'Chuyên gia trùng tu' chân đất

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Chỉ có những người dân ở xã Duy Phú mới trụ được với 'nghiệp trùng tu', bởi nó đòi hỏi sự cần cù, tỉ mỉ, nhẹ nhàng ngồi hàng giờ kiên nhẫn khơi, kéo từng rễ cây, nhẹ tay với từng viên gạch...
 
Phụ nữ Duy Phú tham gia đập gạch cho vụn để trộn với dầu rái làm chất kết dính các viên gạch. Ảnh: H.T
Hàng loạt đền tháp ở Mỹ Sơn (H.Duy Xuyên, Quảng Nam) được trùng tu, bảo tồn, gìn giữ đến ngày hôm nay có đóng góp không nhỏ của người dân xã Duy Phú. Họ được ví như những “chuyên gia trùng tu” chân đất, tận tâm với di sản trên quê hương mình.
Vướng “nghiệp” trùng tu
Năm 1969, Khu đền tháp Mỹ Sơn nguy nga với 72 công trình kiến trúc kỳ vĩ đã bị bom B52 tàn phá. Khu A, trong đó có đền tháp A1, xây dựng vào thế kỷ thứ 10, được các nhà khảo cổ trong nước và quốc tế coi như “trái tim” của Khu đền tháp Mỹ Sơn, cũng không ngoại lệ. Đầu năm 2020, chuyên gia thuộc Viện Khảo cổ Ấn Độ phối hợp với Ban Quản lý di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn tổ chức trùng tu nhóm tháp ở khu A, sau khi đã hoàn thành đưa vào khai thác du lịch nhóm tháp K, H.
Giữa cái nắng tháng ba ran rát, khô hanh, thung lũng Mỹ Sơn có cả trăm công nhân chia thành nhiều nhóm nhỏ tỉ mỉ với từng viên gạch rêu phong. Tại tháp A8, hay còn gọi là tháp cổng, những công nhân lớn tuổi được giao nhiệm vụ làm sạch thực bì, cạo từng tí đất, bóc tách từng rễ cây bé xíu bám dính vào gạch, để phát lộ nền móng tháp. Công việc khó nhất này phải được giao cho những công nhân có kinh nghiệm nhiều năm, bởi đây là công việc mang tính quyết định đến thành công hay thất bại của cả quá trình trùng tu, bảo tồn.
Ông Nguyễn Văn Năm, ở xã Duy Phú, cho biết ông tham gia trùng tu, gia cố đền tháp ở Mỹ Sơn từ năm 2004 và bây giờ anh em thợ thầy quý mến đặt cho biệt danh “Năm chuyên gia”, do từng trải qua các dự án trùng tu tháp cổ với đủ chuyên gia đầu ngành đến từ nước Ý, rồi chuyên gia của Viện Bảo tồn (Bộ VH-TT-DL), Ấn Độ… Ông Năm kể rằng mình chuyên rặt nông dân, đi làm đủ thứ nghề sau mùa nông nhàn, nhưng cuối cùng “cái nghề trùng tu tháp cổ” lại bám ông như một cái nghiệp. Trải qua 16 năm, ông Năm rành rẽ từng đế tháp, từng viên gạch, từng mạch hồ, phong cách kiến trúc đền tháp… để rồi ông góp thêm tiếng nói, suy nghĩ của mình về kỹ thuật tạo chất kết dính từ dầu rái, chất lượng gạch thay thế gạch Chăm cũ đã mục nát… “Được làm việc với các chuyên gia khảo cổ, trùng tu trong và ngoài nước, mình học được ở họ sự cẩn trọng, chi li với từng viên gạch, mạch hồ. Rồi từ đó, lần lần mình thông thạo…”, ông Nguyễn Văn Năm chia sẻ. Từ những kinh nghiệm có được, ông Năm và nhiều người dân lành nghề trùng tu đã chỉ vẽ lại cho các lớp cháu con ở xã Duy Phú theo đuổi nghề, nghiệp trùng tu đền tháp Mỹ Sơn.
 
Ông Nguyễn Văn Năm tỉ mỉ với từng viên gạch tại tháp A8 thuộc khu A - Khu đền tháp Mỹ Sơn. Ảnh: Hữu Trà
Anh Lê Văn Cường, chuyên viên bảo tồn của Ban Quản lý di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, cho rằng không hiểu cơ duyên, tâm linh thế nào mà ở xã Duy Phú này có rất nhiều người yêu và kết luôn với nghiệp trùng tu. Anh Ngô Văn Lộc, nhà ở thôn Bàn Sơn, xã Duy Phú là một ví dụ, bởi trước đây anh làm đủ thứ nghề, gần nhất là làm thợ xây dựng, công thợ cao gấp đôi làm trùng tu ở Mỹ Sơn, nhưng rồi anh lại bỏ hết, về quê theo nghề trùng tu...
Yêu nghề vì yêu quê
Anh Lê Văn Cường bật mí rằng tất cả hơn trăm công nhân đang tham gia trùng tu đền tháp ở Mỹ Sơn đều là người quê xã Duy Phú. Nhiều năm bám trụ với các dự án trùng tu đền tháp ở Khu đền tháp Mỹ Sơn, anh Cường theo dõi rất kỹ về tính tình công nhân tham gia trùng tu đền tháp. Theo anh Cường, chỉ có những người dân ở xã Duy Phú mới trụ được với “nghiệp trùng tu”, bởi nó đòi hỏi sự cần cù, tỉ mỉ, nhẹ nhàng ngồi hàng giờ kiên nhẫn khơi, kéo từng rễ cây, nhẹ tay với từng viên gạch; thậm chí đến miếng gạch bể dù nhỏ cũng không được bỏ đi mà phải để riêng, tận dụng đập vụn trộn vữa...
Trong quá trình lao động, nhiều sáng kiến, đề xuất của người dân được các chuyên gia đầu ngành ghi nhận, áp dụng vào thực tiễn trùng tu

Anh Lê Văn Cường, kỹ sư, chuyên viên bảo tồn Ban Quản lý di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn

“Mình đi làm lâu và có trách nhiệm hướng dẫn các anh em đi sau. Biết việc mà không hướng dẫn, chỉ vẽ lại cho anh em đi sau thì thật uổng phí khoảng thời gian mười mấy năm theo học hỏi từ các chuyên gia. Cái gì giấu được, chứ trùng tu di tích là gắn với tâm linh. Khu đền tháp Mỹ Sơn là di sản văn hóa thế giới mang lại nhiều ích lợi cho người dân địa phương nên mình biết việc gì thì hướng dẫn lại để cùng nhau làm đẹp hơn cho quê hương mình”, anh Năm chia sẻ thêm.
 
Hầu hết công nhân tham gia trùng tu ở Mỹ Sơn là người Duy Phú. Ảnh: H.T
Anh Huỳnh Văn Vũ, ở thôn Bàn Sơn, xã Duy Phú, cho biết anh là một trong số 50 người ở xã đã từng được tập huấn 6 tháng về kỹ thuật trùng tu tháp cổ do các chuyên gia người Ý hướng dẫn. Do dịch bệnh Covid-19, nên các chuyên gia Ý chưa thể qua Việt Nam, đến Mỹ Sơn tiếp tục dự án trùng tu của mình. Vì vậy, anh Vũ cùng một số anh em khác chuyển sang tham gia trùng tu nhóm tháp ở khu A. Cũng theo anh Huỳnh Văn Vũ, về cơ bản kỹ thuật trùng tu của người Ý hay Ấn Độ áp dụng vào Mỹ Sơn gần như nhau, nên anh em không thấy bỡ ngỡ. “Người dân Duy Phú may mắn có di sản văn hóa thế giới nằm trên quê hương mình. Là người địa phương cũng mong muốn học được nhiều điều hay từ các chuyên gia để áp dụng vào công tác trùng tu, giữ gìn di tích, hạn chế sự tàn phá của thời gian”, anh Huỳnh Văn Vũ bộc bạch.
Tâm huyết bảo vệ di sản
Theo anh Lê Văn Cường, đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề tham gia trùng tu ở Mỹ Sơn là nhân tố quyết định, quan trọng cả trong quá trình khai quật, gia cố, trùng tu hệ thống đền tháp Chămpa ở Mỹ Sơn từ trước đến nay. Đặc biệt, từ khi triển khai dự án trùng tu nhóm tháp G (hợp tác giữa Chính phủ Ý, UNESCO và Việt Nam) qua tập huấn, đào tạo, công nhân hiểu biết hơn về giá trị di sản, phương pháp, thẩm mỹ lẫn kỹ thuật trùng tu. Người dân yêu nghề hơn, họ trân quý từng viên gạch, từng hiện vật còn sót lại ở Mỹ Sơn. “Trong quá trình lao động, nhiều sáng kiến, đề xuất của người dân được các chuyên gia đầu ngành ghi nhận, áp dụng vào thực tiễn trùng tu”, anh Lê Văn Cường cho hay.
Theo ông Nguyễn Công Khiết, Phó trưởng Ban Quản lý di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, người dân ở địa phương được các chuyên gia người Ý hướng dẫn, đào tạo nên tiếp cận, nắm bắt nhanh kỹ thuật, phương pháp trùng tu cơ bản. Hơn 50 công nhân lành nghề trong lĩnh vực trùng tu là người địa phương có cùng tâm huyết, ý thức và mong muốn góp một phần trong việc gìn giữ tôn tạo, bảo vệ di sản văn hóa quý giá Mỹ Sơn. “Có thể khẳng định rằng, khi người dân hiểu được giá trị của di sản, tôn trọng di tích, cùng chung tay với Ban Quản lý di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn trùng tu, bảo vệ, gìn giữ di sản được tốt hơn”, ông Nguyễn Công Khiết nhấn mạnh.
Hữu Trà (Thanh Niên)

Có thể bạn quan tâm

Ngôi làng Bahnar bị "bỏ quên" giữa núi rừng.

Ngôi làng Bahnar bị "bỏ quên" giữa núi rừng

(GLO)- Một ngôi làng Bahnar không người ở, bị "bỏ quên" giữa núi rừng Tây Nguyên nhưng vẫn hấp dẫn nhiều du khách ghé thăm nhờ vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên và kiến trúc nhà truyền thống. Đó là làng Kon Sơ Lăl cũ (xã Ia Khươl, tỉnh Gia Lai).

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Vân Anh năm nay 40 tuổi, sống cách Hoàn Kiếm của Hà Nội chỉ hơn chục cây số. Chị từng là giám đốc điều hành của một công ty có hàng trăm nhân viên, quen với áp lực, nhịp sống gấp gáp và những quyết định lớn nhỏ mỗi ngày.

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

Tỷ phú nuôi bò ở Chư A Thai

(GLO)- Sáng nào cũng vậy, khi mặt trời vừa lên khỏi dãy núi Chư A Thai, ông Nguyễn Kim Tống (thôn Thanh Thượng, xã Chư A Thai) lại tự lái ô tô vượt quãng đường gần 40 km sang xã Pờ Tó để kiểm tra từng khu chuồng trại, từng đàn bò.

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Xuân về làng gốm 500 năm tuổi

Từng đoàn khách dập dìu men theo con đường nhỏ dẫn vào làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng). Ngôi làng nhỏ gần 500 năm tuổi bên dòng Thu Bồn, nơi các thế hệ truyền nhau gìn giữ làng nghề nổi danh xứ Quảng.

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

Dựng cơ đồ bạc tỷ trên cát trắng

(GLO)- Trên vùng đất cát trắng bạc màu, “khỉ ho cò gáy”, nông dân Nguyễn Xuân Ánh (SN 1972, thôn Thuận Phong, xã Hội Sơn) đã bền bỉ dựng nên một trang trại tổng hợp gần 10 ha, bình quân lợi nhuận 500 - 700 triệu đồng/năm.

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Bo bo vào mùa đẫy hạt

Bo bo vào mùa đẫy hạt

(GLO)- Cuối năm, trên những nương rẫy vùng cao xã Krong (tỉnh Gia Lai), bo bo (còn có tên gọi khác là cao lương, lúa miến, mộc mạch) bước vào thời điểm chín rộ, hạt căng tròn, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Ký ức lúa nương thiêng

Ký ức lúa nương thiêng

(GLO)- Trên những triền núi ở xã Vân Canh (tỉnh Gia Lai), đồng bào người Chăm H’roi và Bahnar vẫn gieo trồng lúa nương. Với họ, đây không chỉ là vụ mùa mà quan trọng hơn là cách gìn giữ ký ức của cha ông, hương vị thiêng quý của núi rừng.

Tìm lại mình từ bóng tối

Tìm lại mình từ bóng tối

Những cơn “phê” chớp nhoáng, những phút ngông cuồng tuổi trẻ, nông nổi đã đẩy nhiều thanh niên ở Quảng Ngãi lao vào vòng xoáy ma túy. Khi tỉnh lại, trước mắt họ chỉ còn là gia đình tan tác, sức khỏe tàn phá và tương lai bị bóng tối nghiện ngập nuốt chửng.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

null