Cuộc gặp gỡ bản sắc
Sáng 6-11, ngay khi vừa có mặt tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku), các đoàn nghệ nhân đã nhanh chóng tái hiện không gian sinh hoạt thường ngày của dân tộc mình. Tiếng cồng chiêng vang lên rộn rã dù chương trình “Giao lưu văn hóa truyền thống các dân tộc” chỉ chính thức bắt đầu vào chiều cùng ngày.
Đoàn nghệ nhân Chăm H’roi xã Vân Canh thu hút sự chú ý của khán giả bởi sắc màu văn hóa khác lạ, thể hiện qua trang phục và đặc trưng cồng chiêng biểu diễn cùng trống ktoang. Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Ngọc Hương vui vẻ cho biết: “Đã nhiều lần tham gia giao lưu văn hóa kể từ khi sáp nhập tỉnh Gia Lai nhưng lần này mình thấy vui hơn cả. Ngoài các đoàn trong tỉnh, chúng tôi còn được giao lưu và tìm hiểu văn hóa các dân tộc anh em khác”. Không chỉ trình diễn cồng chiêng, các nghệ nhân xã Vân Canh sẽ tổ chức phục dựng “Lễ ăn heo ký”, một nghi lễ vòng đời khá độc đáo của người Chăm Hroi gắn với phong tục nhận cha mẹ nuôi.
Vừa vượt quãng đường gần 100 cây số từ xã Tơ Tung đến với ngày hội, đội chiêng nhí làng Đồng Tâm cũng hòa ngay vào nhịp chiêng. Là 1 trong 2 đội chiêng nhí của tỉnh được chọn tham gia Festival, 40 em trong đội đã tập luyện miệt mài để mang đến những phần trình diễn hay nhất, từ các bài cồng chiêng “Mừng lúa mới”, “Đón khách”, dân ca “Ru em”, “Đẹp như hoa Pơ lang” và hòa tấu nhạc cụ “Vang vọng đại ngàn”. Em Đinh Phong (15 tuổi) chia sẻ: “Chúng em rất vui khi được đại diện cho làng, cho xã giới thiệu cồng chiêng của dân tộc Bana đến với người dân và du khách. Vì vậy, dù đường xa nhưng cả đội không ai thấy mệt”.
Không khí lễ hội rộn rã tại Quảng trường Đại Đoàn Kết đã níu chân rất nhiều người dân và du khách các nơi, trong đó có gia đình chị Trần Kiều Mai - Việt kiều Mỹ. Vừa chọn mua một chiếc gùi nhỏ, chị Mai bày tỏ: “Tôi thích tất cả, từ trang phục, âm thanh cồng chiêng cho đến sự gần gũi, thân thiện của bà con. Tôi cũng ấn tượng khi thấy mọi sản phẩm như chiếc gùi, tấm thổ cẩm đều được làm ra từ đôi bàn tay khéo léo của người nghệ nhân. Tiếc là chỉ kịp trải nghiệm trong buổi sáng, bởi buổi chiều gia đình phải đi vào TP. Hồ Chí Minh”.
Mỗi vùng miền, một câu chuyện văn hóa
Các đoàn nghệ nhân ngoài tỉnh cũng rất sẵn lòng giới thiệu nét đẹp văn hóa của dân tộc mình đến với bạn bè và du khách.
Đoàn nghệ nhân dân tộc Mường tỉnh Thanh Hóa giới thiệu di sản đặc sắc của người Mường, trong đó có nghệ thuật hát Sắc Bùa (Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia) và không gian văn hóa “Hoa đất Mường xứ Thanh - Nét xưa còn mãi”, tái hiện sinh hoạt ngày Tết như đồ xôi, gói bánh chưng, dựng cây nêu, chuẩn bị mâm cỗ và trình diễn trang phục truyền thống.
Nghệ nhân Phạm Thị Chiến - Đội chiêng nữ người Mường - cho hay: “Đây là lần đầu tiên chúng tôi được giao lưu văn hóa trên chính mảnh đất của di sản Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Festival là dịp ý nghĩa để giới thiệu nét độc đáo của chiêng Mường, đồng thời thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc”.
Tại không gian tái hiện nghề truyền thống, nữ nghệ nhân Hsen Hmok Du (dân tộc Mnông, tỉnh Đắk Lắk) giới thiệu nghề dệt truyền thống với những chất liệu tự nhiên như sợi bông, tơ tằm và sợi tái chế từ bã cà phê kết hợp tơ tằm.
Việc giới thiệu nghề dệt của người Mnông bên cạnh không gian dệt thổ cẩm của người Jrai (tỉnh Gia Lai) tạo nên sự đối chiếu thú vị. Cùng gắn bó với nghề dệt truyền thống, mỗi dân tộc lại có kỹ thuật, hoa văn và cách phối màu riêng. Các nghệ nhân cũng có dịp trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tri thức về trồng bông, se sợi, nhuộm vải và từng bước làm mới nghề truyền thống.
Với nữ nghệ nhân trẻ Y Vân (dân tộc Rơ Măm, tỉnh Quảng Ngãi), Festival là cơ hội để giới thiệu không gian sinh hoạt cộng đồng của một trong những dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam. Chị bày tỏ: “Đây để dịp để thế hệ trẻ nhìn thấy dòng chảy di sản văn hóa của các dân tộc có sử dụng cồng chiêng, chúng tôi rất tự hào khi được kế thừa, tiếp nối. Dù có số dân rất ít, chúng tôi vẫn luôn cố gắng gìn giữ bản sắc riêng của mình”.
Trong chiều 6-11, lễ hội đường phố với phần diễu hành của 39 đội, đoàn nghệ nhân qua các tuyến phố chính ở phường Pleiku đã tiếp tục đưa không khí lễ hội đến với những người yêu văn hóa dân tộc.
Mỗi đoàn nghệ nhân mang đến Festival một câu chuyện văn hóa riêng. Cuộc gặp gỡ ấy không chỉ làm phong phú thêm không gian lễ hội mà còn mở ra cơ hội để các cộng đồng dân tộc hiểu nhau hơn, cùng chia sẻ kinh nghiệm gìn giữ, phát huy di sản và nhân lên niềm tự hào bản sắc.
