Theo Phòng Quản lý xuất nhập cảnh - Công an TP.HCM, trước sự gia tăng nhanh chóng của các phương tiện bay không người lái (UAV/drone/flycam) phục vụ quay phim, chụp ảnh và giải trí, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa an toàn hàng không và an ninh quốc gia, năm 2025 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 288/2025/NĐ-CP siết chặt điều kiện đăng ký, cấp phép và khai thác các thiết bị này, cùng chế tài xử phạt nghiêm minh theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP.
Ngoài ra, theo quy định mới tại Thông tư 78/2026/TT-BCA năm 2026 quy định chi tiết một số điều của luật Phòng không nhân dân về đăng ký, quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác. Theo đó các loại drone, flycam trên toàn quốc phải gắn mã định danh tương tự biển số xe và thiết bị quản lý bay từ 20-7-2026.
Khi nào được miễn, khi nào phải xin phép?
Phòng Quản lý xuất nhập cảnh cho biết: Người sử dụng thiết bị bay không người lái cần nắm rõ ranh giới giữa trường hợp được miễn và diện bắt buộc phải xin phép bay trước khi cất cánh.
Theo đó, trường hợp được miễn xin phép khi thiết bị bay dùng thuần túy cho mục đích vui chơi, giải trí có trọng lượng cất cánh tối đa nhỏ hơn 0,25 kg, hoạt động ngoài khu vực cấm/hạn chế bay và nằm trong tầm nhìn trực quan bằng mắt thường của người điều khiển.
Trường hợp bắt buộc xin cấp phép khi tất cả thiết bị có trọng lượng từ 0,25 kg trở lên hoặc hoạt động ngoài các điều kiện nêu trên đều phải thực hiện đăng ký phương tiện, đăng ký người điều khiển và xin phép cơ quan có thẩm quyền (Cục Tác chiến - Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) trước mỗi chuyến bay.
5 nhóm hành vi tuyệt đối cấm
Cũng theo Phòng Xuất nhập cảnh, nhằm đảm bảo chủ quyền và trật tự vùng trời, cơ quan chức năng nghiêm cấm triệt để các hành vi:
1. Tổ chức hoạt động bay khi chưa có giấy phép hoặc bay không đúng nội dung, thời gian, địa điểm, tọa độ được duyệt.
2. Xâm phạm vùng cấm: Bay vào khu vực quân sự, trụ sở cơ quan nhà nước, công trình trọng điểm quốc gia, khu dân cư đông đúc.
3. Cản trở an toàn hàng không: Xâm nhập hành lang, phễu bay của sân bay, gây mất an toàn cho tàu bay quân sự và dân dụng.
4. Hoạt động quay lén, do thám: Ghi hình, chụp ảnh, đo vẽ sơ đồ tại các địa điểm bí mật quốc phòng, an ninh hoặc xâm phạm đời tư cá nhân.
5. Phóng, bắn, thả vật/chất gây hại hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, độc hại từ trên không.
Khung phạt hành chính và nguy cơ xử lý hình sự
Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP, hành vi vi phạm về khai thác, sử dụng thiết bị bay sẽ bị xử phạt hành chính từ 2.000.000 đến 40.000.000 đồng.
Phạt từ 2.000.000 – 3.000.000 đồng nếu sử dụng thiết bị chưa đăng ký, chưa có giấy phép hoặc bay sai thời gian, tọa độ cho phép.
Phạt từ 6.000.000 – 8.000.000 đồng: Quay phim, chụp ảnh, vẽ sơ đồ tại các vị trí cấm liên quan đến an ninh, quốc phòng.
Phạt từ 8.000.000 – 10.000.000 đồng: Bay không đúng các nội dung ghi trong giấy phép đã cấp.
Phạt từ 20.000.000 – 30.000.000 đồng: Tự ý tổ chức hoạt động bay hoàn toàn không có giấy phép.
Phạt từ 30.000.000 – 40.000.000 đồng: Cản trở hoặc đe dọa an toàn của các phương tiện bay khác (dân dụng và quân sự).
Phòng Xuất nhập cảnh cho biết thêm, ngoài đi kèm phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng hình thức phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện bay. Đáng chú ý, các trường hợp vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, tài sản hoặc trật tự, an ninh quốc gia sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
Điều kiện đăng ký phương tiện bay sau ngày 20-7
Theo điều 7 Thông tư 78/2026/TT-BCA về điều kiện đăng ký phương tiện bay từ ngày 20.7.2026 quy định, phương tiện bay không thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an phải bảo đảm các điều kiện theo quy định tại khoản 2 điều 29 luật Phòng không nhân dân; khoản 1, 2, 3 điều 18 của Nghị định 288/2025/NĐ-CP.
Theo đó, cơ quan, tổ chức nước ngoài đủ điều kiện đăng ký phương tiện bay là cơ quan, tổ chức nước ngoài được cấp có thẩm quyền của Việt Nam cho phép hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Cá nhân nước ngoài đủ điều kiện đăng ký phương tiện bay là người đang thường trú, tạm trú tại Việt Nam hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Phương tiện bay của Bộ Công an phải bảo đảm các điều kiện: là phương tiện bay do Bộ Công an mua sắm, đặt hàng, giao nhiệm vụ sản xuất, nhập khẩu hoặc được tài trợ và giao công an các đơn vị, địa phương quản lý, sử dụng phục vụ công tác công an. Đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật có liên quan đến phương tiện bay chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết vụ việc vi phạm pháp luật thì chưa được thực hiện việc đăng ký phương tiện bay.
Vì vậy, việc chủ động tìm hiểu và chấp hành nghiêm quy định bay là trách nhiệm bắt buộc của mọi cá nhân, tổ chức khi sở hữu thiết bị bay không người lái (UAV/drone/flycam) hiện nay.
Mới đây, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã tiến hành khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Thân Văn Tấn (42 tuổi) về tội "Cản trở giao thông đường không" sau khi người này thả diều trong khu vực cấm bay vào ngày 13.8.
Theo điều tra, khoảng 18 giờ ngày 13.8, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất phát hiện vật thể bay xuất hiện trong khu vực cất, hạ cánh, đe dọa an ninh, an toàn bay nên đã khẩn cấp triển khai phương án ứng phó. Sự cố khiến 16 chuyến bay bị ảnh hưởng dây chuyền (8 chuyến bay vòng/chờ cất cánh, 7 chuyến bay chờ hạ cánh và 1 chuyến phải chuyển hướng đáp khẩn cấp xuống sân bay Cam Ranh).
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Công an TP.HCM khẩn trương truy xét, xác định vật thể trên là con diều kích thước lớn gắn đèn chớp và sáo, được thả ở độ cao hơn 300 m do Tấn thả từ bãi đất trống cạnh Công ty Lazada trong Khu công nghiệp Tân Bình.
Theo Ngọc Lê (TNO)
