)- Ba cá thể cá voi Bryde cùng xuất hiện, săn mồi ở vùng biển Vũng Bồi tiếp tục làm sáng lên vẻ đẹp kỳ thú của cửa biển Đề Gi. Từ tín hiệu lành ấy, câu chuyện giữ biển của ngư dân càng thêm thấm thía: giữ biển là giữ sinh kế, giữ văn hóa và giữ tương lai xanh cho Gia Lai.

Mở lối đón khách quốc tế

Mở lối đón khách quốc tế

(GLO)- Không chờ khách quốc tế tự tìm đến, Gia Lai đang chủ động mở rộng thị trường bằng các chương trình khảo sát, xúc tiến du lịch và kết nối doanh nghiệp nước ngoài.

Lan tỏa tinh thần hiếu hạnh và nghĩa tình cộng đồng trong mùa Vu Lan năm 2026 tại Gia Lai

Mùa Vu Lan: Từ chữ hiếu đến nghĩa tình

(GLO)- Mùa Vu Lan năm 2026 tại Gia Lai mang theo lời nhắc về công ơn sinh thành, đồng thời là dịp để trao gửi sự quan tâm đến những hoàn cảnh khó khăn. Từ không gian chùa đến đời sống cộng đồng, tinh thần hiếu hạnh được tiếp nối bằng những việc làm gần gũi, thiết thực.

Giữ bình yên, nâng sức hút điểm đến

Giữ bình yên, nâng sức hút điểm đến

(GLO)- Một điểm đến hấp dẫn không chỉ cần cảnh đẹp, sản phẩm du lịch đặc sắc mà còn phải an toàn, thân thiện để du khách yên tâm trải nghiệm. Lực lượng Công an tỉnh đang góp phần tạo dựng môi trường du lịch bình yên, nâng sức cạnh tranh và giá trị điểm đến Gia Lai.

Màn trình diễn mãn nhãn tại Liên hoan Lân Sư Rồng quốc tế Quy Nhơn Gia Lai năm 2026

Liên hoan Lân, Sư, Rồng quốc tế Quy Nhơn - Gia Lai 2026: Phong phú cách thể hiện, đa dạng sắc màu

(GLO)- Sau 4 ngày tranh tài sôi nổi, Liên hoan Lân, Sư, Rồng quốc tế Quy Nhơn - Gia Lai 2026 khép lại với những màn trình diễn mãn nhãn, công phu. Mỗi phần thi mang một sắc màu riêng, vừa là cuộc phô diễn kỹ thuật cao, vừa cho thấy sự sáng tạo, đầu tư công phu trong cách dàn dựng của mỗi đội.

Gia Lai - nhìn từ văn hóa biển

Gia Lai - nhìn từ văn hóa biển

(GLO)- Những khảo cứu về lịch sử hàng hải Việt Nam cho thấy biển từng góp phần kiến tạo kinh tế, văn hóa và quyền lực ở miền Trung. Gia Lai có điều kiện xây dựng một không gian phát triển liên hoàn, đưa kinh tế - văn hóa biển và công nghiệp văn hóa trở thành những động lực tăng trưởng mới.

Gia Lai liên kết phát triển bền vững nghề nuôi ong

Gia Lai liên kết phát triển bền vững nghề nuôi ong

(GLO)- Theo thống kê, tỉnh Gia Lai có 92.873 đàn ong, sản lượng mật khai thác trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1.028 tấn. Với quy mô này, nghề nuôi ong đang giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông thôn, góp phần tạo việc làm và đa dạng nguồn thu nhập cho người dân.

Trước giờ khai hội tôn vinh võ Việt

Trước giờ khai hội tôn vinh võ Việt

(GLO)- Tối 2-8, với chủ đề “Võ cổ truyền Việt Nam - Tinh hoa ngời sáng”, Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai năm 2026 chính thức khai mạc tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn).

Nhiều tín hiệu vui cho phong trào bóng đá trẻ Gia Lai

Tín hiệu vui cho phong trào bóng đá trẻ Gia Lai

(GLO)- Không chỉ là sân chơi dịp hè dành cho các cầu thủ nhí, Giải bóng đá thiếu niên và nhi đồng tỉnh Gia Lai năm 2026 còn phản ánh sự chuyển mình của phong trào bóng đá cơ sở. Sự phát triển, đầu tư của các đội bóng đang mở ra nguồn lực kế cận đầy triển vọng cho bóng đá tỉnh nhà.

Đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển và lợi thế cạnh tranh của tỉnh.

Đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển và lợi thế cạnh tranh của tỉnh Gia Lai

(GLO)- Việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn tỉnh Gia Lai được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét, đạt kết quả thiết thực; đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, nguồn lực phát triển và lợi thế cạnh tranh của tỉnh trong giai đoạn mới.

Ký ức mãi xanh

Ký ức mãi xanh

(GLO)- Hơn 61 năm sau Chiến thắng An Lão, trên vùng chiến địa năm xưa như Núi Một (xã An Lão), Suối Bà Nhỏ (xã Ân Hảo)... sự sống đã lên màu xanh ngút ngàn. Giữa nhịp sống thanh bình hôm nay, ký ức về lòng quả cảm và sự hy sinh của các lớp cha anh vẫn được các thế hệ đi sau gìn giữ, bồi đắp.