Đặt tên con không'đụng hàng': 'Choáng' khi gặp Chào - Hỏi - Lai - Rai

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Mấy chục năm trước, người làng tôi đặt tên con đa phần “ngẫu hứng”, nghĩ gì đặt nấy, nhớ đâu đặt đó. Thành ra, trẻ trong làng hay mang những cái tên ngồ ngộ, tên không “đụng hàng”, có khi gây sốc, thậm chí... khó đỡ.



Cái tên theo người cả một đời người, dù là tên gọi ở nhà hay trên giấy tờ- (ẢNH MINH HỌA: SHUTTERRSTOCK)
Cái tên theo người cả một đời người, dù là tên gọi ở nhà hay trên giấy tờ- (ẢNH MINH HỌA: SHUTTERRSTOCK)



4 đứa con tên: Chào, Hỏi, Lai, Rai

Xóm tôi có một cặp vợ chồng đẻ 4 đứa con. Đứa đầu tên Chào, 3 đứa kế tiếp là Hỏi, Lai, Rai. Ông bố là người mến bạn, khoái nhâm nhi chuyện trò cùng khách, giải thích rằng đặt tên như vậy để “dạy con” sự lễ phép. Hễ khách tới là con cái phải chào hỏi, sau đó đứa làm mồi, đứa mua rượu để ông lai rai cùng bạn bè.

Mấy lần, tôi cùng vài người bạn thấy tận mắt chuyện này tại nhà ông. Khách mới tới đầu ngõ đã nghe ông oang oang: “Chào, Hỏi, Lai, Rai đâu? Tập hợp một hàng dọc nghe phân công tiếp khách!”.

Chủ khách cùng cười, nhưng chủ cười to hơn: “Mấy ông thấy tui đặt tên con hết sẩy chưa?”. Ngấm rượu, ông bố nói, nhưng mà mấy cha đừng bắt chước. Đặt cho suôn câu thôi chớ lâu lâu tụi nó cũng hay “kiện tụng” vì có tên hay, tên dở.

Tên hay là thằng Chào, con Lai, thằng Hỏi. Thằng Chào “tự hào” vì ra đường từ lớn chí nhỏ ai cũng: “Chào! Đi đâu đó?”. Thằng Hỏi nhờ hay hỏi, cái gì cũng hỏi nên học giỏi, nó “dạy kèm” mấy đứa bạn nên mỗi tháng được… mớ cá! Con Lai mỗi lần soi gương đều tự khen mặt mình đẹp giống… con lai.

"Còn con Rai thì… buồn lắm mấy cha ơi. Nó hỏi “rai” là gì làm tui bí rị. May mà tui lót chữ Minh nên trớ qua, nói Minh Rai là… mai rinh. Con không ế chồng đâu! Nay mai người ta… rinh về thôi", ông bố cười.

Giảng viên về làng, được réo ngay 'Củm chị'

Cũng có chuyện đặt tên xấu cho... ma quỷ khỏi quở đặng dễ nuôi. Cho nên thiếu gì tên mà hễ sinh cái thằng thì gọi ngay: Cu bủm, Cu đỏ, Cu đen, Cu lác… Bà chị tôi vỡ kế hoạch “được” một… thằng liền đặt ngay tên Cu lỡ. Chị nói đặt vậy để tự nhắc mình thôi đừng… lỡ nữa.

Còn hễ sinh con gái, bà con miền Trung cứ tên “Củm” (chữ "củm" dùng để nói tránh cho một chữ có ý nghĩa thô tục - PV) mà đặt. Nếu thêm đứa nữa cũng gái thì phân biệt bằng Củm chị, Củm em hoặc: Chó lớn, Chó nhỏ…

Những cái tên đậm đặc màu sắc dân gian kiểu ấy hằn sâu trong trí nhớ người làng ngay từ thời thơ ấu, đến mức “chết tên” luôn. Thành ra lớn lên, những “Cu”, những “Củm” ấy dù đã là giám đốc, bác sĩ, tiến sĩ, kỹ sư… nhưng về làng là đứng ngây ra trước câu chào hỏi của người quê: “Cu lác về đó hở? Chà, cao ngồng giống thằng cha mày, phát tướng ghê luôn”.

Đàn ông nghe vậy cười xòa cái là xong. Chỉ tội cho các cô, bị kêu cái tên thuở “ở truồng” là lập tức… đứng hình. Mới tháng trước, H., giảng viên đại học, đưa bạn trai về quê chơi. Mới từ quốc lộ rẽ xuống đường làng đã có người chào: “Chu cha! Củm chị đó hả con? Mày đẹp gái dữ đa!”. Thiệt đúng là không đỡ nổi!

Thằng bạn tôi là nhân viên hộ tịch - hộ khẩu xã những năm 1980 kể, đa số mấy ông tên Cư, Cự, Cừ… bây giờ, vào thời đó thường là “Cu” hết. Làm giấy khai sinh để nhập học, cán bộ gợi ý thêm cái dấu vào cho nhanh. Nên giờ mấy ổng viết tên mình cẩn thận lắm. Viết lơ mơ làm mờ dấu, “rớt” dấu thì “Cu” lại hoàn “Cu” ngay.

Trường hợp đặt tên của cháu gái tôi cũng dở khóc dở cười. Ngày thôi nôi, ông nội đặt hương án khấn vái để “xin tên” qua trung gian một người ngồi đồng bịt mặt bằng khăn đỏ. Một lô những cái tên đài các, quý phái, nhung lụa được đưa ra như Loan, Phượng, Diễm, Hằng, Thảo, Lệ… nhưng người ngồi đồng đều lắc đầu, bảo tên nào cũng “kỵ húy” vì trùng với ông bà tiên tổ.

Mãi khuya, ông nội bực quá nói “thôi…”. Người ngồi đồng rùng mình nói tên này được rồi, các vị bề trên đã đồng ý. Vậy là con bé mang tên Thôi!

Quanh cái tên Thôi, người thì “bình” rằng nhờ tên “Thôi” mà anh chị tôi dừng lại ở… 5 con. Người thì nói anh khỏe ra nhờ tiếp bạn có chừng mực. Đang nhậu, muốn “tan hàng” sớm anh chỉ việc đứng dậy kêu lớn: “Thôi!”. Đám bạn nhột ý giải tán ngay.

Bây giờ, phần lớn các ông bố bà mẹ đều có học thức. Đa số đặt tên con thật “kêu”, thật bề thế, bóng nhoáng và sang trọng. Ví dụ tên Trưởng lót chữ Quốc; tên Sĩ lót chữ Tiến; tên Thống lót chữ Tổng; tên Soái lót chữ Nguyên…

Xét cho cùng, cái tên không làm nên con người. Tuy nhiên, việc đặt cho con một cái tên không thô thiển, không “kiêu ngạo”, không gây phản cảm, không tạo điều kiện cho những “ý tưởng” cười cợt là điều đáng để cho các ông bố, bà mẹ suy nghĩ.

Trần Cao Duyên (thanhnien)

Có thể bạn quan tâm

Nỗ lực kéo giảm tỷ lệ sinh con tại nhà

Nỗ lực kéo giảm tỷ lệ sinh con tại nhà

(GLO)- Tại nhiều làng đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai, vấn nạn sinh con tại nhà vẫn tồn tại. Đằng sau lựa chọn tưởng như “bình thường” ấy là những rủi ro khôn lường với sức khỏe của cả mẹ và trẻ sơ sinh.

Không sinh thành nhưng vẫn trọn tình mẹ

Không sinh thành nhưng vẫn trọn tình mẹ

(GLO)- Không mang nặng đẻ đau nhưng họ chọn làm mẹ bằng sự hy sinh và tình yêu thương dành cho những đứa trẻ mồ côi. Ở Làng Trẻ em SOS Pleiku (phường Thống Nhất, tỉnh Gia Lai), những “người mẹ thứ hai” lặng thầm vun đắp mái ấm, chắp cánh cho nhiều cuộc đời vươn lên.

Nét đẹp “con nuôi ở rể” của người Jrai

Nét đẹp “con nuôi ở rể” của người Jrai

(GLO)- Người Jrai theo chế độ mẫu hệ. Sau khi cưới, người chồng về ở rể bên nhà vợ. Tại làng mới bên gia đình vợ, người con trai sẽ xin làm con nuôi một cặp vợ chồng sống đức độ, có tấm lòng nhân hậu, được mọi người kính trọng.

Giữ nếp thờ gia tiên ngày Tết.

Giữ nếp thờ cúng gia tiên ngày Tết

(GLO)- Tết Nguyên đán không chỉ là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ với năm mới, mà còn là dịp để con cháu hướng về cội nguồn. Từ tảo mộ, lau dọn bàn thờ đến chuẩn bị mâm cúng… mỗi nghi thức đều gửi gắm lòng hiếu kính, giữ gìn nếp nhà và gìn giữ gốc rễ văn hóa Việt.

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Giấc mơ về một khu vườn sáng

Vân Anh năm nay 40 tuổi, sống cách Hoàn Kiếm của Hà Nội chỉ hơn chục cây số. Chị từng là giám đốc điều hành của một công ty có hàng trăm nhân viên, quen với áp lực, nhịp sống gấp gáp và những quyết định lớn nhỏ mỗi ngày.

64 năm ngành Dân số Việt Nam: Linh hoạt thích ứng, hướng tới phát triển bền vững

64 năm ngành Dân số Việt Nam: Linh hoạt thích ứng, hướng tới phát triển bền vững

(GLO)- Những ngày cuối năm 2025 là thời điểm ngành Dân số Việt Nam nhìn lại chặng đường 64 năm hình thành và phát triển (26/12/1961 - 26/12/2025). Ðó là một hành trình bền bỉ, nhiều dấu mốc quan trọng gắn liền với sự nghiệp chăm lo cho con người, nền tảng để đất nước phát triển bền vững.

Khi dân số già đi

Khi dân số già đi

Từ năm 2024, dân số nước ta đã đạt hơn 101 triệu người, chất lượng dân số, chỉ số phát triển con người (HDI) không ngừng tăng lên; tuổi thọ bình quân người VN ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, thực trạng dân số VN cũng đã phát sinh những vấn đề phải kịp thời giải quyết.

Hành vi cưỡng ép con học tập quá sức bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng từ ngày 15-12.

Từ 15-12, cưỡng ép con học tập quá sức bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng

(GLO)- Tại Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng-chống tệ nạn xã hội, phòng-chống bạo lực gia đình có hiệu lực thi hành từ 15-12, cha mẹ có hành vi cưỡng ép con học tập quá sức sẽ bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng. 

Niềm vui lớn nhất của người nghệ nhân chính là được hô hát, phục vụ khán giả. Ảnh: Nguyễn Dũng

Gia đình thắp lửa bài chòi, nối dài mạch nguồn di sản

(GLO)-Không chỉ là loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian gắn với không khí hội hè, bài chòi còn len lỏi vào từng mái ấm, trở thành sợi dây gắn kết gia đình. Tại nhiều địa phương phía Đông tỉnh, nhiều gia đình đang nuôi dưỡng tình yêu với làn điệu quê hương, biến đam mê thành điểm tựa hạnh phúc.

Vững vàng tình mẹ…

Vững vàng tình mẹ…

(GLO)- Sau biến cố gia đình, nhiều phụ nữ lặng lẽ gánh cả hai vai, vừa là cha vừa là mẹ. Không chỉ giữ cho con một mái nhà đủ đầy, các chị còn vun vào đó tình thương, bản lĩnh và hy vọng-nâng đỡ con vững bước giữa đời.

Chị Hoàng Thị Thu Thảo-Công an xã Hòa Phú, huyện Chư Păh bên tác phẩm đạt giải nhất của mình. Ảnh: Đinh Yến

Lan tỏa giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của gia đình

(GLO)- Hưởng ứng ngày Gia đình Việt Nam (28-6), Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức cuộc thi tìm hiểu kiến thức pháp luật về gia đình với chủ đề “Gia đình hạnh phúc-Quốc gia thịnh vượng”. Cuộc thi nhằm tạo sự lan tỏa về chuẩn mực, giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của gia đình.

null