Tết Trùng cửu hôm nay tại Việt Nam có nguồn gốc từ đâu?

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Tết Trùng Cửu (còn gọi Tết Trùng Dương, tết hoa cúc) diễn ra vào ngày mùng 9 tháng 9 Âm lịch hằng năm ở Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và một số nước châu Á.

Có rất nhiều truyền thuyết về Tết Trùng cửu (do sự lặp lại 2 lần của con số 9), tuy nhiên đa số đều cho rằng Tết Trùng cửu có nguồn gốc từ Trung Hoa, dù vậy cụ thể từ khi nào vẫn không nhất quán bởi chỗ thì nói có xuất xứ từ thời Hán (206 trước Công nguyên - 220 sau Công nguyên), chỗ thì nói từ thời Đường (618 - 907)…

Dẫu vậy, điều có thể đúng nhất, theo quan niệm của người Trung Hoa, là con số 9 mang ý nghĩa tốt lành, tượng trưng cho sự trường thọ, vì vậy mà còn được cho là tết của người cao tuổi, tết người già. Ở Nhật Bản, Tết Trùng cửu cũng là ngày lễ hội của hoa cúc, song vẫn không rõ xuất hiện từ khi nào.

Cúc đại đóa. Nguồn: hatgiongphuongnam

Cúc đại đóa. Nguồn: hatgiongphuongnam

Là người nghiên cứu nên nhân dịp Tết Trùng cửu hôm nay - 9 tháng 9 Âm lịch (23.10), từ các tư liệu trong lịch sử, tôi xin được hé lộ một số thông tin về ngày tết này như sau:

Vào thời Trần (1225 – 1400), trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược, danh tướng Trần Khắc Chung từng mượn Tết Trùng dương và hoa cúc để làm thơ kêu gọi mọi người phò vua giúp nước đánh đuổi quân giặc thay vì hưởng an nhàn như: Trùng Dương hái cúc ủ men đào/Thu đến ăn hoa bác khuất cao/Phong lưu nhị lão nghìn năm cũ/Cúc ẩn đành ra gánh trời cao. Trần Khắc Chung có hiệu là "Cúc Ẩn", được xem là người tiên phong trong thơ vịnh cúc của Việt Nam (thơ của Trần Khắc Chung trong Thơ văn Lý Trần, tập II, NXB KHXH – 1988, và tác giả Lưu Hồng Sơn với bài Biểu tượng hoa cúc của Đào Uyên Minh trong thơ ca cổ Việt Nam và Hàn Quốc đăng trong Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 11 (141), tr 26-36).

Tiếp đến là thơ của thiền sư Huyền Quang (sống ở thời Trần): Cuối năm giữa rừng không có lịch/Nhìn hoa cúc nở biết Trùng Dương (thơ Hoa cúc của thiền sư Huyền Quang).

Ngoài ra, sách An Nam chí lược cũng nói về Tết Trùng cửu ở thời Trần như: "Đó là những ngày mà các nhà quý tộc uống rượu, ngâm thơ và dạo xem phong cảnh" (Lê Tắc – An Nam chí lược, tr 83).

Tết Trùng cửu diễn ra vào ngày mùng 9 tháng 9 Âm lịch hằng năm ở Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và một số nước châu Á. Ảnh: T.L

Tết Trùng cửu diễn ra vào ngày mùng 9 tháng 9 Âm lịch hằng năm ở Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và một số nước châu Á. Ảnh: T.L

Còn ở thời Nguyễn, sách Đại Nam thực lục (NXB Giáo Dục) cho biết: "Mậu Tuất, Minh Mệnh năm thứ 19 (1838)… Tiết Trùng dương. Vua đi chơi núi Ngự Bình. Trước đấy, vua bảo Bộ Lễ rằng: Trùng dương nhai tiết, từ xưa đã có. Nước ta tục dân thuần phác, phàm các tiết Thất tịch, Trùng dương, phần nhiều không thưởng ngoạn, nay trong nước được yên, chính là gặp thời vui chơi, nên lấy năm nay làm bắt đầu, mùng 9 tháng 9 trẫm đi chơi núi Ngự Bình, cho các quan theo hầu dự yến, nhân dân được du thưởng để tỏ cùng vui… Trăm quan làm lễ khánh thọ, lễ xong, vào hầu yến. Vua thân rót rượu cúc của vua dùng ban cho hoàng tử, thân công, đại thần văn võ, mỗi người một chén và nói: Rượu này rất tốt, trẫm uống 1 chén, 2 lần mới hết…".

Như vậy, có thể thấy Tết Trùng cửu ở nước ta được biết đến sớm nhất là vào thời Trần.

Được biết, ở chùa Ba Vàng từ nhiều năm qua đã khôi phục những nét đẹp của ngày Tết Trùng cửu với tên gọi Lễ hội hoa cúc chùa Ba Vàng, được tổ chức 2 năm/1 lần vào ngày mùng 9 tháng 9 Âm lịch, nhằm gìn giữ một nét đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc và tôn vinh hình ảnh một biểu tượng của văn hóa Phật giáo Trúc Lâm.

Có thể bạn quan tâm

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

(GLO)- Ở Tây Nguyên, những bước chân đầu ngày của người Jrai hướng về giọt nước của làng. Nguồn nước trong lành từ đó đã đi cùng các buôn làng qua bao mùa rẫy, bao thế hệ; đồng thời lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt cộng đồng từ ngàn xưa.

Đi con đường ít người đi…

Đi con đường ít người đi…

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại gấp gáp, có những người chọn lặng lẽ đi ngược dòng thời gian, lần theo dấu vết chữ nghĩa xưa để phục dựng hồn cốt văn hóa một vùng đất. Tiến sĩ Võ Minh Hải-Phó trưởng Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Quy Nhơn), nhà nghiên cứu Hán Nôm - là một người như thế.

Tái hiện lễ ăn hỏi truyền thống của dân tộc Jrai tại làng Ơp, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai nhằm phát triển du lịch

Phục dựng lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai gắn với phát triển du lịch cộng đồng

(GLO)- Giữa làng Ơp (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai), lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai được phục dựng với đầy đủ nghi thức. Hoạt động này góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương, đồng thời mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân.

null