Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ trong dạy học, đồng thời thúc đẩy đội ngũ nhà giáo thích ứng với môi trường giáo dục số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
Từng bước chuẩn hóa năng lực số cho giáo viên
Theo Thông tư số 18, Khung năng lực số kể trên gồm 6 miền năng lực với 20 năng lực thành phần. Nội dung tập trung vào các kỹ năng như sử dụng công nghệ và dữ liệu trong dạy học, xây dựng học liệu số, quản lý lớp học trên nền tảng số, giao tiếp - hợp tác trong môi trường số, bảo đảm an toàn thông tin và ứng dụng AI trong hoạt động giáo dục.
Khung năng lực số được xem là cơ sở để các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, đánh giá và phát triển kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên trong thời gian tới.
Qua đó, chuyển đổi số trong giáo dục không còn dừng ở việc khuyến khích ứng dụng công nghệ mà từng bước trở thành tiêu chí chính thức, yêu cầu nghề nghiệp đối với nhà giáo.
Tại nhiều trường học, giáo viên đang chủ động thích ứng với môi trường giáo dục số bằng việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy và xây dựng học liệu số phục vụ dạy học.
Tại Trường THCS Mỹ Thắng (xã Phù Mỹ Đông), cô giáo Nguyễn Thị Thùy Dung đã ứng dụng công nghệ thông tin và AI để xây dựng các video tình huống phục vụ giảng dạy.
“Đặc biệt, tôi ứng dụng công nghệ thông tin và AI để xây dựng các video tình huống sinh động, gần gũi; chuyển từ “dạy - nghe” sang “học qua làm - trải nghiệm - tự rút ra bài học” - cô Dung chia sẻ.
Theo cô Dung, việc ứng dụng AI giúp giáo viên có thêm công cụ đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng tính trực quan và tạo hứng thú cho học sinh. Đồng thời, giáo viên có thể cùng nhau xây dựng kho học liệu chung như video, trò chơi, tình huống học tập để chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình giảng dạy.
Không chỉ ở bậc THCS, nhiều giáo viên tiểu học cũng tích cực ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đổi mới cách tổ chức tiết học. Thầy Nguyễn Khôi Nguyên - giáo viên Trường Tiểu học số 1 Hoài Thanh (phường Hoài Nhơn) cho biết, việc sử dụng phần mềm trình chiếu, trò chơi học tập trực tuyến hay video minh họa đã giúp học sinh chủ động tham gia bài học nhiều hơn.
Hiện nay học sinh tiếp cận công nghệ khá sớm nên giáo viên cũng cần thay đổi cách dạy để phù hợp. Tiết học có ứng dụng công nghệ thông tin sẽ sinh động hơn, học sinh hào hứng và dễ tiếp nhận kiến thức hơn.
Đổi mới tư duy dạy học trong thời đại AI
Tại bậc THPT, việc ứng dụng công nghệ số hiện không chỉ dừng ở trình chiếu bài giảng mà đang mở rộng sang xây dựng học liệu số và sử dụng AI hỗ trợ chuyên môn.
Theo nhiều giáo viên, yêu cầu của Khung năng lực số không nằm ở việc “biết dùng công nghệ”, mà là khả năng vận dụng công nghệ phù hợp để đổi mới phương pháp dạy học.
Cô Đào Thủy Hậu - Hiệu trưởng Trường THPT số 2 Phan Bội Châu (phường Diên Hồng) cho hay, hiện nay giáo viên đang từng bước ứng dụng công nghệ số và AI trong quá trình chuẩn bị bài giảng, xây dựng đề kiểm tra và tìm kiếm học liệu trực quan.
Tuy nhiên, theo cô Hậu, giáo viên cần biết chọn lọc, kiểm chứng thông tin trước khi đưa vào giảng dạy. Công nghệ và AI có thể hỗ trợ giáo viên về mặt kỹ thuật, nhưng người thầy vẫn giữ vai trò định hướng nội dung, phương pháp và tạo sự tương tác với học sinh trong quá trình dạy học.
Bên cạnh đó, việc xây dựng thư viện số và kho học liệu điện tử cũng là một trong những nội dung gắn với yêu cầu phát triển học liệu và tổ chức dạy học trên môi trường số.
Chị Nguyễn Thị Mi Sa - thủ thư Trường THCS Lương Thế Vinh (phường Quy Nhơn) chia sẻ, nhà trường đang từng bước số hóa sách, tài liệu tham khảo và học liệu dùng chung; đồng thời chia sẻ dữ liệu trên các nền tảng trực tuyến để giáo viên và học sinh thuận tiện tra cứu, sử dụng trong quá trình dạy và học.
Còn ông Nguyễn Việt Hải - Hiệu trưởng Trường THCS Ân Đức (xã Hoài Ân) cho rằng, giáo viên của trường đã từng bước ứng dụng nền tảng số và kho học liệu dùng chung vào xây dựng bài giảng, quản lý lớp học và đổi mới phương pháp dạy học.
Việc giáo viên chủ động tiếp cận công nghệ được xem là nền tảng quan trọng để thích ứng với yêu cầu mới từ khung năng lực số. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là sự chênh lệch về điều kiện cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ giữa các địa phương.
Một số giáo viên vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nền tảng số hoặc ứng dụng AI vào dạy học, đặc biệt tại các khu vực vùng khó và đối với giáo viên lớn tuổi.
Chuyển đổi số trong giáo dục đang trở thành yêu cầu tất yếu, Khung năng lực số chính thức có hiệu lực được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy đội ngũ giáo viên chủ động nâng cao kỹ năng số, thích ứng với môi trường giáo dục hiện đại và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.