Ngày 3-2-2026, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 235/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo, tỉnh Gia Lai.
Mục tiêu đặt ra là bảo tồn di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, cầu nối giao lưu quan trọng giữa miền xuôi và miền ngược; phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững, gìn giữ các giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên, góp phần phát triển KT-XH, nâng cao đời sống cho người dân trong vùng…
Ngay sau đó, dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo đã được UBND tỉnh đưa vào danh mục dự án trọng điểm phát triển du lịch của tỉnh; thời gian thực hiện từ năm 2026 - 2030.
Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đơn vị chủ đầu tư dự án, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo phân bố trên diện tích rộng lớn với 25 điểm, chia thành 9 cụm trải dài qua 5 địa phương, gồm phường An Khê và các xã Cửu An, Kông Chro, Kông Bơ La, Ya Hội.
Đây là các địa điểm mang đậm dấu tích tiền nhân như trung tâm đồn trại, nơi tập hợp, luyện quân, liên lạc và thờ 3 anh em nhà Tây Sơn; nơi nghĩa quân tích trữ quân lương, khí tài và huấn luyện; nền nhà, hồ nước, kho tiền… Cùng với đó là những địa danh đã đi vào lịch sử và ký ức bao thế hệ trên vùng đất này như An Khê Đình, An Khê Trường, Hòn Nhược, Hòn Tào, Núi Hoàng Đế, Vườn Mít, Cánh đồng Cô Hầu, Kho tiền Ông Nhạc…
Năm 1991, Quần thể di tích trên chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; năm 2022 được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.
Là di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, Quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo là không gian lịch sử rất đặc biệt. Giá trị của di tích không nằm riêng trong những hiện vật hay kiến trúc còn lại, mà nằm ở câu chuyện lịch sử và sự giao lưu văn hóa hình thành trên vùng đất này. Đầu tư cho di tích để tạo ra một không gian văn hóa sống chứ không chỉ dừng ở mức bảo tồn ở góc độ tĩnh sẽ góp phần biến nơi này thành địa chỉ văn hóa, giáo dục và du lịch đặc sắc.
Trước đó, giữa tháng 10-2025, nhân chuyến khám phá những địa danh du lịch, lịch sử, văn hóa nổi tiếng trên địa bàn tỉnh, đoàn famtrip của Hiệp hội Du lịch tỉnh Gia Lai đã có mặt tại Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo. Theo ông Nguyễn Phạm Kiên Trung - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội, để phát huy giá trị di tích thông qua hoạt động du lịch, khu vực Tây Sơn Thượng đạo cần có thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc thù như: trải nghiệm lịch sử, không gian thực cảnh, chương trình tương tác giúp du khách cảm nhận được tinh thần của phong trào Tây Sơn. Mặt khác, cần sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, giao thông, bãi đỗ xe, dịch vụ tiện ích…
Ông Trung cũng đề xuất kết nối giữa khu vực Tây Sơn Thượng đạo với Tây Sơn Hạ đạo để hình thành một tuyến du lịch văn hóa - lịch sử liền mạch, giúp du khách hiểu rõ hơn về phong trào Tây Sơn.
Bà Nguyễn Thị Xuân Lan - Giám đốc Công ty TNHH Lữ hành Quốc tế Golden Life (phường Quy Nhơn), thành viên đoàn famtrip - khẳng định: “Chúng tôi đã nhìn thấy cơ hội để xây dựng các tour trải nghiệm, kết nối giữa Tây Sơn Hạ Đạo và Tây Sơn Thượng đạo để kể lại một hành trình về nguồn đầy cảm xúc”.
Hiện dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo đang được tiến hành khảo sát, lên ý tưởng tu bổ các hạng mục và tới đây lấy ý kiến nhân dân theo đúng tinh thần Luật Di sản và các quy định liên quan. Một khi được đầu tư đồng bộ, gắn bảo tồn với xây dựng sản phẩm du lịch và có sự tham gia của cộng đồng, quần thể di tích này sẽ trở thành điểm đến không thể bỏ qua của du lịch văn hóa - lịch sử Gia Lai.
Theo dự án tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo, diện tích nghiên cứu lập quy hoạch, lập dự án đầu tư là 66,55 ha. Trong đó, diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 46,55 ha, diện tích nghiên cứu bổ sung khoảng 20 ha dành cho hạ tầng dịch vụ và tái định cư. Hình thức phát huy di tích được đề xuất là phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa đại trà mà tập trung vào trải nghiệm lịch sử - sinh thái - văn hóa.
Hoạt động du lịch sẽ được phát triển theo mô hình tuyến - điểm - trải nghiệm, lấy hành trình lịch sử của nghĩa quân Tây Sơn làm trục xuyên suốt (trục đèo An Khê làm xương sống), kết hợp hài hòa giữa di tích, cảnh quan thiên nhiên và câu chuyện lịch sử. Nguồn vốn gồm vốn hỗ trợ từ Trung ương (thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa), ngân sách tỉnh cùng các nguồn vốn xã hội hóa hợp pháp khác.