Người giữ ký ức

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Huỳnh Minh Hiệp sưu tầm hơn 1000 tờ báo đặc biệt, trong đó có số báo đặc biệt Sài Gòn Giải Phóng ngày 30-4-1976.

Cầm trên tay tờ Sài Gòn Giải Phóng số đặc biệt ra đúng ngày 30-4-1976, nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp (tên thân mật Hai Lúa) tiết lộ anh phải “năn nỉ dữ lắm mới thuyết phục được một nhà sưu tập ở Tiền Giang nhượng lại”. Bởi, việc đi tìm những tờ báo mang tính lịch sử rất khó khăn vì ai cũng muốn lưu giữ.

Nâng niu báu vật

14 năm kể từ ngày bắt đầu công việc sưu tầm các tờ báo xưa, đến nay gia tài của anh Hiệp đã có khoảng 1.000 tờ báo đặc biệt như thế. Trong đó, bộ sưu tập nhật báo Sài Gòn xưa đã lên đến hơn 100 đầu báo. Riêng Báo Sài Gòn Giải Phóng, anh còn lưu giữ nhiều ấn bản khác nhau, từ các bản nhật báo ấn hành vào tháng 10-1975 cho đến các số báo đặc biệt Xuân Canh Thân 1980, Xuân Đinh Mão 1987. Riêng số báo đặc biệt ngày 30-4-1976, anh vẫn giữ được vẹn nguyên cả tờ báo.

“Tôi may mắn vì nhà sưu tập cũ họ cũng giữ gìn rất cẩn thận như mình, nên vẫn còn đầy đủ”, anh Hiệp khoe. Anh cũng cho biết, bộ sưu tập này đã được Thông tấn xã Việt Nam số hóa lại và sẽ xuất bản thành cuốn sách kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam.

psdd.jpg
Anh Huỳnh Minh Hiệp với tờ báo SGGP (số đặc biệt) ngày 30-4-1976.

Cẩn thận lật giở từng tờ báo, anh Hiệp không giấu được niềm say sưa lẫn háo hức như mới ngày đầu bước vào con đường sưu tầm. Những tờ báo cũ đã nhòe chữ tưởng như không giá trị nhưng với anh lại là báu vật vô giá.

Nhớ lại cơ duyên trở thành người sưu tầm báo chí, đó là năm 2010 khi tham dự triển lãm Ngàn năm Thăng Long, gặp gỡ với các nhà sưu tầm báo chí tại Hà Nội, anh đã vô cùng thích thú, dù lúc này bản thân chỉ chuyên sưu tập ở lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc. Từ cơ duyên đó thôi thúc anh khi về TPHCM nhất định phải tìm lại những tờ báo từng có mặt trên mảnh đất này vào những thời khắc lịch sử.

Công tác tại Trung tâm UNESCO nghiên cứu bảo tồn cổ vật Việt Nam mang đến cho anh nhiều lợi thế trong suốt 19 năm có cơ hội đi khắp từ Nam chí Bắc, nhưng cũng có nhiều tờ báo dù cất công sưu liệu, có duyên gặp nhưng không sở hữu được. Anh mất nhiều lần đi tới đi lui thuyết phục chủ sở hữu tờ Gia Định Báo - tờ báo tiếng Việt đầu tiên viết bằng chữ quốc ngữ ra mắt số đầu tiên vào ngày 15-4-1865 do ông Trương Vĩnh Ký sáng lập, ông Huỳnh Tịnh Của làm chủ bút. Số báo anh Hiệp đang sở hữu cũng rất đặc biệt, xuất bản ngày 2-9-1890, được bảo quản nguyên vẹn.

Không giấu được tự hào, anh nói: “Ai sở hữu tờ báo này cũng không bao giờ muốn nhượng lại. Qua nhiều lần thuyết phục, vì thương tình tôi nên một nhà sưu tập ở Hà Nội mới chịu nhượng lại. Tôi thấy thật may mắn”.

2ps.jpg

Chữ duyên giúp anh sở hữu những tờ báo đặc biệt theo cách không thể ngờ. Như tờ Tiếng Dân, số 665 ra ngày 7-2-1934 được TS Trần Đình Hằng, Phân viện Trưởng Phân viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, tặng. Đây là tờ báo cách mạng có giá trị lịch sử rất lớn do cụ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ nhiệm, kiêm chủ biên.

Năm 2023, ông Mai Sơn - người phóng tác bộ truyện dài bằng tranh Tề Thiên Đại Thánh (phụ bản của nhựt báo Buổi Sáng) trong một lần ghé quán cafe Lúa Sài Gòn tình cờ thấy một cuốn truyện được trưng bày đã liên hệ, đến tận nơi tặng các bản vẽ tay phác thảo cùng hai bản kẽm. Anh Hiệp giữ gìn như báu vật.

“Tiếng nói” của thời gian

Bộ sưu tập của anh Huỳnh Minh Hiệp sở hữu gần như đầy đủ những tờ báo đầu tiên ở vùng đất phương Nam. Từng tờ báo được anh nâng niu, bọc cẩn thận, phân loại theo từng hạng mục. Nhiều tờ báo đã có tuổi đời hơn trăm năm, chất liệu rất dễ rách nên phải hạn chế tiếp xúc bằng tay, thậm chí tránh cả ánh sáng.

Anh gần như thuộc làu những câu chuyện lịch sử gắn liền với từng tờ báo, lắng nghe “tiếng nói” của thời gian. Mỗi tờ báo là nhân chứng của thời đại mà chúng ra đời, ghi nhận và lưu giữ từng câu chuyện thời cuộc, mà trong đó có không ít những sự kiện làm thay đổi cả trật tự xã hội, lịch sử.

Tờ Việt Thanh số xuất bản ngày 23-7-1954 với những bài viết tường thuật về lễ ký kết Hiệp định Giơnevơ - sự kiện lịch sử diễn ra trước đó 2 ngày. Đó là Phụ nữ Tân văn - một trong những tờ báo dành cho nữ giới đầu tiên ở Sài Gòn, ra đời chỉ sau Nữ giới chung.

Lục Tỉnh Tân văn, một trong những tờ báo không Công giáo đầu tiên viết bằng chữ quốc ngữ với tiêu đề được viết bằng cả chữ quốc ngữ lẫn chữ Hán. Tờ này anh Huỳnh Minh Hiệp giữ được ấn phẩm xuất bản năm 1938, trong đó có mục quảng cáo về ngân hàng đầu tiên của Việt Nam do ông Phó Hội trưởng Trần Trinh Trạch, thành lập 1927 với tên gọi Việt Nam Ngân hàng.

Với anh Hiệp, mỗi tờ báo giống như cầu nối với lịch sử, giữa ký ức của cả trăm năm. Cũng chính nhờ sự dày công sưu tầm mà sau nhiều năm đã có những cuộc hội ngộ vô cùng đặc biệt.

Như tờ Điện ảnh, số ra ngày 16-12-1962 có bức hình NSND Trà Giang khi đóng phim Chị Tư Hậu. Sau đúng 61 năm, anh tìm chủ nhân của nó để xin chữ ký. Hay một tờ quảng cáo sữa Foremost với tấm hình thời trẻ của NSND Kim Cương, 60 năm sau anh cũng được chủ nhân của nó ký tặng. Những cuộc hội ngộ bất ngờ nhưng ý nghĩa.

Vẫn miệt mài, rong ruổi theo dấu những tờ báo xưa, anh Hiệp còn đó trăn trở và cả sự đau đáu về một tờ báo mang tính lịch sử của gia đình. Đó là tờ Nhựt Tân Báo, do ông cố của anh (cụ Cao Triều Phát), từng làm Cố vấn Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam bộ, lập ra.

“Tôi có nghe chú kể lại, tờ báo đó ông cố làm từ rất lâu, ra được vài năm thì bị đình bản. Bây giờ tìm lại khó lắm. Chỉ hy vọng sau này sẽ tìm ra”, anh tâm niệm. Nhưng điều anh ấp ủ còn có chuyện lớn hơn, đó là những tờ báo được kéo dài “sự sống” bằng việc mở rộng không gian trưng bày để tất cả mọi người, đặc biệt là người trẻ, chiêm ngưỡng và cùng nghe tiếng nói của lịch sử.

Theo VĂN TUẤN (SGGPO)

Có thể bạn quan tâm

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

null