Bởi kiểm soát khí thải xe máy - nguồn phát thải giao thông lớn nhất, cũng chính là bảo vệ bầu không khí hít thở hằng ngày của mỗi chúng ta. Thực tế nhiều năm trở lại đây, ô nhiễm bụi mịn trầm trọng đến mức có những ngày bầu trời TP.HCM và Hà Nội như bị sương mù bao phủ. Thời điểm đó, các công cụ đo lường cho thấy nồng độ bụi mịn ở 2 thành phố lớn nhất cả nước vượt hàng chục lần so với ngưỡng cho phép. Đáng lo hơn, tần suất "khói mù" ngày càng dày, kéo theo những căn bệnh về hô hấp, nhất là ở trẻ em, người lớn tuổi, nhiều hơn. Hệ quả này cũng dễ hiểu vì số lượng xe máy đang lưu hành ở VN rất lớn, đến nay đã lên tới hơn 74 triệu chiếc, trong đó có rất nhiều xe cũ, kém chất lượng. Không chỉ thải khói trực tiếp ra môi trường, các loại xe này còn không đạt chuẩn về phanh, ga, động cơ, không đảm bảo an toàn khi lưu thông nhưng vẫn thoải mái chạy khắp nơi mà không hề bị kiểm soát. Chưa kể, tốc độ tiêu thụ xe máy ở VN cũng vẫn đang tăng rất nhanh. Chỉ tính riêng quý 1 năm nay, mỗi ngày người Việt mua tới 7.500 xe máy... Bối cảnh này khiến ngay cả những người từng vin vào lý do mưu sinh để biện hộ cho xe máy kém chất lượng được phép ra đường cũng phải thừa nhận kiểm soát khí thải xe máy là không thể chậm trễ, là việc phải làm ngay.
Kiểm soát khí thải xe máy còn là yếu tố quan trọng để chúng ta chuyển đổi sang giao thông xanh, yếu tố đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế xanh của đất nước và là giải pháp nền tảng để hướng tới mục tiêu giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050 theo cam kết của Chính phủ. Thời gian qua, nhiều tỉnh thành đã nỗ lực đưa hệ thống xe buýt điện vào hoạt động, được đông đảo người dân hưởng ứng. Mới nhất, Chính phủ yêu cầu Phú Quốc loại bỏ dần phương tiện giao thông sử dụng xăng dầu để trở thành một trong những hòn đảo có môi trường tốt nhất thế giới. Những nỗ lực này sẽ không thể tối ưu hiệu quả nếu như vẫn để hàng triệu xe máy chất lượng kém phát thải vào môi trường hằng ngày.
Thời điểm hiện tại, việc triển khai kiểm soát khí thải xe máy cũng đã chín mùi khi hạ tầng cơ sở, năng lực thực hiện đã được chuẩn bị sẵn sàng. Và như nói trên, điều vô cùng quan trọng là nhận thức về bảo vệ môi trường, bảo vệ bầu không khí hít thở hằng ngày của rất nhiều người đã thay đổi, đã được nâng cao nên từ phản đối đã chuyển sang ủng hộ.
Ở chiều ngược lại, cũng không thể phủ nhận xe máy vẫn là phương tiện giao thông chính ở VN và là phương tiện mưu sinh của nhiều người lao động có thu nhập thấp. Chính vì vậy, để việc kiểm soát khí thải được thuận lợi, tiến tới hạn chế xe máy, xe cá nhân trong nội đô các thành phố lớn thì việc đẩy nhanh giao thông công cộng, tạo thuận lợi cho người dân có phương tiện thay thế là rất quan trọng. Các tuyến metro tại TP.HCM và Hà Nội vận hành hiệu quả thời gian qua cho thấy nhu cầu sử dụng phương tiện giao thông công cộng ngày càng cao.
Cả chính quyền và người dân đều quyết liệt ở vai trò và vị trí của mình thì giao thông xanh, môi trường sống của chính chúng ta sẽ nhanh chóng được cải thiện.
Theo Nguyên Khanh (TNO)
