Qua đó, từng bước xây dựng nghề cá có trách nhiệm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Năm 2025, ngành khai thác thủy sản đối diện nhiều thách thức khi Hoa Kỳ công bố danh sách các nhóm nghề không được công nhận tương đương theo Đạo luật bảo vệ thú biển (MMPA).
Nếu Việt Nam không kịp thời đáp ứng các yêu cầu này, nguy cơ bị Hoa Kỳ áp đặt lệnh cấm nhập khẩu thủy sản là hiện hữu, tác động trực tiếp đến sản xuất và sinh kế của ngư dân.
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương ven biển triển khai quyết liệt các giải pháp bảo vệ thú biển.
Trọng tâm là nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi khai thác của ngư dân thông qua tập huấn, hướng dẫn ghi chép nhật ký khai thác, quy trình xử lý và báo cáo khi phát hiện, cứu hộ thú biển theo đúng quy định.
Cùng với đó, công tác kiểm soát tại các cảng cá được tăng cường, bảo đảm kiểm soát toàn bộ sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng. Ngành chức năng cũng tiến hành rà soát dữ liệu đăng kiểm, giấy phép khai thác của các tàu cá hoạt động trong 12 nhóm nghề có nguy cơ tương tác cao với thú biển - những nhóm nghề có thể bị Hoa Kỳ cảnh báo theo MMPA.
Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý xây dựng phương án quản lý phù hợp, đồng thời nghiên cứu lộ trình hỗ trợ, chuyển đổi nghề theo hướng bền vững.
Trong 2 ngày 16 và 17-12 vừa qua, Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức tập huấn về bảo tồn rùa biển cho hơn 150 cán bộ, ngư dân tại các địa phương ven biển như Hoài Nhơn, Phù Mỹ Đông, Cát Tiến, lực lượng BĐBP và ban quản lý cảng cá.
Tại đây, ngư dân được cập nhật Kế hoạch hành động của UBND tỉnh ứng phó với nguy cơ bị áp dụng lệnh cấm nhập khẩu thủy sản theo MMPA; được hướng dẫn kỹ năng xử lý an toàn khi thú biển mắc lưới, bị đánh bắt không chủ ý và thực hành báo tin qua ứng dụng điện thoại chuyên dụng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 5.751 tàu cá đang hoạt động, trong đó, nghề câu cá ngừ và lưới vây chiếm tỷ trọng lớn. Việc rà soát, phân loại nhóm nghề giúp cơ quan quản lý khoanh vùng nguy cơ tương tác với thú biển, từ đó xây dựng lộ trình kiểm soát, điều chỉnh ngư cụ và chuyển đổi nghề phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng tàu cá.
Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích ngư dân sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường như lưỡi câu vòng; lắp đặt thiết bị xua đuổi cá heo nhằm hạn chế việc thú biển tiếp cận và mắc lưới.
Đến nay, toàn tỉnh có 63 tàu cá tại các phường, xã: Hoài Nhơn Đông, Hoài Nhơn Tây và Cát Tiến lắp đặt tổng cộng 121 thiết bị xua đuổi thú biển.
Ông Nguyễn Thành Danh - Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông - cho biết, năm 2025, địa phương tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng ngư dân và du khách trong bảo vệ cá heo, cá voi, rùa biển.
Nhờ ý thức của người dân và du khách, các loài thú biển xuất hiện trên địa bàn đều được bảo đảm an toàn.
Ban Quản lý Cảng cá tỉnh đã lắp đặt các pa nô tuyên truyền về bảo vệ thú biển và các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm tại các cảng cá; đồng thời tăng cường kiểm soát sản lượng qua cảng, bảo đảm 100% tàu cá cập cảng được giám sát, kiểm tra nhật ký khai thác. Đến nay, chưa ghi nhận trường hợp đánh bắt hay va chạm gây tổn hại đến thú biển.
Bên cạnh đó, lực lượng kiểm ngư thuộc Chi cục Thủy sản cũng tăng cường tuần tra, kiểm soát trên các vùng biển. Trong năm, lực lượng này đã tổ chức 9 đợt tuần tra, kiểm tra 207 lượt tàu cá, xử lý 41 vụ vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 340 triệu đồng, góp phần răn đe, giữ vững kỷ cương trong hoạt động khai thác thủy sản.
Theo ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2026, ngành tiếp tục tăng cường bảo vệ các loài động vật biển quý hiếm, kiểm soát chặt chẽ nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và đẩy mạnh chuyển đổi nghề theo hướng bền vững.
“Đây là giải pháp căn cơ để nghề cá của tỉnh thích ứng hiệu quả với các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe” - ông Thương nhấn mạnh.
