Có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, Thông tư số 30/2026/TT-BXD (Thông tư 30), quy định về trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận xe cải tạo và kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.
Đáng chú ý, bên cạnh việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý phương tiện trên nền tảng dữ liệu số, thông tư mới cũng bổ sung nhiều quy định tác động trực tiếp đến người sử dụng ô tô, từ việc xử lý xe thuộc diện triệu hồi, lắp thêm phụ kiện đến sử dụng giấy tờ điện tử khi đi đăng kiểm.
Dưới đây là 3 thay đổi quan trọng về đăng kiểm, các chủ xe và tài xế ô tô cần lưu ý:
Xe bị triệu hồi chưa sửa lỗi có thể 'rớt' đăng kiểm
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư 30 là tăng cường quản lý đối với xe thuộc diện bị triệu hồi do lỗi của nhà sản xuất. Theo đó, hồ sơ phương tiện sẽ không đạt yêu cầu nếu xe có lỗi trong quá trình thiết kế, chế tạo hoặc lắp ráp, có khả năng gây nguy hiểm đến an toàn tính mạng, tài sản của người sử dụng hoặc ảnh hưởng xấu đến an toàn và môi trường của cộng đồng; đã bị triệu hồi theo công bố của nhà sản xuất, được công bố trên hệ thống thông tin của Cục Đăng kiểm Việt Nam, nhưng chưa thực hiện khắc phục.
Tuy nhiên, quy định cũng nêu rõ trường hợp ngoại lệ. Nếu người nộp hồ sơ xuất trình được tài liệu chứng minh xe đã hoàn thành việc khắc phục do nhà sản xuất, đại lý hoặc nhà phân phối được nhà sản xuất ủy quyền cấp thì hồ sơ vẫn được xem xét theo quy định.
Như vậy, không phải mọi xe từng nằm trong diện triệu hồi đều gặp vướng mắc khi đăng kiểm. Điều quan trọng là chủ xe cần chủ động đưa phương tiện đi sửa chữa khi có thông báo triệu hồi và lưu giữ tài liệu xác nhận đã hoàn thành khắc phục để xuất trình khi cần thiết.
Được phép lắp thêm phụ kiện mà không phải làm thủ tục cải tạo
Thông tư 30 cũng làm rõ nhiều trường hợp thay đổi trên xe nhưng không bị coi là cải tạo, qua đó tháo gỡ băn khoăn của không ít chủ xe khi muốn lắp thêm một số phụ kiện chính hãng.
Cụ thể, theo quy định, chủ xe được cập nhật một số thay đổi tại cơ sở đăng kiểm mà không phải thực hiện thủ tục kiểm định và chứng nhận cải tạo. Danh mục gồm nhiều hạng mục quen thuộc như các trang bị nội thất; ốp sườn; ốp viền chắn bùn; cánh gió đuôi; ốp vành bánh xe; ống hút gió; giá nóc; cốp nóc; bậc bước chân gập điện; lưới tản nhiệt; cản trước, cản sau; thanh trang trí thùng hàng, thanh thể thao và nắp che khoang chở hàng đối với xe bán tải.
Đối với hệ thống chiếu sáng, thông tư mới cho phép thay bóng đèn thuộc cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng loại có công suất tiêu thụ điện tương đương hoặc thay cụm đèn nâng cấp nếu sử dụng chung giắc cắm, không phải can thiệp vào kết cấu thân vỏ hay hệ thống điện của xe.
Tuy nhiên, quy định này không đồng nghĩa mọi hình thức "độ xe" đều được chấp nhận. Thông tư nhấn mạnh các thay đổi nêu trên phải thuộc nhóm tùy chọn (option) do nhà sản xuất, đại lý hoặc nhà phân phối được ủy quyền công bố và cung cấp. Những thay đổi làm ảnh hưởng đến kết cấu, hệ thống điện hoặc vượt ngoài phạm vi này vẫn phải thực hiện theo quy định về cải tạo phương tiện.
Có thể dùng VNeID khi đăng kiểm
Một thay đổi khác cũng rất đáng lưu ý, hướng tới việc tạo thuận lợi cho người dân là quy định mở rộng sử dụng giấy tờ điện tử trong quá trình thực hiện thủ tục đăng kiểm. Cụ thể, Thông tư 30 bổ sung quy định sử dụng chứng nhận đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả chứng nhận đăng ký xe được tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID, VNeTraffic; đồng thời cho phép khai thác dữ liệu đăng ký xe được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe khi thực hiện thủ tục kiểm định hoặc chứng nhận xe cải tạo.
Bên cạnh đó, nếu dữ liệu về hồ sơ phải nộp hoặc xuất trình đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc các cơ quan liên quan, người dân sẽ không phải nộp, xuất trình lại các giấy tờ này. Theo Bộ Xây dựng, đây là bước cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số, góp phần giảm giấy tờ phải mang theo và tạo thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục hành chính.
Nhìn tổng thể, ba thay đổi trên đây tuy tác động đến những khía cạnh khác nhau trong hoạt động đăng kiểm và sử dụng ô tô, nhưng đều phản ánh định hướng chung của Bộ Xây dựng trong việc hiện đại hóa công tác quản lý phương tiện. Theo đó, thủ tục hành chính được đơn giản hóa nhờ đẩy mạnh sử dụng dữ liệu điện tử, trong khi các quy định liên quan đến xe cải tạo, xe bị triệu hồi hay hồ sơ đăng kiểm cũng được làm rõ hơn, góp phần giảm những cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.
Theo Đình Tuyên (TNO)
