Bảo tồn bản sắc gắn với phát triển du lịch
Hiện nay, làng Ơp có hơn 220 hộ dân với gần 900 nhân khẩu, trong đó, đồng bào Jrai chiếm hơn 65%. Dù bao quanh là khu dân cư đông đúc, nhưng nếp sinh hoạt cộng đồng truyền thống của làng Ơp vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.
Nhà rông sừng sững giữa làng, cây cổ thụ già lặng lẽ chứng kiến bao mùa mưa nắng và những tượng gỗ nhà mồ mộc mạc… tạo nên không gian văn hóa đặc trưng của người Jrai. Vào dịp lễ, Tết, sân nhà rông rộn ràng tiếng cồng chiêng, vòng xoang uyển chuyển bên ché rượu cần. Đó không chỉ là sinh hoạt tinh thần mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, trao truyền giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ.
Đến với làng Ơp, du khách sẽ được đắm mình trong không gian văn hóa truyền thống của dân tộc Jrai, như ngắm ngôi nhà rông uy nghi, tham quan khu vườn tượng nhà mồ, giọt nước của dân làng.
Cùng với đó là những trải nghiệm thú vị khi được cùng người dân làm ruộng, trồng rau, tìm hiểu các nghề truyền thống như đan lát, tạc tượng, dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ dân tộc; hòa mình vào những vòng xoang trong tiếng cồng chiêng ngân vang. Du khách còn có dịp thưởng thức các món ăn đặc trưng như cơm lam, các món nướng (gà, heo, cá đồng), lá mì xào, cà đắng, rau rừng và nhấp ngụm rượu cần nồng ấm.
Không gian xung quanh làng ngày càng khởi sắc với các quán ăn mang hương vị địa phương, quán cà phê thoáng đãng, những homestay thiết kế hài hòa với thiên nhiên, tạo sinh kế cho cộng đồng. Người dân giờ đây không chỉ làm nông mà còn tham gia phục vụ du lịch như dệt thổ cẩm, chế biến ẩm thực truyền thống, ủ rượu ghè, đan lát, làm hướng dẫn viên.
Văn hóa không còn đóng khung trong ký ức mà trở thành nguồn lực phát triển, người dân làng Ơp vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, vừa cải thiện đời sống.
Với vị trí thuận lợi, làng Ơp dễ dàng kết nối với các điểm du lịch nổi bật như Quảng trường Đại Đoàn Kết, Biển Hồ, chùa Minh Thành, chùa Bửu Minh, núi lửa Chư Đang Ya… tạo điều kiện hình thành sản phẩm du lịch văn hóa cộng đồng gắn với trải nghiệm đời sống người Jrai.
Anh Rah Lan Thắng (người dân làng Ơp) chia sẻ: “Sau khi được chọn xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng, bà con rất vui mừng. Mọi người được tập huấn về du lịch, chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường, tạo cảnh quan sạch đẹp để đón khách. Bà con cũng mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi để nâng cao thu nhập. Tết năm nay vui và ấm no hơn”.
Hiện làng Ơp duy trì hai đội cồng chiêng, một đội người lớn và một đội thanh thiếu niên, cùng đội xoang hoạt động thường xuyên phục vụ du khách. Ông Rmah Gân (nghệ nhân làng Ơp) tâm sự: “Trước đây, cồng chiêng chỉ vang lên vào các ngày lễ lớn. Nay vào cuối tuần hay ngày lễ, chúng tôi biểu diễn phục vụ du khách. Sau một ngày làm rẫy, được đánh chiêng là niềm vui; vừa giữ truyền thống, vừa có thêm thu nhập để ổn định cuộc sống”.
Phường Pleiku đang triển khai đề án “Xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng tại làng Ơp” nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời gắn kết bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội. Đây là hướng đi giúp Pleiku xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, quảng bá hình ảnh con người và văn hóa Gia Lai đến du khách gần xa.
Sắc xuân ấm áp giữa lòng phố núi
Những ngày đầu năm mới, làng Ơp như khoác lên mình tấm áo xuân rực rỡ. Cổng làng ngập sắc cờ hoa, đường làng được quét dọn sạch sẽ, nhà rông được trang trí khang trang. Người già, thanh niên, trẻ nhỏ háo hức chuẩn bị cho một năm mới bình an, no đủ.
Giữa phố thị đông đúc, nơi đây vẫn giữ được khoảng lặng hiếm có. Dòng suối Ia Nin, Ia Năk hiền hòa; giọt nước Ia O, Ia Grông gắn bó bao đời; những con dốc nhỏ uốn mình qua vườn rau, hàng cây… tạo nên bức tranh làng quê yên ả. Cuối làng, khu nhà mồ trầm mặc giữa thiên nhiên, mỗi pho tượng là một câu chuyện về nhân sinh quan và đời sống tâm linh của người Jrai.
Ông Rơ Châm Thót - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Rơ Châm Thót cho biết: “Thời gian qua, địa phương rất quan tâm phát triển kinh tế gắn với du lịch; nhiều lễ hội truyền thống được phục dựng, người dân tích cực giữ gìn bản sắc, vệ sinh môi trường. Năm nay, hầu hết các hộ đều đón Tết trong không khí vui tươi, ấm cúng”.
Đón Xuân Bính Ngọ 2026, cán bộ và nhân dân làng Ơp thêm tự hào về những đổi thay ấn tượng, đồng thời tiếp tục chung sức xây dựng buôn làng hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Để mỗi mùa xuân về, tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang giữa đại ngàn và “làng trong phố” tiếp tục là điểm hẹn văn hóa đặc sắc của Gia Lai.