Trước tình hình đó, UBND tỉnh Gia Lai đã yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương chủ động phòng, chống thiên tai, tăng cường cứu nạn, cứu hộ và sẵn sàng ứng phó, nhất là trong những tháng cuối năm.
Các địa phương phải rà soát, cập nhật phương án, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, hậu cần, không để bị động, bất ngờ khi thiên tai xảy ra.
Những yêu cầu ấy càng có ý nghĩa khi nhìn lại thực tế. Mùa mưa bão năm 2025, nhờ chủ động ứng phó từ sớm, Gia Lai đã tổ chức sơ tán hàng nghìn hộ dân đến nơi an toàn, góp phần hạn chế thiệt hại về người. Tuy nhiên, đợt mưa lũ lịch sử tháng 11 vẫn gây thiệt hại lớn về tài sản, ước khoảng 1.000 tỷ đồng.
Ngay từ đầu mùa mưa năm nay, thực tế đã cho thấy những nguy cơ vẫn hiện hữu. Đầu tháng 9, mưa lớn gây ngập sâu tại nhiều khu vực ở phía Tây tỉnh, có nơi nước dâng gần 1 m.
Đến giữa tháng 9, mưa lớn tiếp tục gây sạt lở tại một số khu vực ở phía Đông tỉnh, đe dọa nhà dân, buộc chính quyền địa phương khẩn trương kiểm tra, cảnh báo và tính phương án di dời.
Diễn biến này cho thấy thiên tai có thể bất ngờ, nhưng công tác chuẩn bị không được phép bị động. Chủ động không phải là chờ mưa lớn mới kiểm tra điểm xung yếu, chờ nước dâng mới sơ tán dân, chờ sạt lở mới dựng rào chắn.
Công tác phòng ngừa phải bắt đầu từ trước đó, bằng việc rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở; xác định những hộ dân cần di dời; kiểm tra hồ đập, công trình giao thông, hệ thống điện, thông tin liên lạc; chuẩn bị sẵn lực lượng, phương tiện để có thể huy động ngay khi cần.
Thực tế những ngày qua cũng cho thấy sự chuẩn bị ấy đã được triển khai. Tại khu vực phía Đông tỉnh, lực lượng chức năng đã kiểm tra những điểm xung yếu, rà soát khu vực có nguy cơ ngập sâu, chia cắt; một số công trình tiêu thoát lũ được đẩy nhanh việc nạo vét, khơi thông dòng chảy.
Điều quan trọng là những việc này phải được thực hiện thường xuyên, không đợi mưa bão cận kề. Phương án ứng phó cần sát thực tế, xác định rõ khu vực nguy hiểm, địa điểm sơ tán, lực lượng, phương tiện và trách nhiệm xử lý tại chỗ.
Bên cạnh sự chủ động của chính quyền, người dân cũng cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình và gia đình, nghiêm túc thực hiện các cảnh báo, không chủ quan trước diễn biến mưa lũ.
Bài học từ năm 2025 và những trận mưa lớn ngay đầu mùa năm nay cho thấy kinh nghiệm ứng phó là cần thiết, nhưng không thể thay thế sự cảnh giác và chuẩn bị từ sớm.
Không ai có thể ngăn mưa bão. Nhưng chuẩn bị tốt hơn, cảnh báo sớm hơn và hành động kịp thời hơn sẽ góp phần giảm thiểu những thiệt hại không đáng có.
