Giữ chủ quyền trên cao nguyên đá-Kỳ 4: Cuộc chiến không tiếng súng

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Cuối những năm 80, đầu 90, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc dần bình thường, nhưng ở biên giới Hà Giang, cuộc đấu tranh chống lấn chiếm, bảo vệ đường biên hiện quản mới bắt đầu nóng bỏng, căng thẳng.
“Quay xe” cũng phải dừng
Giữa năm 1987, trung úy Vũ Duy Quyết từ Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Thái Bình được điều lên Hà Giang. Do "trẻ khỏe, học hành bài bản", nên trung úy Quyết được phân công lên tuyến đầu Mèo Vạc. Mấy năm "quần nhau" với thám báo Trung Quốc, đến đầu tháng 11.1991, khi biết Chính phủ Việt Nam và Trung Quốc ký Hiệp định tạm thời về biên giới đất liền, ông Quyết thở phào: "Thế là mình được về quê rồi".
Nhân dân xã Sơn Vĩ (H.Mèo Vạc) sát cánh cùng BĐBP đấu tranh chống lấn chiếm biên giới, năm 1992. Ảnh: Tư liệu
Nhân dân xã Sơn Vĩ (H.Mèo Vạc) sát cánh cùng BĐBP đấu tranh chống lấn chiếm biên giới, năm 1992. Ảnh: Tư liệu
 
Đại tá Vũ Duy Quyết (phải), nguyên đồn trưởng Đồn BP Săm Pun giai đoạn 1996 - 2006, kể lại những hồi ức, kỷ niệm bảo vệ chủ quyền biên giới Mèo Vạc (Hà Giang). Ảnh: Mai Thanh Hải
Đại tá Vũ Duy Quyết (phải), nguyên đồn trưởng Đồn BP Săm Pun giai đoạn 1996 - 2006, kể lại những hồi ức, kỷ niệm bảo vệ chủ quyền biên giới Mèo Vạc (Hà Giang). Ảnh: Mai Thanh Hải
Thế nhưng, ước mơ của ông Quyết cùng hàng nghìn cán bộ chiến sĩ BĐBP tuyến biên giới phía Bắc, có quê hương miền xuôi, nhanh chóng bị dập tắt, bởi phía Trung Quốc liên tục vi phạm Hiệp định tạm thời, gia tăng việc xâm canh lấn chiếm biên giới hòng làm thay đổi đường biên.
 
Cửa khẩu Săm Pun - Điền Bồng hôm nay. Ảnh: Mai Thanh Hải
Cửa khẩu Săm Pun - Điền Bồng hôm nay. Ảnh: Mai Thanh Hải
"Đầu 1992, ta và Trung Quốc mở lại cặp cửa khẩu Săm Pun - Điền Bồng, nhưng trước đó (15.10.1991) phía Trung Quốc đã mở đường ô tô từ trấn Thèn Phùng đi đến chân mốc số 21 (cũ) và đường ô tô từ Trạm Hòa Bình ra mốc số 22. Khi khảo sát, họ cố ý cắm cọc tiêu sâu vào đất ta 200m. Ta phản kháng, phía Trung Quốc ngang nhiên đưa lý do: “không có chỗ quay đầu xe, nên cắm thêm”; giữa tháng 11.1991, phía Trung Quốc lại mở đường sâu vào đất ta gần 100m, rộng 8m. Đồn BP Săm Pun phản kháng quyết liệt, họ mới chịu dừng lại", ông Quyết nhớ lại vậy.
 
Quân nhân và dân binh Trung Quốc thường xuyên xuất hiện tại các điểm nóng ở biên giới Xín Cái (Mèo Vạc, Hà Giang) những năm 90. Ảnh: Tư liệu
Quân nhân và dân binh Trung Quốc thường xuyên xuất hiện tại các điểm nóng ở biên giới Xín Cái (Mèo Vạc, Hà Giang) những năm 90. Ảnh: Tư liệu
Đổ vấy cho… cướp
Ở xã Lũng Cú (H.Đồng Văn), từ cuối năm 1991, thám báo Trung Quốc đã nhiều lần xâm nhập vào thôn Xéo Lủng, nhận chủ quyền và đe dọa người dân. Trưa 29.2.1992, gần 20 binh lính Trung Quốc có vũ trang tràn vào Xéo Lủng hô hào “Đây là đất Trung Quốc, dân Việt Nam không được ở đây” và kéo đổ 3 ngôi nhà của người dân. Chiều 4.3.1992, gần 30 lính BP Trung Quốc xâm nhập thôn Xéo Lủng, đập phá đồ đạc và đốt cháy 18 ngôi nhà, hơn 3 tấn lương thực. Khi dân quân xã Xéo Lủng nổ súng báo động, lính Trung Quốc mới rút về bên kia biên giới.
 
BĐBP Hà Giang họp dân, vận động bà con bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Ảnh: Tư liệu
BĐBP Hà Giang họp dân, vận động bà con bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Ảnh: Tư liệu
“Ngay sau khi sự việc xảy ra, Đồn BP Lũng Cú đã phản kháng, yêu cầu họ bồi thường thiệt hại cho người dân. Tuy nhiên, phía Trung Quốc không thừa nhận và đổ cho… bọn tội phạm vũ trang trên biên giới”, thượng tá Nguyễn Văn Thủy, nguyên chính trị viên Đồn BP Lũng Cú kể vậy và nhớ: “Khi UBND H.Đồng Văn phản kháng và yêu cầu chính quyền H.Ma Ly Pho (Vân Nam, Trung Quốc) cùng có mặt tại thôn Xéo Lủng để xem xét giải quyết sự việc. Phía họ đã làm ngơ”…
 
Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình (thứ 5 từ trái sang phải), Phó Chính ủy BĐBP thăm, kiểm tra công tác bảo vệ biên giới tại BĐBP Hà Giang, năm 2008. Ảnh: Tư liệu
Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình (thứ 5 từ trái sang phải), Phó Chính ủy BĐBP thăm, kiểm tra công tác bảo vệ biên giới tại BĐBP Hà Giang, năm 2008. Ảnh: Tư liệu
Chuyện ở Lũng Ly
Đại tá Vũ Quang Vịnh, nguyên phó phòng trinh sát, BCH BĐBP tỉnh Hà Giang (hiện đang nghỉ hưu tại TX.Nghĩa Lộ, Yên Bái) có hơn 30 năm gắn bó với khu vực biên giới Mèo Vạc. Ông kể: Đầu năm 1992, phía Trung Quốc đơn phương tuyên bố các xóm Lũng Ly, Tà Lủng, Trà Mần (X.Sơn Vĩ, H.Mèo Vạc) thuộc lãnh thổ của họ. Ngày 11.3.1992, dân binh Trung Quốc xâm nhập vào các địa bàn này để đốt nương, trồng ngô và đẩy đuổi người dân “nếu không rời đi, sẽ bị đốt nhà”. Ngày 7.4.1992, khoảng 40 dân binh Trung Quốc lại sang Lũng Ly xâm canh. Khi ta ngăn cản, phía Trung Quốc đe dọa: “Nếu Việt Nam động đến người dân Trung Quốc hoặc thu giữ dụng cụ sản xuất, sẽ xảy ra xung đột, nổ súng”…
 
Trung Quốc dựng hàng rào dọc biên giới, khu vực mốc 450 (Thượng Phùng, Mèo Vạc, Hà Giang), hiện nay. Ảnh: Mai Thanh Hải
Trung Quốc dựng hàng rào dọc biên giới, khu vực mốc 450 (Thượng Phùng, Mèo Vạc, Hà Giang), hiện nay. Ảnh: Mai Thanh Hải
Cuộc đấu tranh giữ khu vực Lũng Ly không chỉ căng thẳng, phức tạp mà còn kéo dài suốt gần 20 năm sau đó, với những sự kiện nghiêm trọng như: Giữa tháng 3.1998, phía Trung Quốc phía huy động công nhân, binh lính xây dựng công trình quốc phòng tại mốc số 0 (nay là mốc 519). Khi ta phản kháng, Trung Quốc đưa lý do “xây tường rào để chắn trâu bò”; cuối tháng 11 và 12. 2003, Trung Quốc liên tục nổ mìn làm đường vào sâu trong đất ta ở khu vực Lũng Ly, Phìn Lò với lý do “để di chuyển cột mốc, phục vụ việc phân giới cắm mốc của 2 nước”… Lực lượng BĐBP đồn Lũng Làn (nay là Đồn BP Sơn Vĩ) và dân quân, người dân xã Sơn Vĩ đã kiên trì đấu tranh với phía bên kia, để giữ khu vực Lũng Ly.
 
BĐBP Hà Giang tặng gạo cho bà con dân tộc thiểu số khu vực biên giới Khó Trư (X.Phố Cáo, H.Đồng Văn, Hà Giang). Ảnh: Mai Thanh Hải
BĐBP Hà Giang tặng gạo cho bà con dân tộc thiểu số khu vực biên giới Khó Trư (X.Phố Cáo, H.Đồng Văn, Hà Giang). Ảnh: Mai Thanh Hải
Bảo vệ công binh rà phá bom mìn
Từ đầu năm 2000, BĐBP Hà Giang bắt đầu cùng các ngành chức năng thực hiện phân giới cắm mốc trên tuyến biên giới của tỉnh. Trước khi diễn ra việc phân giới cắm mốc song phương, phía Trung Quốc thường chủ động khảo sát, thăm dò, lựa chọn những điểm có lợi để tạo ra những sự việc đã rồi, lấy ưu thế sau này khi phân giới cắm mốc.
 
Cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn huấn luyện - cơ động thuộc Bộ Chỉ huy BĐBP Hà Giang hành quân lên các địa bàn biên giới, làm nhiệm vụ hỗ trợ - bảo vệ lực lượng công binh rà phá bom mìn vật cản, phục vụ công tác phân giới cắm mốc, năm 2003. Ảnh: Tư liệu
Cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn huấn luyện - cơ động thuộc Bộ Chỉ huy BĐBP Hà Giang hành quân lên các địa bàn biên giới, làm nhiệm vụ hỗ trợ - bảo vệ lực lượng công binh rà phá bom mìn vật cản, phục vụ công tác phân giới cắm mốc, năm 2003. Ảnh: Tư liệu
Đơn cử như: Tại Thanh Thủy (H.Vị Xuyên), ngày 5.3.2003, khi lữ đoàn công binh 543 (quân khu 2) rà phá bom mìn vật cản, phục vụ việc phân giới cắm mốc tại điểm cao 772, phía Trung Quốc cho 200 quân nhân vũ trang ra ngăn cản, nhằm chiếm điểm cao. BĐBP Hà Giang cùng nhân dân địa phương bám trụ thực địa, vừa bảo vệ công binh vừa đấu tranh; ngày 4.4.2003, phía Trung Quốc huy động binh lính ngăn chặn ta rà phá bom mìn ở điểm cao 1509 (X. Thanh Thủy, H. Vị Xuyên), với mục đích mở rộng vành đai chốt quân sự của họ ở khu vực này. Nắm được ý định đối phương, đồn trưởng Nguyễn Văn Hiền trực tiếp tổ chức lực lượng lên đấu tranh tại thực địa và dẫn đường, bảo vệ công binh…
 
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kiểm tra công tác phân giới cắm mốc tại cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, tháng 2.2007. Ảnh: Tư liệu
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kiểm tra công tác phân giới cắm mốc tại cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, tháng 2.2007. Ảnh: Tư liệu
Đầu 2005, tại khu vực cửa khẩu Thanh Thủy - Thiên Bảo, cả 2 nước Việt Nam và Trung Quốc đều xây dựng Quốc môn của nước mình. Thấy bên ta kết hợp xây dựng kè đá sông Lô, đầu tháng 5.2005, phía Trung Quốc đe dọa công nhân ta và tuyên bố "biên giới còn vào sâu trong trạm kiểm soát BP Việt Nam". Với phương châm mềm dẻo, kiên quyết, không mắc mưu đối phương, BĐBP Hà Giang đã kiên trì đấu tranh và ngày 10.10.2008, đã tiến hành phân giới xong đoạn biên giới từ giữa cầu Thanh Thủy - Thiên Bảo, cắt ngang sông Lô đến mốc giới số 262… (còn tiếp)
… “Những năm 80, hàng chục cán bộ chiến sĩ BĐBP Hà Giang đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ tuần tra biên giới, bị vấp phải mìn do phía Trung Quốc gài phục. Nhiều nhất là ở đồn BP Lũng Cú (Đồng Văn), như: ngày 14.6.1984, hạ sĩ Nguyễn Thanh Hải (sinh 1960, quê Hải Hậu, Nam Định) hy sinh tại Ma Lé; ngày 24.3.1985, binh nhất Hoàng Văn Thạch (sinh 1962, quê Hàm Yên, Tuyên Quang) hy sinh tại Lũng Cú; ngày 15.6.1985, binh nhất Hoàng Văn Liệu (sinh 1963, quê Hàm Yên, Tuyên Quang) hy sinh tại Ma Lé; ngày 3.4.1990, hạ sĩ Nguyễn Văn Hồng (sinh 1969, quê Yên Thế, Bắc Giang) hy sinh tại Lũng Táo… Ở địa bàn đồn BP Săm Pun (nay là đồn BP Xín Cái), ngày 24.2.1987, cả 2 chiến sĩ Lưu Văn Kết và Lương Văn Cắm cùng hy sinh khi đang tuần tra biên giới Săm Pun.
Đặc biệt, có 4 liệt sĩ mất tin mất tích trong khi chiến đấu, nghi là bị thám báo Trung Quốc bắt cóc, thủ tiêu như: binh nhì Ma Ngọc Khu (sinh 1968, quê Chiêm Hóa, Tuyên Quang), chiến sĩ đồn BP Lũng Cú, hy sinh ngày 11.5.1988; hạ sĩ Hoàng Văn Nhất (sinh 1967, quê Sơn Dương, Tuyên Quang), chiến sĩ đồn BP Sủng Là, hy sinh 26.6.1988; binh nhì Ứng Doãn Mạnh (sinh 1969, quê Phú Xuyên, TP. Hà Nội), chiến sĩ đồn BP Pà Vầy Sủ, hy sinh ngày 7.7.1988; binh nhất Lìu Seo Sơn (sinh 1968, quê Hoàng Su Phì, Hà Giang), chiến sĩ đồn BP Thàng Tín, hy sinh 31.7.1988”…
(Nguồn: BĐBP Hà Giang)
Theo Mai Thanh Hải (TNO)
 

Có thể bạn quan tâm

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Nửa đời tìm cha, một đời lưu giữ ký ức

Nửa đời tìm cha, một đời lưu giữ ký ức

(GLO)- Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, cựu chiến binh Trần Duy Đức vẫn lặng lẽ đi tìm những mảnh ghép của quá khứ. Từ hành trình tìm lại hình bóng người cha liệt sĩ, ông dành cả cuộc đời sưu tầm, ghi chép và lưu giữ lịch sử quê hương cùng những câu chuyện về những con người đã làm nên lịch sử.

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cầm trên tay chiếc “pod chill” nhỏ gọn, tỏa ra mùi hương trái cây ngọt ngào, nhiều bạn trẻ hồn nhiên nghĩ rằng mình chỉ đang dùng một sản phẩm giải trí thời thượng. Nhưng đằng sau làn khói thơm ấy lại là Etomidate - một hoạt chất gây mê y học bị giới tội phạm “biến tướng” thành ma túy nguy hiểm.

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

(GLO)- Men theo bờ sông Ba đoạn chảy qua buôn Tơnia (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai), khi nắng cuối ngày hắt những tia vàng lấp lánh trên mặt nước, chúng tôi bắt gặp những vật thể lạ nhô lên khỏi lớp đất sét. 

Miếu thờ liệt sĩ bên suối Hội Phú

Miếu thờ liệt sĩ bên suối Hội Phú

(GLO)- Không biết tên tuổi, quê quán những người lính hy sinh trong trận đánh Tết Mậu Thân 1968 tại Pleiku, người dân bên suối Hội Phú (phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai) vẫn âm thầm thắp những nén nhang rồi lập miếu thờ ngay nơi các anh từng nằm xuống. 

Vị Xuyên - Bạn tôi vẫn còn đó

Vị Xuyên - Bạn tôi vẫn còn đó

(GLO)- Vùng biên giới Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ) hôm nay đã đổi thay, nhưng những người đồng đội của tôi vẫn còn đó, nằm ngay ngắn trong đội hình “hàng thẳng hàng, lối thẳng lối, quân dung tươi tỉnh” tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên.

Chị Djen giới thiệu những chùm răng rẽl vừa thu hái

Theo mùa răng rẽl

(GLO)- Mưa như trút nước xuống những cánh rừng ở xã Ðăk Sơmei sau nhiều tháng nắng khô khốc. Những cung đường rừng trơn như đổ mỡ, loang lổ vệt bánh xe máy trượt ngang. Thỉnh thoảng, giữa nền đường đỏ quạch sót lại vài chùm răng rẽl xanh mướt rơi vãi, dấu vết của những chuyến trở về từ rừng.

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng trong ngôi nhà nhỏ ở làng Bạc 1 (xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai), ký ức về một thời hoa lửa vẫn vẹn nguyên qua từng câu chuyện của bà Kpă Ó - nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân duy nhất ở khu vực phía Tây tỉnh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Chiếc a chói giữa rừng Trường Sơn

Chiếc a chói giữa rừng Trường Sơn

Dưới mái hiên nhà sàn ở xã La Lay (Quảng Trị), tiếng dao chẻ tre vang lên đều đặn giữa buổi sớm. Nghệ nhân Hồ Văn Thành ngồi bên bó mây vừa lấy từ rừng về. Ông tỉ mẩn đường dao chuốt từng sợi nan tre. Ở miền tây Quảng Trị, hình ảnh ấy không hiếm gặp...

Nghị lực phi thường của người thương binh hạng nặng Lê Thái Hà

Nghị lực phi thường của người thương binh hạng nặng Lê Thái Hà

(GLO)- Khi bị thương nặng tại chiến trường Campuchia, ông Lê Thái Hà (trú phường Bình Định, tỉnh Gia Lai) không nghĩ mình sẽ sống sót. Phục viên với sức khỏe suy giảm đến 91%, ông cũng từng không dám mơ đến những điều xa xôi về tương lai. Vậy mà người cựu chiến binh ấy đã can trường vượt qua tất cả.

null