Hưởng lợi từ dự án này, chất lượng môi trường và hiệu quả kinh tế chăn nuôi của nông dân ở phía Tây Gia Lai khá lên thấy rõ.
Ứng dụng khoa học vào nông nghiệp
Dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân xử lý rác thải tại Việt Nam, góp phần vào nỗ lực giảm phát khí nhà kính của cộng đồng quốc tế” được triển khai tại tỉnh Gia Lai (cũ), tập trung vào 5 kỹ thuật xử lý rác thải, gồm: Lên men phụ phẩm cây trồng thành thức ăn chăn nuôi; nuôi gà trên đệm lót sinh học dày; ủ phân hữu cơ từ phụ phẩm cây trồng tại ruộng và xử lý gốc rạ bằng chế phẩm sinh học; nuôi sâu canxi và nuôi trùn quế. Dự án triển khai tại 9 xã với 1.956 hộ được hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp.
Kết thúc dự án, qua đánh giá, các địa phương đã nhân rộng hơn 600 mô hình từ các hộ dân học hỏi gián tiếp. Theo khảo sát, 99% nông dân ủng hộ việc áp dụng các phương pháp xử lý rác thải này; gần 80% sẵn sàng thay đổi hành vi trong sản xuất khi nhận thấy hiệu quả bảo vệ môi trường và sức khỏe của chính những người chăn nuôi.
Nông dân Cao Hữu Nghĩa ở làng Nhing, xã Biển Hồ gắn bó với mô hình nuôi trùn quế bằng chất thải chăn nuôi vài năm nay, từ khi là thành viên tham gia vào dự án, hiện vẫn thường xuyên duy trì, ngay khi dự án không còn hỗ trợ. Ban đầu chỉ vài mét vuông nuôi thử, nay ông đã có hơn 32 m2, đủ để xử lý căn bản lượng chất thải từ đàn vật nuôi trong gia đình làm phân bón cho cây trồng, có thể cung cấp trùn quế giống cho một số hộ khác.
Ông Nghĩa chia sẻ: “Trước đây, phân bò phải để lâu mới đem bón cho cây trồng, nhưng nay mình xử lý bằng đem nuôi trùn quế. Phân bón được xử lý từ trùn quế có chất lượng tốt, không có mùi hôi nên không ảnh hưởng đến môi trường sống của người dân, lại có thể bón trực tiếp cho cây trồng. Bây giờ chuồng trại không hôi, môi trường sống của gia đình và khu dân cư được đảm bảo là điều mà mình tâm đắc nhất”.
Tương tự, từ những buổi tập huấn của cán bộ hội nông dân vài năm nay, nông dân RCom Huy ở thôn Sô ma Rơn, xã Ia Hiao biết đến kỹ thuật ủ thức ăn cho đàn bò từ nguồn rơm rạ khô thành nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng và có thể dự trữ lâu dài. Từ nguồn rơm rạ sẵn có của gia đình, anh dùng chế phẩm vi sinh, rỉ mật và muối ăn trộn đều theo tỷ lệ nhất định rồi nén chặt, ủ kín. Sau một thời gian, các chế phẩm lên men, trở thành thức ăn giàu dinh dưỡng cho đàn bò. Với cách làm này, đàn bò được đảm bảo dinh dưỡng mỗi ngày khi gia đình không có điều kiện đi chăn thả, diện tích đồng cỏ bị thu hẹp vào mùa khô.
Tích cực nhân rộng các mô hình
Ông Hoàng Thanh Vân, ở phường Ayun Pa - một nông dân kiên trì với mô hình nuôi sâu canxi, cho biết: “Thức ăn là rau củ quả thừa trong sinh hoạt, sau 30 ngày tuổi nuôi sâu ruồi sinh sản lấy trứng, nuôi sâu cho gà ăn. Lúc đầu thấy hơi khó, vì chưa biết cách làm. Sau khi được tập huấn tôi thấy rất đơn giản, không mất thời gian gì cả. Sản phẩm hiệu quả, gà đẻ rất tốt mà đảm bảo chất thải hữu cơ không làm ô nhiễm môi trường”.
Chị Nguyễn Thị Quyết, một nông dân thành công với nuôi gà trên đệm lót sinh học ở phường Ayun Pa, chia sẻ: “Từ ngày tiếp cận với mô hình đệm lót sinh học từ Hội Nông dân, mô hình của tôi ngày càng tiến triển hơn, gà ít bệnh, nhanh lớn, phân không mùi hôi, rất sạch sẽ. Đặc biệt, chăn nuôi tại khu dân cư nhưng không gây ô nhiễm môi trường”.
Thông qua hoạt động tuyên truyền, các cấp Hội Nông dân Gia Lai khuyến khích nông dân tích cực nhân rộng các mô hình, góp phần giảm phát thải từ chất thải trồng trọt và chăn nuôi, ngay khi dự án kết thúc. Ông Y Khâm, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, cho biết: “Dự án này rất phù hợp với nông dân, các kỹ thuật của dự án dễ áp dụng. Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh tiếp tục chỉ đạo các hội cơ sở vận động hội viên nông dân áp dụng các kỹ thuật của dự án nhằm giảm tải rác thải ra môi trường. Các kỹ thuật mô hình cũng sẽ lồng ghép vào hoạt động tuyên truyền của hội để thực hiện các chỉ tiêu đề ra của Đại hội về xây dựng các mô hình bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu”.
Các phương pháp xử lý rác thải nông nghiệp không chỉ mang tính khoa học, phù hợp với tập quán sản xuất của bà con mà còn góp phần vào việc xây dựng một nền nông nghiệp bền vững, sạch hơn, xanh hơn cho cộng đồng. Bên cạnh đó, đây là khởi đầu cho sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người nông dân, mở ra cơ hội cho nông nghiệp của Gia Lai phát triển bền vững, góp phần vào mục tiêu bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.
