Sáng 20-11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) với 463/471 đại biểu có mặt tán thành. Luật gồm 4 chương, 30 điều và sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027.
Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là bổ sung, quy định rõ các trường hợp bị nghiêm cấm nhận nhau làm con nuôi, trong đó có quan hệ họ hàng gần.
Cụ thể, luật nghiêm cấm anh, chị, em ruột; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi. Đặc biệt, ông bà nội, ông bà ngoại và anh, chị, em ruột của ông bà nội, ông bà ngoại cũng không được nhận cháu làm con nuôi.
Quy định này nhằm ngăn chặn việc lợi dụng thủ tục nhận con nuôi để che giấu quan hệ huyết thống, trốn tránh trách nhiệm pháp lý hoặc thực hiện những mục đích không phù hợp với bản chất của việc nuôi con nuôi.
Bên cạnh đó, luật nghiêm cấm lợi dụng việc nhận con nuôi để trục lợi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, ngược đãi, hành hạ hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của con nuôi; mua bán trẻ em và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Các hành vi lợi dụng việc nuôi con nuôi để trốn tránh trách nhiệm pháp lý, che giấu quan hệ huyết thống, làm giả giấy tờ, cố ý làm sai lệch thông tin hoặc cung cấp thông tin không đúng sự thật để giải quyết thủ tục nhận con nuôi cũng bị nghiêm cấm.
Theo quy định mới, người được nhận làm con nuôi gồm: trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha đẻ và mẹ đẻ, trẻ em không nơi nương tựa và người dưới 18 tuổi thuộc trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.
Người nhận con nuôi phải là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo quy định của pháp luật Việt Nam; trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng cũng thuộc diện được xem xét.
Ngoài ra, người nhận con nuôi phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi; có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi và có tư cách đạo đức tốt.
Đáng chú ý, luật bổ sung những trường hợp không được nhận con nuôi, trong đó có người đã bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, hành vi xâm hại trẻ em; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành hình phạt tù, cũng như một số trường hợp từng bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người.
Đối với trách nhiệm sau khi nhận con nuôi, cha mẹ nuôi phải định kỳ 6 tháng báo cáo tình hình phát triển của con nuôi trong thời hạn 3 năm kể từ ngày giao nhận, theo quy định áp dụng đối với từng trường hợp.
Riêng trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình, cha mẹ nuôi không phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo tình hình phát triển của con nuôi.
Việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường kiểm soát hoạt động cho, nhận con nuôi, ngăn ngừa tình trạng lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi để trục lợi, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em.