Trong bối cảnh chi phí sống tăng cao, áp lực nhà ở, giao thông và sự dịch chuyển việc làm ngày càng mạnh, nếu không có chính sách đủ hấp dẫn, thành phố rất dễ rơi vào nghịch lý thiếu việc làm chất lượng cao nhưng cũng thiếu lao động có tay nghề.
Những số liệu tuyển dụng gần đây cho thấy nhu cầu nhân lực tại TP HCM tăng mạnh sau sáp nhập. Nhiều lĩnh vực cần tới hàng chục ngàn lao động nhưng doanh nghiệp (DN) vẫn khó tuyển được người phù hợp. Điều đáng lo hơn là một bộ phận lao động trẻ không còn mặn mà với các công việc truyền thống, trong khi nhiều sinh viên mới ra trường lại thiếu kỹ năng thực tế để đáp ứng thị trường.
Nếu xem NLĐ chỉ là nguồn nhân lực, TP HCM sẽ khó giữ được họ lâu dài. Nhưng nếu xem họ là công dân đô thị tương lai, TP HCM cần một chiến lược toàn diện hơn, không chỉ tạo việc làm mà còn tạo cơ hội phát triển và cảm giác gắn bó. Trước hết, TP HCM cần chuyển mạnh từ tư duy "đào tạo theo khả năng nhà trường" sang "đào tạo theo nhu cầu DN".
Cũng sau sáp nhập, thành phố sở hữu hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ rất lớn, từ logistics, thương mại điện tử, công nghệ thông tin đến cơ khí, bán dẫn và dịch vụ tài chính. Đây là cơ hội để xây dựng các trung tâm đào tạo nghề chất lượng cao ngay trong KCN-KCX, nơi DN tham gia trực tiếp vào thiết kế chương trình học và cam kết tuyển dụng sau đào tạo.
Thực tế, nhiều sinh viên ra trường vẫn phải đào tạo lại từ đầu. Điều đó vừa gây tốn kém chi phí cho DN vừa làm người trẻ mất động lực. Một số trường đại học đã chủ động thay đổi theo hướng học đi đôi với làm, tăng cường học kỳ DN, đào tạo song ngữ và kỹ năng nghề nghiệp ngay từ năm đầu.
Chẳng hạn, Trường ĐH Lạc Hồng trong thời gian qua đã đẩy mạnh mô hình liên kết DN, chương trình đào tạo song ngữ ở các ngành kỹ thuật - công nghệ và hỗ trợ sinh viên thực tập thực tế từ sớm nhằm giúp người học thích nghi nhanh hơn với môi trường lao động hiện đại.
Sự dịch chuyển lao động giữa các khu vực sau sáp nhập là điều tất yếu. Một bộ phận lao động phổ thông bị thay thế bởi tự động hóa hoặc không đáp ứng yêu cầu kỹ năng mới. Do vậy, TP HCM cần tăng cường hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho NLĐ, ưu tiên các chương trình đào tạo ngắn hạn về kỹ năng số, thương mại điện tử, logistics, AI ứng dụng hay quản lý vận hành để giúp NLĐ chuyển nghề nhanh và sớm quay lại thị trường lao động.
Một vấn đề khác đang âm thầm đẩy NLĐ rời TP HCM là chi phí sinh hoạt. Không ít người trẻ chấp nhận về quê hoặc chuyển sang các địa phương lân cận vì giá thuê nhà, chi phí sinh hoạt và áp lực đô thị quá lớn. Nếu không giải quyết bài toán an cư, rất khó nói đến chuyện giữ chân NLĐ lâu dài.
Do đó, TP HCM cần xem nhà ở xã hội cho lao động trẻ là hạ tầng phát triển kinh tế chứ không chỉ là chính sách phúc lợi. Ngoài ra, thành phố nên mở rộng các chính sách an sinh "mềm" như nhà trẻ giá rẻ cho công nhân, trung tâm tư vấn tâm lý nghề nghiệp, hỗ trợ pháp lý lao động, bảo hiểm sức khỏe cộng đồng…
TP HCM đang là đô thị lớn hàng đầu cả nước. Nhưng một siêu đô thị chỉ thực sự mạnh khi NLĐ xem nơi đó là chốn để lập nghiệp lâu dài, chứ không phải điểm dừng chân tạm thời.
Theo NLĐO
