Không để gian lận “ăn theo” khủng hoảng năng lượng

Thời gian qua, giá xăng dầu trong nước tiếp tục chịu áp lực từ thị trường thế giới khi nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng. Biến động này tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối cung - cầu, tạo kẽ hở cho các hành vi đầu cơ, găm hàng, gian lận thương mại phát sinh.

Mới đây, Liên bộ Công Thương - Tài chính tiếp tục thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu trong nước kể từ 23 giờ ngày 24-3. Theo đó, các mặt hàng xăng dầu tiếp tục tăng từ 420-6.246 đồng; đưa giá xăng các loại vượt mốc 30.000 đồng/lít, dầu diesel ở mức 39.666 đồng/lít, dầu hỏa lên 40.455 đồng/lít…

Tuy nhiên, đến 14 giờ ngày 25-3, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm trở lại. Liên bộ Công Thương - Tài chính quyết định tiếp tục chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở mức 4.000 đồng/lít với dầu diesel và 3.000 đồng/lít với các mặt hàng xăng dầu còn lại.

Theo đó, giá xăng E5 RON92 giảm 2.039 đồng/lít, về 28.075 đồng/lít; giá xăng RON95-III giảm 3.883 đồng/lít, về 29.957 đồng/lít.

Các mặt hàng dầu cũng được điều chỉnh giảm mạnh, trong đó, dầu diesel 0.05S giảm 1.767 đồng/lít, về 37.899 đồng/lít; dầu hỏa giảm 4.100 đồng/lít, xuống còn 36.355 đồng/lít và dầu mazut giảm 2.364 đồng/kg, về 20.245 đồng/kg.

Thực tế cho thấy, khi giá xăng dầu biến động mạnh, các hành vi trục lợi thường có xu hướng “nổi lên”. Ở tầm quốc gia, lực lượng chức năng đã đồng loạt siết chặt kiểm soát.

Cụ thể, trước diễn biến thị trường năng lượng toàn cầu biến động và chênh lệch giá xăng dầu với các nước láng giềng, Cục Hải quan đã yêu cầu toàn ngành tăng cường kiểm soát, chủ động ngăn chặn từ sớm các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới.

Đặc biệt, tăng cường tuần tra, kiểm soát các phương tiện xuất nhập cảnh, nhất là các phương tiện có dấu hiệu cất giấu xăng dầu trái phép. Không chỉ vậy, các địa phương có tuyến biên giới, đường thủy, cảng biển đều được yêu cầu kiểm soát chặt để ngăn chặn tình trạng vận chuyển, buôn bán xăng dầu trái phép.

Điều này không phải ngẫu nhiên. Bởi lẽ, khi giá xăng dầu trong nước có sự chênh lệch so với các nước lân cận, nguy cơ buôn lậu qua biên giới sẽ tăng cao. Thực tế đã xuất hiện tình trạng người dân khu vực biên giới Lào, Campuchia sang Việt Nam mua xăng dầu.

Chưa kể, những thủ đoạn buôn lậu cũng ngày càng tinh vi hơn, từ cải tạo phương tiện vận chuyển đến hợp thức hóa giấy tờ. Nếu không kiểm soát chặt, việc thất thu ngân sách, làm méo mó thị trường và tạo ra cạnh tranh không lành mạnh là điều khó tránh.

Ở góc độ địa phương, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Gia Lai đã nhanh chóng ra văn bản khẩn đề nghị các sở, ban, ngành thành viên và địa phương theo chức năng, nhiệm vụ tập trung triển khai một số nội dung trọng tâm, tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh xăng dầu.

Lực lượng chức năng cũng được giao nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận, đặc biệt là đầu cơ, găm hàng.

Tỉnh Gia Lai có 10 thương nhân đầu mối, 11 thương nhân phân phối, 3 thương nhân tổng đại lý, 1 thương nhân đại lý và 730 cửa hàng bán lẻ xăng dầu đang hoạt động.

Vì vậy, việc siết chặt kiểm tra về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng xăng dầu cũng được đặt ra nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận “âm thầm” nhưng gây thiệt hại trực tiếp cho người tiêu dùng. Đây là điểm rất đáng chú ý, bởi gian lận không chỉ nằm ở buôn lậu quy mô lớn, mà còn có thể xảy ra ngay tại từng cây xăng.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về tình hình thị trường xăng dầu; hướng dẫn các tổ chức, cá nhân kinh doanh chấp hành nghiêm quy định của pháp luật; vận động người dân nâng cao cảnh giác, kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm… cũng được chú trọng.

Đây là động thái cần thiết, bởi Gia Lai có những đặc thù khiến rủi ro càng rõ rệt. Địa bàn rộng, phụ thuộc lớn vào vận chuyển đường bộ, hệ thống phân phối phân tán, có cả biên giới đất liền và trên biển… Tất cả là điều kiện để các hành vi gian lận có thể len lỏi nếu không kiểm soát chặt chẽ.

Tỉnh đã đi đúng hướng khi yêu cầu phối hợp liên ngành, không để hình thành “điểm nóng”, đồng thời siết chặt quản lý từ nguồn cung đến bán lẻ. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, cần thêm những giải pháp căn cơ hơn.

Bên cạnh chuyển từ “chống theo đợt” sang “kiểm soát thường xuyên”, công nghệ cũng phải được đưa vào quản lý, từ giám sát cột bơm, kiểm soát đo lường đến truy xuất nguồn gốc; đồng thời, chế tài xử phạt phải đủ mạnh để răn đe, tránh tình trạng “phạt cho tồn tại”.

Quan trọng hơn, cần bảo vệ và khuyến khích những doanh nghiệp làm ăn chân chính. Khi môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh thì các hành vi gian lận sẽ không còn “đất sống”.

Thêm vào đó, cần đặt người tiêu dùng vào vị trí trung tâm. Bởi suy cho cùng, mọi biến động của thị trường xăng dầu đều đổ về túi tiền và niềm tin của người dân.

Siết chặt quản lý không chỉ nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, mà còn góp phần ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp, người tiêu dùng cũng như giữ vững an ninh năng lượng trong bối cảnh còn nhiều biến động.