Hôm 21.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước Hồi giáo không che chở cho các phần tử cực đoan và kêu gọi cộng đồng quốc tế cô lập Iran vì cáo buộc Tehran kích động "xung đột giáo phái và khủng bố".
Trong bài phát biểu khi đang ở thăm Saudi Arabia, Tổng thống Trump nhấn mạnh, Iran đang tài trợ, cung cấp vũ khí và đào tạo cho lực lượng khủng bố, phiến quân và các nhóm cực đoan khác từ Lebanon tới Iraq và Yemen, gây bất ổn khắp khu vực.
Ông kêu gọi tất cả các quốc gia hợp tác cùng nhau cô lập Iran cho tới khi Tehran sẵn sàng tham gia vào nỗ lực gìn giữ hòa bình chung. Các quốc gia Hồi giáo cũng cần đảm bảo rằng các phần tử khủng bố không tìm kiếm được nơi ẩn náu trong lãnh thổ của họ. Và ông Trump cũng tuyên bố một thỏa thuận ký với các nước vùng Vịnh nhằm chống hỗ trợ tài chính cho các phần tử cực đoan.
 |
| Quốc vương Saudi Arabia King Salman bin Abdulaziz al-Saud tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến công du đầu tiên tới Riyadh hôm 21.5. |
Vì sao Mỹ và Saudi Arabia "tẩy chay" Iran?
Quốc vương Saudi Arabia Salman bin Abdulaziz Al Saud, một đồng minh then chốt của Washington, nhiều lần cáo buộc Iran đang "xuất khẩu" các phong trào Hồi giáo cực đoan ra thế giới, bất chấp nỗ lực đấu tranh chống khủng bố của Saudi Arabia.
Trong một phát biểu trực tiếp trên đài truyền hình quốc gia hôm 21.5 nhân chuyến công du của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Quốc vương Saudi Arabia nhấn mạnh rằng, chính phủ Iran là đại diện cho chủ nghĩa khủng bố quốc tế. Vì thế, trách nhiệm của Saudi Arabia và cả thế giới là phải sát cánh bên nhau chống lại những thế lực xấu xa và chủ nghĩa cực đoan khắp toàn cầu. Saudi Arabia cũng thề không dung thứ cho bất kì kẻ nào tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố.
Cáo buộc nhằm vào Iran trên của Quốc vương Saudi Arabia được đưa ra giữa bối cảnh chính bản thân Saudi Arabia cũng đang bị cáo buộc tài trợ cho các chiến binh khủng bố Takfiri thuộc mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda và nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) tại một số quốc gia Hồi giáo.
Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cảnh báo rằng, Tổng thống Trump nên ngồi lại với Saudi Arabia để thảo luận về những biện pháp đối phó một vụ tấn công khác kiểu như vụ khủng bố hôm 11.9.
"Tổng thống Trump phải đối thoại với họ (Saudi Arabia) về những cách giúp ngăn chặn các phần tử khủng bố và phiến quân Takfiris tiếp tục đánh phá ở khu vực và lặp lại một vụ tấn công giống như vụ khủng bố ngày 11.9 nhằm vào các nước phương Tây" - ông Zarif nói.
Trước đó, Tổng thống Trump nghi ngờ Saudi Arabia là chủ mưu đứng sau các vụ tấn công khủng bố. Tuy nhiên, ông Trump đã hạ giọng chỉ trích công khai Riyadh kể từ khi thắng cử.
Hồi tháng 4 vừa qua, Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi nói rằng người dân nước này có đủ lý do để tin rằng Saudi Arabia là một quốc gia tài trợ khủng bố. Nhiều công dân Saudi Arabia đã tiến hành các vụ tấn công khủng bố ở Iraq.
Chính phủ Saudi Arabia và một số nước Ả rập khác ở vùng Vịnh đang bị cáo buộc hỗ trợ tài chính và cung cấp vũ khí cho các phiến quân, đặc biệt là IS, chống chính phủ Syria. Saudi Arabia cũng đang rất tức giận về những thắng lợi gần đây của quân đội Syria trong cuộc chiến chống lại các phiến quân Takfiri được Riyadh hậu thuẫn. Cả Washington và Riyadh đều không tham gia vào những nỗ lực chung do Iran, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đi đầu nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng ở Syria.
Sự tức giận của Saudi Arabia cũng dễ hiểu khi quân đội Iraq và các tay súng thuộc lực lượng dân quân PMU chuẩn bị kế hoạch giải phóng hoàn toàn thành phố Mosul và sớm đẩy các phần tử khủng bố IS ra khỏi thành trì cuối cùng của bọn chúng tại Iraq.
Trong khi đó, Riyadh đang hứng chịu sức ép từ các nhóm nhân quyền kêu gọi chấm dứt chiến dịch quân sự đang diễn ra ở Yemen. Chiến dịch cho tới nay đã cướp đi sinh mạng của hơn 12.000 người, phần lớn là dân thường, kể từ khi bắt đầu bùng phát vào tháng 3.2015.
Saudi Arabia đang đẩy mạnh chiến dịch không kích ở Yemen trong một nỗ lực nhằm khôi phục quyền lực cho ông Abd Rabbuh Mansur Hadi, cựu tổng thống Yemen và là đồng minh trung thành của Riyadh, xóa bỏ phong trào vũ trang Houthi và đảm bảo an ninh cho các đường biên giới của nước này. Tuy nhiên, những mục tiêu nói trên của chính phủ Riyadh đều bị thất bại, bất chấp chi phí đổ ra rất lớn. Riyadh đã mua hàng chục tỷ đô-la vũ khí từ Mỹ trong nhiều năm qua để sử dụng cho cuộc chiến ở Yemen.
Ngoài ra, Saudi Arabia cũng đang mất dần sự ảnh hưởng ở Lebanon sau khi các đảng chính trị Lebanon tuyên bố quyết định thành lập một chính phủ thống nhất quốc gia và chọn ông Michel Aoun lên làm tổng thống hồi năm ngoái.
Hiện Saudi Arabia đang thúc đẩy một nỗ lực mới nhằm thành lập một liên minh quân sự với Israel để đối phó với sự gia tăng ảnh hưởng của Iran trên khắp khu vực.
Hồng Hà (Theo Guardian, PT)
