Kỷ vật của cha

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Năm 1979, trong chuyến công tác tại xã Đak Pơ Pho (huyện Kông Chro), tôi ghé vào xin nghỉ qua đêm tại một ngôi nhà sàn ở làng Kúc Nhỏ. Chủ nhà là một cụ già gần 80 tuổi, tên là Đinh Groi. Trong căn nhà nhỏ, ông Groi đang loay hoay cầm 2 hòn đá, kẹp theo mớ bùi nhùi của một loại vỏ cây. Xoẹt! Xoẹt! 2 hòn đá chạm vào nhau nhiều lần cho đến khi bốc khói. Ông Groi lại chu miệng thổi thêm cho đến lúc ngọn lửa từ mớ bùi nhùi hừng đỏ, sau đó với tay lấy một nắm tranh khô kẹp vào và tiếp tục thổi. Khi lửa bốc lên thành ngọn, ông mới cho vào bếp và nhóm củi lên. Tôi thấy lạ vội nhặt hòn đá lên vân vê và hỏi: “Bok ơi! Đá này tìm đâu mà hay vậy?”. Ông Groi vừa nhóm bếp vừa nói lơ lớ: “Đá quẹt lửa từ hồi tau biết dắt con trâu đi ăn đã có rồi. Nó là kỷ vật của bố tau. Nay cái quẹt lửa hết đá nên lấy nó ra làm cái lửa”.
Tôi từng nghe nói có thể dùng đá làm ra lửa nhưng đến khi ấy mới thực sự chứng kiến. Đó là 2 hòn đá lớn bằng nắm tay màu gan gà, một bên hòn đá đã nhẵn mặt, có lẽ do được dùng lâu năm. Còn nhúm bùi nhùi màu xám trắng kia, sau này tôi tìm hiểu mới biết đó là lớp phấn của vỏ cây đùng đình (khi cạo ra trông giống cục bông gòn), mọc hoang ở rừng thuộc họ cau. Loại phấn này rất mịn, khi phơi khô rất nhạy lửa. Vì vậy, người dân ở đây đã tận dụng nó để mồi lửa.
Sau khi nhóm lửa xong, ông Groi nhặt 2 hòn đá bỏ vào một mảnh vải cũ cuộn lại cẩn thận rồi cất vào ghè. Tôi lại vô tình nhìn thấy trong ghè có 2 thanh tre nhẵn bóng đã ngả màu đen sậm, bản to bằng 2 ngón tay, dài khoảng gang rưỡi tay nên hỏi: “Thanh tre này để làm gì hở bok?”. Ông Groi lấy ra cho tôi xem và nói: “Cây này cũng làm ra lửa”. Thấy tôi ngạc nhiên, ông liền thực hành ngay. Nhìn qua, tôi thấy đó là 2 thanh tre già, 1 thanh ở giữa thân bị cắt lõm. Tay này giữ thanh tre, tay kia ông Groi đặt nghiêng thanh tre còn lại vào chỗ lõm, kẹp nhúm bùi nhùi vào và bắt đầu kéo qua kéo lại liên tục. Đến khi mớ bùi nhùi bốc khói, ông mới lấy ra thổi bùng lên ngọn lửa.
Ảnh minh họa: Internet
Ảnh minh họa: Internet
Hình như thấy tôi tò mò và thích thú với những món “đồ chơi” tạo lửa nên ông Groi tiếp tục bước đến bên 1 chiếc ghè gần bếp, mở nắp đậy thò tay lấy ra một chiếc gương trong, hơi cong cỡ lòng bàn tay, đã ố vàng và vỡ mất một góc để khoe. Ông đưa lên ngắm nghía rồi nói: “Gương này cũng làm ra cái lửa đấy, nhưng phải trời nắng trưa mới làm được. Xưa kia mình phải đổi bằng 1 con heo đấy!”. Tôi lại một phen bất ngờ. Theo tôi biết, tấm gương đó là loại gương hội tụ do các trạm quan trắc đo nhiệt hàng ngày vứt bỏ.
Đêm ấy, tôi được nghe ông kể rất nhiều chuyện thời trước. Trong số này, tôi ấn tượng nhất là chuyện cha của ông làm đặc công đi đánh đồn Pháp. Đêm đó, cấp trên lệnh phải vào đặt mìn phá 1 lô cốt địch. Cha ông cùng 1 đồng đội ôm khối thuốc nổ bơi qua sông Ba, cắt hàng rào thép, bò đến điểm đặt mìn. Trong lúc bò vội, khi đến nơi đặt xong mới ngớ ra là túi đá lửa quấn trong khố mang theo không biết đã rơi tự lúc nào. Vậy là ông phải bò ngược lại để tìm. Trời gần sáng, ông mới bò trở lại được nơi đặt khối thuốc. Đốt được dây cháy chậm xong, họ vội vã bò trở ra. Khi khối thuốc nổ, lính Pháp hốt hoảng bắn loạn xạ vào các điểm khả nghi. Cha ông bị thương, đạn xuyên từ lưng qua bụng, được đồng đội cõng bò khỏi hàng rào, xuống bờ sông Ba và nằm ẩn vào 1 hốc đá. Nhưng vết thương quá nặng khiến ông không qua khỏi. Khi mất, trong lưng khố ông còn giắt túi đá lửa này. Từ ấy, 2 hòn đá lửa được ông Groi cất giữ như kỷ vật quý giá.
Hôm sau, khi rời khỏi nhà ông Groi, tôi định bụng lần sau vào công tác sẽ mang những chiếc quẹt lửa bằng nhôm thịnh hành nhất thời đó và vài chục ống đá lửa, chai dầu đèn đến biếu ông. Nhưng sự bận rộn và lần lữa khiến tôi không có dịp trở lại. Và câu chuyện về 2 hòn đá lửa vấn vương mãi trong tôi dù đã gần nửa thế kỷ trôi qua.
AN SINH

Có thể bạn quan tâm

Tiết mục Hồn chiêng Tây Nguyên (cụm Công đoàn số 1) đạt giải 3 thể loại múa tại hội diễn. Ảnh: Vũ Chi

Ayun Pa: Sôi nổi Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động

(GLO)- Hội diễn nghệ thuật quần chúng trong đoàn viên, người lao động thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) năm 2024 là hoạt động thường niên, tạo sân chơi bổ ích cho những người làm nghệ thuật không chuyên. Với sự chuẩn bị chu đáo, các cụm Công đoàn đã mang đến nhiều tiết mục đặc sắc, hấp dẫn.
Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

Thơ Nguyễn Ngọc Phú: Tấm áo Điện Biên

(GLO)- Tấm áo trấn thủ đã trở thành biểu tượng gắn liền với người chiến sĩ Điện Biên trong suốt 56 ngày, đêm "đánh lấn từng thước đất". Ngắm nhìn tấm áo ấy được trưng bày trong bảo tàng, tác giả Nguyễn Ngọc Phú bồi hồi, tưởng như được sống lại phút giây chiến đấu hào hùng của cha anh.
Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

Thơ Hà Hoài Phương: Tự khúc

(GLO)- "Tự khúc" của tác giả Hà Hoài Phương là những chiêm nghiệm rất thực về cuộc đời. Sau cơn mưa trời lại sáng, không có điều gì tồn tại mãi, dù đó có là những niềm vui, hạnh phúc hay khổ đau...
Xếp sách nghệ thuật

Xếp sách nghệ thuật

(GLO)- Như một kiến trúc sư với nguyên vật liệu là sách, các nhân viên Thư viện tỉnh Gia Lai đã dày công sáng tạo và mô phỏng thành công nhiều công trình văn hóa-lịch sử đẹp mắt nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền về văn hóa đọc.
Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

Thơ Lê Vi Thủy: Mẹ

(GLO)- Đằng sau những người chiến sĩ cống hiến máu xương cho Tổ quốc là sự hy sinh lặng lẽ của những người mẹ. Họ lặng thầm tiễn lần lượt chồng, con lên đường để rồi mòn mỏi chờ đợi, nỗi đau dằng dặc đổi lấy niềm vui chung của quê hương, đất nước...

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

Nhà báo-nhà văn Nguyễn Hoàng Thu: Cả đời gắn bó với Tây Nguyên

(GLO)- Tôi bước vào nghề báo thì gặp anh Nguyễn Hoàng Thu. Bấy giờ, anh cũng mới vào Báo Thanh Niên, thường trú ở Tây Nguyên. Lúc này, anh còn độc thân, sống ở Buôn Ma Thuột. Anh hơn tôi đến chục tuổi, thường đội chiếc mũ beret màu đen trông rất lãng tử, nhưng tính tình khá trẻ trung và cá tính.

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

Thơ Phạm Đức Long: Mây trắng trời quê

(GLO)- Biết bao nhiêu người đã ngã xuống, đổi máu xương cho đất nước, quê hương thanh bình. Thương xót và biết ơn, những dòng thơ của nhà thơ Phạm Đức Long cũng trở nên da diết: "Xin người hóa núi hóa sông/Ngàn năm mây trắng phiêu bồng bóng quê!"...

Ông Siu Phơ (bìa phải) thực hiện nghi lễ cúng với sự hỗ trợ của ông Rah Lan Hieo. Ảnh: Vũ Chi

Phú Thiện: Khai mạc lễ hội cầu mưa Yang Pơtao Apui

(GLO)- Sáng 30-4, tại Khu Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi (xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai), UBND huyện Phú Thiện khai mạc lễ hội cầu mưa Yang Pơ tao Apui và Hội thi văn hóa thể thao các dân tộc thiểu số lần thứ XV năm 2024.
Thơ Lữ Hồng: Cho người ở lại

Thơ Lữ Hồng: Cho người ở lại

(GLO)- Chúng ta đều yêu Pleiku nhưng không phải ai cũng chọn ở lại và gắn bó. Một lúc nào đó, vào chặng cuối cuộc đời, người Pleiku tha hương mới dâng đầy nỗi nhớ. Bài thơ của Lữ Hồng ngỡ là lời của một người ra đi gửi cho người ở lại, mà cũng có thể là lời của người ở lại gửi cho chính mình...