Bà Đinh Thị Thiều trọn đời gắn bó với điệu then

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam

(GLO)- Ở tuổi 65, bà Đinh Thị Thiều (thôn Pác Pó, xã Ia Lâu, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) vẫn say mê với những làn điệu then truyền thống của người Tày và lặng thầm “truyền lửa” cho bao thế hệ con cháu trên quê hương thứ hai.

Bà Thiều là người thành lập và dẫn dắt Câu lạc bộ (CLB) “Đàn tính-Hát then Bằng Lăng” ở xã Ia Lâu trong suốt 10 năm qua.

Bà Thiều là người dân tộc Tày ở huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng. Đây được xem là “cái nôi” của những điệu then mượt mà, tha thiết. Từ nhỏ, bà đã mê hát then.

Bà bảo, hát then là một thể loại dân ca tín ngưỡng của cộng đồng người Tày, Nùng; là hình thức biểu diễn âm nhạc mang âm hưởng trường ca; không chỉ là hình thức giải trí đơn thuần mà còn mang tính tín ngưỡng, giúp gắn kết cộng đồng và là phương tiện để giao tiếp với thần linh, tổ tiên.

Hồi nhỏ, bà đã theo chân các nam thanh, nữ tú trong bản đi xem hát then. Rồi những dịp bản có lễ hội, bà lại được đắm chìm trong những lời ca, điệu then nhịp nhàng. Năm 18 tuổi, bà đã thuộc lòng hàng chục bài hát then, sau đó thì được mời tham gia hát then tại các hội thi, hội diễn ở địa phương.

“Ngoài những làn điệu then truyền thống, tôi còn tìm hiểu và hát hòa âm cùng đàn tính các bài hát ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, ca ngợi Bác Hồ như: Suối Lênin, Trăng soi đường Bác, Việt Bắc nhớ Bác Hồ”-bà Thiều tâm sự.

Bà Đinh Thị Thiều (đứng giữa) biểu diễn hát then tại một sự kiện văn hóa của tỉnh. Ảnh: M.K

Bà Đinh Thị Thiều (đứng giữa) biểu diễn hát then tại một sự kiện văn hóa của tỉnh. Ảnh: M.K

Năm 2004, bà cùng gia đình vào định cư ở thôn Pác Pó. Dù rằng phải lo toan đời sống kinh tế gia đình, nuôi dạy các con ăn học nhưng trong lòng bà không nguôi nhung nhớ những điệu then của dân tộc mình. Hàng đêm, bà tập hợp một vài chị em trong thôn có chung niềm yêu thích và cùng nhau luyện tập.

“Trong hát then, người hát thường là những người biểu diễn chính. Họ đóng vai trò như một người trung gian giữa thế giới con người và thế giới tâm linh. Hát then thường đi kèm với các nhạc cụ truyền thống như đàn, kèn, trống và được thể hiện qua giọng hát đặc trưng cùng giai điệu đa dạng.

Chính vì yếu tố đó, tôi đã có ý tưởng thành lập CLB để điệu then được gìn giữ và phát huy trên quê hương thứ hai này”-bà Thiều cho biết.

Năm 2013, sau khi được chính quyền địa phương đồng ý, bà Thiều đứng ra kêu gọi người dân trong xã có chung niềm đam mê với điệu then tham gia CLB.

Để thuyết phục mọi người, bà đã mang điệu then biểu diễn tại các hội diễn văn nghệ và được nhiều người yêu thích, tán thưởng. Vì thế, CLB “Đàn tính-Hát then Bằng Lăng” ở xã Ia Lâu chính thức được thành lập với 16 thành viên do bà Thiều làm Chủ nhiệm.

Bà Thiều là người lặng thầm truyền lửa hát then truyền thống cho bao thế hệ con cháu trên quê hương thứ hai xã Ia Lâu. Ảnh: Mai Ka

Bà Thiều là người lặng thầm truyền lửa hát then truyền thống cho bao thế hệ con cháu trên quê hương thứ hai xã Ia Lâu. Ảnh: Mai Ka

Lời hát then nguyên bản là những câu chữ được dân gian chắt lọc, mài giũa, vừa trữ tình, giàu tính nhạc, vừa là lời khuyên răn, khích lệ; cầu mong an lành, may mắn và đúc rút những kinh nghiệm về đối nhân xử thế...

Những ca từ trong các bài then cũng giống như cầu nối giữa con người với thần linh, giúp người dân cầu mong sức khỏe, an lành, mùa màng bội thu. Ngày nay, những làn điệu then được cải biên để phù hợp hơn với cuộc sống.

“Tôi đã cải biên nhiều lời bài hát ca ngợi về lao động sản xuất, về vùng đất, con người Ia Lâu… Tôi rất vui mừng khi được mọi người đón nhận”-bà Thiều phấn khởi nói.

Bà Nông Thị Mỹ Hiệu (thôn Pác Pó) là thành viên CLB từ những ngày đầu thành lập. Bà Hiệu cho hay: “Tôi cũng có niềm đam mê với điệu then truyền thống. Vì vậy, khi CLB được thành lập, tôi rất hào hứng tham gia. Tôi có thể vừa chơi đàn tính, vừa hát then.

Ngày nay, hầu hết hoạt động văn hóa của người Tày ở Ia Lâu như: cưới xin, mừng thọ, liên hoan văn nghệ… đều có sự góp mặt của cây đàn tính kết hợp với thanh âm mượt mà, tha thiết của điệu then.

Ngoài những làn điệu truyền thống, chúng tôi còn tìm hiểu và cất cao tiếng đàn hòa âm các bài hát ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, ca ngợi Gia Lai giàu đẹp”.

Là người chơi đàn tính giỏi, ông Nông Văn Đoàn (thôn Pác Pó) được xem là thành viên cốt cán của CLB. 30 năm trước, ông từ tỉnh Cao Bằng vào Gia Lai lập nghiệp.

Ông Đoàn chia sẻ: “Tôi xa quê nên có lúc cảm thấy trống vắng vì thèm nghe điệu hát then, đàn tính. Chính vì vậy, khi có lời mời của bà Thiều tham gia CLB, tôi rất vui mừng.

Đàn tính được coi là nhạc cụ quan trọng và là hồn cốt trong nghệ thuật hát then. Mang theo cây đàn tính và điệu then vào vùng đất mới Gia Lai, chúng tôi cùng nhau tập luyện và tích cực tham gia biểu diễn tại các lễ hội ở địa phương”.

Gần cả cuộc đời gắn bó với những thanh âm mượt mà, tha thiết, bà Thiều đã dành trọn tâm huyết của mình để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa hát then truyền thống của dân tộc Tày trên quê hương Gia Lai.

Bà Thiều chia sẻ: “Câu lạc bộ thường xuyên tập luyện để tham gia biểu diễn tại các sự kiện do xã, huyện, tỉnh tổ chức. Chúng tôi xem CLB là nơi kết nối những người con xa quê cùng giúp nhau trong cuộc sống và bảo tồn, phát huy âm thanh của đàn tính, điệu then”.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Bùi Văn Dương, việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của các dân tộc thiểu số trên địa bàn xã đã góp phần tạo sợi dây gắn kết cộng đồng, thắt chặt tình đoàn kết các dân tộc nơi biên giới.

Chính quyền xã luôn quan tâm tạo điều kiện cho CLB hoạt động, cũng như duy trì các hoạt động khôi phục, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Có thể bạn quan tâm

Gương mặt thơ: Trần Kim Hoa

Gương mặt thơ: Trần Kim Hoa

(GLO)- Không phải cho tới năm 2020, khi được nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam cho tập thơ “Bên trời”, nhiều người mới biết tới Trần Kim Hoa, mà trước đó rất lâu, giọng thơ đầy nội lực của một nữ nhà báo xông xáo đã khiến cán cân thơ nữ trên thi đàn Việt có phần nghiêng lệch.
Thơ Hoàng Đăng Du: Nhớ làng

Thơ Hoàng Đăng Du: Nhớ làng

(GLO)- Làng quê với bao hình ảnh, âm thanh quen thuộc luôn khiến những người con tha hương bồi hồi, nhớ nhung khôn nguôi. Với tác giả Hoàng Đăng Du cũng vậy, bóng tre trưa hè, từng con ngõ, cánh đồng, dáng mẹ liêu xiêu vẫn luôn khiến ông thổn thức, nhớ thương.
Bảo tàng Louvre chuẩn bị di dời Mona Lisa

Bảo tàng Louvre chuẩn bị di dời Mona Lisa

Bức chân dung Mona Lisa có thể sẽ có một phòng riêng tại bảo tàng Louvre. Chủ tịch bảo tàng, bà Laurence des Cars, nói với đài truyền hình France Inter rằng quyết định này sẽ mang lại cho du khách, nhiều người trong số họ đến thăm Louvre chỉ vì Mona Lisa, một trải nghiệm tốt hơn.
Gương mặt thơ: Nguyễn Bình Phương

Gương mặt thơ: Nguyễn Bình Phương

(GLO)- Anh khởi đầu từ thơ, từ hồi chưa vào quân đội, rồi thành công về đường văn xuôi với những tiểu thuyết và truyện ngắn nổi tiếng, là một cây bút văn xuôi với rất nhiều thành tựu, những là “Một ví dụ xoàng”, “Mình và họ”, “Người đi vắng”, “Vào cõi”, “Ngồi”, “Những đứa trẻ chết già”...
Tiết mục Hồn chiêng Tây Nguyên (cụm Công đoàn số 1) đạt giải 3 thể loại múa tại hội diễn. Ảnh: Vũ Chi

Ayun Pa: Sôi nổi Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động

(GLO)- Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) năm 2024 là hoạt động thường niên, tạo sân chơi bổ ích cho những người làm nghệ thuật không chuyên. Với sự chuẩn bị chu đáo, các cụm Công đoàn đã mang đến nhiều tiết mục đặc sắc, hấp dẫn.
Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

(GLO)- Tấm áo trấn thủ đã trở thành biểu tượng gắn liền với người chiến sĩ Điện Biên trong suốt 56 ngày, đêm "đánh lấn từng thước đất". Ngắm nhìn tấm áo ấy được trưng bày trong bảo tàng, tác giả Nguyễn Ngọc Phú bồi hồi, tưởng như được sống lại phút giây chiến đấu hào hùng của cha anh.
Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

(GLO)- "Tự khúc" của tác giả Hà Hoài Phương là những chiêm nghiệm rất thực về cuộc đời. Sau cơn mưa trời lại sáng, không có điều gì tồn tại mãi, dù đó có là những niềm vui, hạnh phúc hay khổ đau...
Xếp sách nghệ thuật

Xếp sách nghệ thuật

(GLO)- Như một kiến trúc sư với nguyên vật liệu là sách, các nhân viên Thư viện tỉnh Gia Lai đã dày công sáng tạo và mô phỏng thành công nhiều công trình văn hóa-lịch sử đẹp mắt nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền về văn hóa đọc.
Thơ Ngô Thanh Vân: Vào hội

Thơ Ngô Thanh Vân: Vào hội

(GLO)- Đất trời Tây Nguyên trong bung biêng thanh âm cồng chiêng, men cay rượu cần nồng nàn, vấn vít, nhịp xoang quyến luyến, tay nắm tay chẳng rời... được nhà thơ Ngô Thanh Vân một lần nữa nhắc đến trong bài thơ "Vào hội".

Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

(GLO)- Đằng sau những người chiến sĩ cống hiến máu xương cho Tổ quốc là sự hy sinh lặng lẽ của những người mẹ. Họ lặng thầm tiễn lần lượt chồng, con lên đường để rồi mòn mỏi chờ đợi, nỗi đau dằng dặc đổi lấy niềm vui chung của quê hương, đất nước...

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

(GLO)- Tôi bước vào nghề báo thì gặp anh Nguyễn Hoàng Thu. Bấy giờ, anh cũng mới vào Báo Thanh Niên, thường trú ở Tây Nguyên. Lúc này, anh còn độc thân, sống ở Buôn Ma Thuột. Anh hơn tôi đến chục tuổi, thường đội chiếc mũ beret màu đen trông rất lãng tử, nhưng tính tình khá trẻ trung và cá tính.

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

(GLO)- Biết bao nhiêu người đã ngã xuống, đổi máu xương cho đất nước, quê hương thanh bình. Thương xót và biết ơn, những dòng thơ của nhà thơ Phạm Đức Long cũng trở nên da diết: "Xin người hóa núi hóa sông/Ngàn năm mây trắng phiêu bồng bóng quê!"...