Đến nay, có nhiều dự báo khác nhau về giá trị nền kinh tế không gian tầm thấp (LAE) toàn cầu, nhưng hầu hết đều đánh giá trong vòng 20 - 30 năm tới thị trường này có thể đạt hàng ngàn tỉ USD. Trong đó, tăng trưởng trung bình hằng năm có thể ở mức 20 - 30%, và dần có thể chiếm khoảng 1,5 - 5% GDP (theo nhiều dự báo khác nhau).
Những dự báo trên không hề cao xa, vì LAE đang chứng minh khả năng ứng dụng thực tế rất cao cho nhiều lĩnh vực. Điển hình, trong nông nghiệp, các thiết bị bay không người lái (UAV/drone) có thể dùng để phun thuốc, bón phân, gieo sạ… giúp giảm chi phí nhân công, hạn chế nguy cơ phơi nhiễm hóa chất cho nông dân và tăng độ chính xác. Thậm chí, nếu tích hợp dữ liệu viễn thám, LAE có thể phát triển nông nghiệp chính xác. Hay về lĩnh vực logistics, drone giúp chuyển hàng nhanh chóng, đặc biệt là hàng hóa thiết yếu ở các khu vực có địa hình khó khăn hoặc trong thiên tai, bão lũ khiến các khu vực bị chia cách. Việc giao hàng bằng drone đã được nhiều nước ứng dụng. Drone cũng là phương tiện hiệu quả, ít rủi ro cho con người khi dùng kiểm tra hạ tầng, đo đạc trên cao… Về giải trí, việc dùng drone trình diễn ánh sáng ngày càng phát triển…
Với khả năng ứng dụng như vậy, VN cũng cần nhanh chóng có kế hoạch để phát triển LAE. Khi lĩnh vực này phát triển, nhu cầu drone cũng ngày càng nhiều hơn. Qua đó, VN có thể thu hút đầu tư nước ngoài để nghiên cứu, phát triển, sản xuất drone. Vì vậy, VN cần xây dựng cơ chế phù hợp, hiệu quả nhằm không chỉ thu hút đầu tư mà còn tạo điều kiện để đất nước có những đột phá trong LAE.
Từ thực tiễn và dự báo cho thấy việc Bộ Chính trị ban hành Kết luận 99-KL/TW mang giá trị cao, mở ra cơ hội để VN khai thác một cơ hội kinh tế mới, đồng thời định hướng phát triển tự chủ đối với lĩnh vực này. Thực tế đang cho thấy, giữa những bất ổn chính trị toàn cầu, khi một xu thế kinh tế mới phát triển thì mức độ cạnh tranh cao, dẫn đến nhiều quốc gia phát triển hay có thế mạnh về công nghệ thường "vũ khí hóa" công nghệ liên quan để khiến các nền kinh tế, các quốc gia khác phải lệ thuộc. Cho nên, Kết luận 99-KL/TW định hướng phát triển LAE với mục tiêu tự chủ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Tuy nhiên, từ những gì chúng ta từng trải qua, việc phát triển LAE cần được tập trung vào những sản phẩm, dịch vụ phù hợp với đặc trưng VN và có hiệu quả kinh tế rõ ràng, tránh dàn trải hay cái gì cũng làm, chạy theo phong trào. Như hơn 7 năm trước, người viết từng trực tiếp tham quan mẫu drone EHang mà khi đó được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng phát triển taxi bay, nhiều nước đã thử nghiệm triển khai trong những năm qua nhưng đều thất bại. Đó là vì bối cảnh giao thông, hạn chế về công nghệ như thời gian bay còn quá ít do giới hạn pin, trong khi trọng lượng quá lớn khi chở người.
Bên cạnh đó, đừng tách rời hay thiếu tính hệ thống khi thúc đẩy LAE trong tổng thể nền kinh tế số. Bởi lẽ, muốn LAE phát triển hiệu quả thì cần có sự song hành về công nghệ viễn thông (như độ bao phủ của mạng di động 5G), hệ thống trạm sạc - đổi pin, công nghệ trí tuệ nhân tạo… Một hạ tầng số tương thích cùng cơ chế phát triển, nền móng con người với đội ngũ nhân sự chất lượng cao… đều là những yếu tố cấu thành cần thiết. Có như vậy, chúng ta không chỉ phát triển LAE hiệu quả hơn mà còn tạo ra tác động tương hỗ cho các lĩnh vực khác trong kỷ nguyên số.
Theo Ngô Minh Trí (TNO)
