Từ trận thua Thái Lan của đội tuyển Việt Nam đến những cuộc tranh chấp chỉ tính bằng phần ngàn điểm tại ASIAD 20, thể thao luôn có một ranh giới rất mỏng giữa vinh quang và thất bại. Nhưng đáng suy ngẫm hơn cả kết quả là cách chúng ta ứng xử với người trong cuộc: khi thắng thì tung hô quá lời, thua lại dễ dàng phủ nhận tất cả.
Đội tuyển Việt Nam vừa thua Thái Lan 0-2 tại FIFA ASEAN Cup 2026. Một thất bại đáng tiếc, nhất là khi đối thủ là Thái Lan, cái tên luôn khiến cảm xúc của người hâm mộ Việt Nam bị đẩy lên cao hơn bình thường. Trên mạng xã hội, rất nhiều “HLV bàn phím” tranh luận về chiến thuật, nhân sự của tuyển Việt Nam. Nhưng cũng không thiếu những lời chê bai quá khích, thậm chí xúc phạm cầu thủ, HLV, đẩy câu chuyện vượt khỏi giới hạn của phản ứng thông thường.
Hơn một tháng trước, khi Việt Nam thắng Thái Lan để lên ngôi vô địch ASEAN Cup, có lúc sự hưng phấn cũng bị đẩy đi quá xa. Người ta nói về cuộc đổi ngôi của bóng đá Đông Nam Á, về một khoảng cách mới được thiết lập. Trên mạng còn xuất hiện những hình ảnh “chế” tuyển Việt Nam ăn “lẩu Thái”, hay cảnh cầu thủ trẻ Đình Bắc xoa đầu lão tướng Chanathip. Sự hài hước dựa trên việc hạ thấp, giễu cợt đối thủ rất dễ vượt qua ranh giới của tinh thần thể thao và trở nên phản cảm. Nhưng thể thao không thay đổi trật tự chỉ sau một trận đấu.
Thắng Thái Lan là đáng tự hào, nhưng chiến thắng ấy không khiến đối thủ bỗng trở thành một đội bóng yếu. Trận thua 0-2 vừa qua ở Bandung cũng không khiến Việt Nam trở thành một tập thể kém cỏi.
Vị thế của một nền bóng đá được tạo dựng bằng kết quả ổn định qua nhiều năm, chất lượng giải quốc nội, hệ thống đào tạo trẻ, nguồn cầu thủ kế cận và khả năng cạnh tranh liên tục ở đấu trường quốc tế. Không thể đo tất cả bằng 90 phút. Điều đáng ngại là cách nhìn chỉ có hai thái cực: thắng thì tâng lên tận trời, thua thì kéo xuống tận đáy. Mỗi trận đấu vì thế dễ bị biến thành một bản phán xét khắc nghiệt.
Nhìn sang ASIAD 20, câu chuyện cũng không khác. Có những vận động viên Việt Nam bước vào đấu trường châu Á và chỉ cách huy chương một khoảng rất nhỏ. Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh chia sẻ rằng có những nội dung, ranh giới giữa huy chương và trắng tay chỉ tính bằng phần ngàn điểm số. Phía sau một phần ngàn điểm ấy là hàng ngàn ngày tập luyện, là mồ hôi, nước mắt, thậm chí cả máu. Công chúng có thể chỉ nhìn thấy vài phút thi đấu tại ASIAD, nhưng VĐV đã đánh đổi nhiều năm để có mặt ở đó. Sẽ rất bất công nếu chỉ căn cứ vào thứ hạng cuối cùng để đánh giá toàn bộ giá trị của một VĐV.
Dĩ nhiên, thể thao thành tích cao không chỉ là câu chuyện của sự nỗ lực. Nếu khoảng cách với các cường quốc thể thao châu Á còn lớn, phải nhìn thẳng vào những vấn đề về đào tạo, đầu tư, khoa học thể thao, y học, dinh dưỡng, hệ thống thi đấu hay công tác tuyển chọn. Không thể dùng sự cảm thông để thay thế cho yêu cầu tiến bộ. Ở chiều ngược lại, chiến thắng cũng cần sự tiết chế. Đừng biến chiến thắng thành cái cớ để coi thường đối thủ, hay tự huyễn hoặc mình.
Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.
Theo Công Tuấn (SGGPO)
