UBND tỉnh Bình Định có văn bản đề nghị dừng việc đưa dự án đầu tư xây dựng Cảng cá Tam Quan có vốn đầu tư khoảng 540 tỉ đồng vào Dự án Phát triển thủy sản bền vững.
 |
| Cảng cá Tam Quan có hàng ngàn tàu thuyền neo đậu. ẢNH: HOÀNG TRỌNG |
Ngày 8.5, UBND tỉnh Bình Định cho biết đã có văn bản báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ NN - PTNT về việc tỉnh này ngừng tham gia Dự án Phát triển thủy sản bền vững, vay vốn Ngân hàng Thế giới (WB). Cụ thể, Bình Định đề nghị dừng việc đưa dự án đầu tư xây dựng Cảng cá Tam Quan (TX.Hoài Nhơn, Bình Định) vào Dự án Phát triển thủy sản bền vững.
Xây dựng cảng là cần thiết và cấp bách
Khu neo đậu tàu thuyền Tam Quan được quy hoạch là khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng kết hợp với cảng cá, là nơi neo đậu, trú bão của khoảng 3.000 tàu cá của tỉnh Bình Định và của một số tàu cá các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Phú Yên… Hàng ngày có trên 400 tàu khai thác cá ngừ đại dương ra vào cảng cá tại Tam Quan. Khu neo trú đậu tránh trú bão Tam Quan cũng là nơi tập trung lên bến, thông qua cảng chuyên dụng số lượng lớn cá ngừ đại dương xuất khẩu, là địa điểm để tổ chức triển khai thực hiện các giải pháp khắc phục thẻ vàng của EU của tỉnh Bình Định.
 |
| Sơ chế cá ngừ đại dương để xuất khẩu tại Cảng cá Tam Quan. ẢNH: HOÀNG TRỌNG |
Theo UBND tỉnh Bình Định, hiện khu neo đậu tránh trú bão và cảng cá Tam Quan đối mặt với các vấn đề như: luồng lạch cửa Tam Quan nhỏ, hẹp và thường xuyên bị bồi lấp, tàu thuyền đánh bắt ở vùng biển xa ngày càng có dung tích, công suất lớn nên việc ra vào cửa Tam Quan rất khó khăn và không đảm bảo an toàn, hàng năm có trên 10 đến 15 tàu bị cạn gây thiệt hại lớn cho người và phương tiện hoạt động nghề cá…
Tình trạng quá tải cho khu neo đậu tại khu vực này không đảm bảo an toàn cho phương tiện neo đậu, dễ gây cháy nổ và ô nhiễm môi trường. Hệ thống dịch vụ dầu, đá và lương thực không đủ cung cấp cho số lượng tàu lớn, thu mua thủy sản mang tính chất thủ công, sản phẩm đưa vào bờ không được bảo quản kịp thời đã làm cho chất lượng và giá trị sản phẩm thấp, gây tổn thất sau thu hoạch cho các ngư dân khai thác.
 |
| Tàu thuyền của ngư dân vào neo đậu tại Cảng cá Tam Quan để tránh bão số 9 năm 2020. ẢNH: HOÀNG TRỌNG |
Cảng cá Tam Quan hiện nay chưa có cầu cảng để tàu cập bờ mà chỉ có khoảng 19 điểm lên cá tự phát do dân tự làm, do đó không đảm bảo vị trí để kiểm soát cũng như việc tiếp nhận sản phẩm thủy sản, không đảm bảo cho việc kiểm soát nguồn gốc thủy sản để khắc phục thẻ vàng của EU, làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, tổn thất sau khai thác từ 20% đến 25%...
Vì vậy, việc đầu tư nâng cấp, cải tạo khu neo đậu tránh trú bão và xây dựng cảng cá Tam Quan rất cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
Đề xuất chủ trương xây dựng Cảng Tam Quan từ ngân sách tỉnh
Tháng 5.2019, UBND tỉnh Bình Định có văn bản gửi Bộ NN- PTNT đề xuất đầu tư xây dựng Cảng cá Tam Quan vào Dự án Phát triển thủy sản bền vững, vay vốn WB. Quy mô đầu tư dự án, gồm: Đầu tư cơ sở hạ tầng Cảng cá Tam Quan đạt quy mô cảng loại 2 theo quy hoạch và Đầu tư cơ sở hạ tầng khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đạt quy mô cấp vùng.
Tổng mức đầu tư dự án khoảng 540 tỉ đồng, trong đó đầu tư cơ sở hạ tầng Cảng cá Tam Quan khoảng 330 tỉ đồng và đầu tư cơ sở hạ tầng khu neo đậu tránh trú bão khoảng 210 tỉ đồng.
 |
| Cảng cá Tam Quan chưa có cầu cảng để tàu cập bờ mà chỉ điểm lên cá tự phát do dân tự làm. ẢNH: HOÀNG TRỌNG |
Sau 2 năm triển khai đề xuất dự án, hạng mục Đầu tư cơ sở hạ tầng Khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá (thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách Trung ương) do Bộ NN- PTNT thực hiện đầu tư đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề xuất dự án vào ngày 17.2.
Đối với đề xuất dự án Đầu tư cơ sở hạ tầng Cảng cá Tam Quan (thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương) đang được các bộ, ngành xem xét, góp ý để hoàn thiện trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề xuất dự án. Căn cứ vào tiến độ hiện nay, việc dự án được khởi công xây dựng sẽ còn rất lâu trong khi việc sớm đầu tư xây dựng cảng cá Tam Quan rất cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
Đầu năm 2021, tại buổi làm việc với Thị ủy Hoài Nhơn, ông Hồ Quốc Dũng, Bí thư Tỉnh ủy Bình Định, có ý kiến chỉ đạo giao Ban Quản lý dự án NN- PTNT chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, UBND TX.Hoài Nhơn lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đối với các hạng mục cấp thiết của Cảng cá Tam Quan từ nguồn ngân sách tỉnh để triển khai đầu tư xây dựng nhằm sớm đủ điều kiện để công bố Cảng cá Tam Quan là cảng cá loại II.
Để Cảng cá Tam Quan là cảng cá loại II
Áp dụng quy định tại Khoản 3 Điều 79 của Luật Thủy sản 2017, Cảng cá Tam Quan đã được UBND TX.Hoài Nhơn thẩm định, công bố là cảng loại III vào tháng 9.2020. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư số 21/2018/TT-BNNPTNT của Bộ NN- PTNT, cảng cá chỉ định có đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác là cảng cá đáp ứng tiêu chí của cảng cá loại I hoặc loại II và đã được công bố mở cảng cá theo quy định. Do đó, Cảng cá Tam Quan không đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc xuất xứ thủy sản khai thác. Do đó, Cảng cá Tam Quan không thể tổ chức triển khai thực hiện các giải pháp khắc phục thẻ vàng của EU của tỉnh Bình Định.
 |
| Cảng cá Tam Quan được UBND TX.Hoài Nhơn công bố là cảng loại III vào năm 2020. ẢNH: HOÀNG TRỌNG |
Đối chiếu theo các tiêu chí về phân loại cảng cá được quy định trong Luật Thủy sản 2017 và Nghị định số 26/2019/NĐ-CP của Chính phủ, để Cảng cá Tam Quan là cảng cá loại II thì hạ tầng cảng cá phải đảm bảo có công trình đã hoàn thành xây dựng và đưa vào sử dụng với diện tích vùng đất cảng cá tổng cộng từ 2,5 ha trở lên; Có nhà làm việc, công trình hạ tầng kỹ thuật đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và phòng, chống cháy, nổ; Thực hiện thông báo hàng hải về luồng của cảng và vùng nước cảng tối thiểu từ 10 ha trở lên….
Nếu đủ các tiêu chí này, UBND tỉnh Bình Định sẽ công nhận cảng cá Tam Quan đạt tiêu chuẩn loại II.
Theo Hoàng Trọng (TNO)
