Tăng cường năng lực quản lý an toàn thực phẩm từ cơ sở
Chất vấn về công tác quản lý an toàn thực phẩm (ATTP), Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Đặng Bá Lâm đề nghị Giám đốc Sở Y tế làm rõ thực trạng tổ chức, phối hợp quản lý ATTP trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cơ chế hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra, giám sát của ngành Y tế và giải pháp khắc phục những khó khăn tại cơ sở.
Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Y tế Lê Quang Hùng cho biết, việc phân cấp mạnh hơn cho chính quyền cấp xã đã đặt ra yêu cầu lớn đối với công tác quản lý ATTP.
Trong khi đó, số lượng cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ nhiều, phân bố rộng, nhân lực chuyên môn còn thiếu; năng lực kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu.
Trong số 10.611 cơ sở do cấp xã quản lý có 6.504 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, 3.301 cơ sở dịch vụ ăn uống và 806 bếp ăn tập thể. Theo Quyết định số 47/2025/QĐ-UBND của UBND tỉnh, cấp xã trực tiếp quản lý các cơ sở thuộc thẩm quyền; tổ chức thẩm định, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, kiểm tra, giám sát và phối hợp điều tra, xử lý sự cố về ATTP trên địa bàn.
Tuy nhiên, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm, chưa có nhiều kinh nghiệm trong thẩm định điều kiện ATTP, lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính và điều tra ngộ độc thực phẩm.
Thực tế, trong 3.301 cơ sở dịch vụ ăn uống thuộc diện cấp giấy chứng nhận do cấp xã quản lý, mới có 2.640 cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, đạt 80%; còn 661 cơ sở chưa được cấp.
Đáng chú ý, trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 2 vụ ngộ độc và nghi ngờ ngộ độc thực phẩm liên quan đến các cơ sở kinh doanh bánh mì, với 378 người mắc, không có trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ giảm từ 3 xuống 2 nhưng số người mắc tăng từ 160 lên 378 người.
Theo Giám đốc Sở Y tế, một trong những nguyên nhân dẫn đến nguy cơ mất ATTP là ý thức chấp hành quy định của một bộ phận chủ cơ sở và người trực tiếp chế biến thực phẩm chưa cao.
Việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, vệ sinh dụng cụ, bảo quản thực phẩm và phòng ngừa nhiễm chéo chưa được thực hiện đầy đủ; một số địa phương còn nặng về nhắc nhở, chưa kiên quyết xử lý vi phạm.
Để khắc phục, Sở Y tế đề nghị cấp xã rà soát, cập nhật danh sách, phân loại cơ sở theo loại hình và mức độ nguy cơ; phân công rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra đột xuất, tập trung vào cơ sở kinh doanh bánh mì, thức ăn chế biến sẵn, thức ăn đường phố; tiếp tục hướng dẫn nghiệp vụ, hỗ trợ tuyến xã về kiểm tra, lập hồ sơ xử lý vi phạm và điều tra ngộ độc thực phẩm.
Ngành Y tế cũng triển khai mô hình điểm “Bánh mì an toàn Gia Lai” tại 20 cơ sở trong năm 2026, làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện tiêu chí và xem xét nhân rộng.
Đồng thời, Sở Y tế kiến nghị UBND tỉnh quan tâm bố trí nhân lực, trang thiết bị và kinh phí để bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ ATTP tại cấp xã.
Phát biểu kết luận nội dung chất vấn, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung nhấn mạnh, dù 2 vụ ngộ độc thực phẩm không có trường hợp tử vong, nhưng đây vẫn là vấn đề đáng lo ngại, đòi hỏi phải tăng cường quản lý, kiểm tra và phòng ngừa.
Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo rà soát hơn 600 cơ sở kinh doanh chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP; hướng dẫn, hoàn thiện điều kiện để cấp giấy đối với những cơ sở đủ điều kiện, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra thường xuyên.
Cùng với đó, tổ chức tổng kết, đánh giá hiệu quả mô hình “Bánh mì an toàn Gia Lai” để xem xét khả năng nhân rộng; củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý ATTP cấp xã, kịp thời bổ sung nhân lực và tổ chức tập huấn nghiệp vụ.
Đặc biệt, công tác quản lý ATTP không chỉ dừng ở khâu kinh doanh, chế biến mà phải kiểm soát ngay từ đầu vào, từ sản xuất, nuôi trồng, chăn nuôi đến lưu thông sản phẩm. Các sở, ngành cần phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm tra quy trình sản xuất, bảo đảm ATTP từ gốc.
Khắc phục thiếu sách giáo khoa, chủ động cho năm học mới
Một nội dung khác được đại biểu HĐND tỉnh quan tâm chất vấn là tình trạng thiếu sách giáo khoa (SGK) trong năm học 2026-2027. Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Huỳnh Thị Ngọc Hà cho biết, gần 35.000 học sinh trên địa bàn tỉnh chưa có đủ SGK, tình trạng xảy ra ở cả 3 cấp học, ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học.
Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở GD&ĐT làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của ngành và giải pháp bảo đảm cung ứng sách kịp thời trong những năm học tiếp theo.
Giám đốc Sở GD&ĐT Phạm Văn Nam cho biết, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên cả nước sử dụng thống nhất 1 bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” thay vì 3 bộ sách như trước đây. Trên cơ sở đăng ký nhu cầu của các cơ sở giáo dục và địa phương, Sở đã tổng hợp, đăng ký với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam 6.756.240 bản SGK.
Tuy nhiên, việc in ấn, vận chuyển và phân phối tập trung vào 1 nhà xuất bản đã tạo áp lực lớn. Giám đốc Sở thừa nhận trách nhiệm chưa chủ động trong công tác phối hợp giữa ngành Giáo dục, địa phương và đơn vị cung ứng; việc nắm bắt tình hình thừa, thiếu sách có lúc còn chậm.
Để khắc phục, Sở sẽ phối hợp với các địa phương rà soát số lượng học sinh còn thiếu, làm việc với đơn vị cung ứng để đề nghị nhà xuất bản ưu tiên bổ sung sách.
Trong thời gian chờ nguồn cung, ngành triển khai sử dụng SGK điện tử; đồng thời được Bộ GD&ĐT và nhà xuất bản cho phép các cơ sở giáo dục in từ tệp PDF SGK điện tử để phục vụ học tập đối với những đầu sách còn thiếu.
UBND tỉnh cũng bố trí kinh phí mua SGK trang bị cho thư viện dùng chung, tạo điều kiện để học sinh thuộc gia đình chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo và cận nghèo được mượn sách. Đến ngày 30-10, việc cung ứng SGK theo kế hoạch của tỉnh đã hoàn thành, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu sách.
Để không lặp lại tình trạng thiếu sách, Sở đã tổng hợp nhu cầu đăng ký cho năm học 2027-2028 với hơn 7,09 triệu bản cho 3 cấp học, báo cáo Bộ GD&ĐT, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đưa vào kế hoạch in ấn, cung ứng.
Ngành cũng sẽ yêu cầu nhà xuất bản và các đơn vị phân phối xác định cụ thể năng lực cung ứng từng đầu sách, thống nhất tiến độ in ấn, vận chuyển, giao nhận đến từng điểm trường; phấn đấu hoàn thành phân phối trong khoảng thời gian từ ngày 30-6 đến 30-8-2027.
Đặc biệt, Sở dự kiến thiết lập cơ chế cập nhật tình hình cung ứng định kỳ 10 ngày/lần, bắt đầu từ ngày 1-6-2027. Qua đó, kịp thời phát hiện nguy cơ thiếu sách theo từng địa bàn, cấp học và đầu sách để tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo xử lý.
Kết luận nội dung này, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung thống nhất với các giải pháp và cam kết của Giám đốc Sở GD&ĐT; đồng thời yêu cầu ngành nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác rà soát, dự báo nhu cầu, phối hợp với đơn vị cung ứng và tổ chức cấp phát sách.
Ngành cần thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước, chủ động tham mưu UBND tỉnh giải quyết những bất cập, bảo đảm cung ứng SGK kịp thời, đầy đủ cho học sinh.
Chủ tịch HĐND tỉnh cũng đề nghị UBND tỉnh cụ thể hóa các nhiệm vụ, trách nhiệm và tiến độ thực hiện sau phiên chất vấn; tăng cường theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các sở, ngành, địa phương. Qua đó, bảo đảm các cam kết không chỉ dừng ở giải trình mà phải được chuyển thành kết quả cụ thể, đáp ứng yêu cầu của cử tri và nhân dân.
