Theo quy định mới, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra VKSND Tối cao được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. Trong khi đó, thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát quân sự Trung ương được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Như vậy, hệ thống cơ quan điều tra hình sự được tổ chức theo hướng thu gọn, chỉ còn Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân, không còn cơ quan điều tra riêng thuộc ngành kiểm sát.
Theo nội dung luật được Quốc hội thông qua, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an tiếp nhận nhiệm vụ giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố và điều tra các vụ án hình sự về tham nhũng, chức vụ và xâm phạm hoạt động tư pháp xảy ra trong hoạt động tư pháp, thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.
Đối tượng phạm tội trong các vụ án này là cán bộ, công chức thuộc các cơ quan điều tra, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án hoặc những người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.
Đối với những vụ án có tính chất tương tự nhưng thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự, nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin, khởi tố và điều tra được giao cho Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Cùng với việc chuyển giao thẩm quyền, luật cũng bãi bỏ các quy định liên quan đến chức danh thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan điều tra, điều tra viên và cán bộ điều tra thuộc 2 cơ quan điều tra của ngành kiểm sát.
Trước đó, khi tham gia góp ý dự thảo vào tháng 4-2025, VKSND Tối cao đề nghị tiếp tục duy trì cơ quan điều tra riêng của ngành. Theo cơ quan này, thông qua hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tố tụng hình sự và giải quyết các vụ việc dân sự, hành chính, kinh doanh, thương mại, ngành kiểm sát có điều kiện phát hiện những hành vi phạm tội xảy ra trong hoạt động tư pháp.
VKSND Tối cao cũng cho rằng cơ quan điều tra chuyên trách có vai trò quan trọng trong phát hiện, xử lý tội phạm tham nhũng, chức vụ và góp phần kiểm soát quyền lực trong lĩnh vực tư pháp.
Trong khi đó, Bộ Công an cho rằng việc tổ chức cơ quan điều tra tại nhiều bộ, ngành khiến bộ máy có nhiều đầu mối, dễ phát sinh chồng chéo về nhiệm vụ, chưa phù hợp với chủ trương tinh gọn tổ chức và nguyên tắc mỗi nhiệm vụ chỉ giao một cơ quan chủ trì.
Việc chuyển thẩm quyền điều tra về các cơ quan thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng được đặt trong định hướng kiện toàn, thống nhất hệ thống cơ quan điều tra hình sự.