Nghị định 87/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, có hiệu lực từ ngày 15-5, được xem là bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh thị trường quảng cáo, đặc biệt là trên môi trường số, phát triển quá nhanh nhưng thiếu kiểm soát. Điểm đáng chú ý là nghị định quy định cụ thể các hành vi vi phạm cùng mức xử phạt rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở nguyên tắc chung.
Thời gian qua, nhiều sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thuốc giảm cân bị quảng cáo sai lệch với các cam kết như "khỏi hẳn", "dứt điểm", "100% hiệu quả". Không ít nội dung còn sử dụng hình ảnh bác sĩ, chuyên gia hoặc gắn mác "gia truyền", "bí quyết dân tộc", "tự nhiên tuyệt đối" để đánh vào tâm lý người tiêu dùng. Những quảng cáo này không chỉ gây hiểu lầm mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, tài chính của người mua.
Việc đưa các hành vi trên vào diện xử phạt cho thấy cơ quan quản lý đã tập trung đúng "điểm nóng" của thị trường. Khi ranh giới giữa quảng cáo đúng và sai được xác định rõ, doanh nghiệp (DN) buộc phải thay đổi cách tiếp cận, hạn chế tình trạng thổi phồng công dụng sản phẩm. Tuy nhiên, hiệu quả của nghị định phụ thuộc rất lớn vào khâu thực thi.
Hiện nay, quảng cáo chủ yếu diễn ra trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử - nơi thông tin lan truyền nhanh, khó kiểm soát. Nếu chỉ xử lý sau khi vi phạm xảy ra thì cơ quan chức năng khó theo kịp thực tế. Vì vậy, cần sự phối hợp chặt chẽ của các nền tảng trong việc sàng lọc và kiểm duyệt nội dung từ đầu.
Luật Thương mại điện tử 2025, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, đã bổ sung nhiều quy định quan trọng. Người bán và người livestream phải cung cấp thông tin trung thực; nền tảng phải xác thực danh tính, lưu trữ dữ liệu và có quyền từ chối hoặc ngừng hợp tác với tài khoản vi phạm. Các nội dung quảng cáo phải phù hợp với nội dung đã được phê duyệt. Nếu việc kiểm tra, gỡ bỏ nội dung sai phạm được thực hiện nghiêm túc, nhiều quảng cáo sai sự thật có thể bị chặn ngay từ đầu.
Ở góc độ thị trường, Nghị định 87 không làm giảm quy mô hoạt động quảng cáo mà tạo ra sự sàng lọc rõ ràng hơn. Những đơn vị kinh doanh dựa vào quảng cáo sai sự thật sẽ khó tồn tại như trước, thậm chí bị loại khỏi thị trường. Ngược lại, các DN làm ăn nghiêm túc sẽ có lợi thế cạnh tranh tốt hơn. Khi các chiêu trò quảng cáo lố bị hạn chế, DN không còn phải chạy đua bằng thông tin phóng đại mà tập trung vào chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu.
Tác động đối với người tiêu dùng cũng rất rõ ràng. Trước đây, không ít người bị thuyết phục bởi quảng cáo thổi phồng, dẫn đến mua sản phẩm không đúng kỳ vọng, gây lãng phí tiền bạc, thậm chí ảnh hưởng sức khỏe. Khi quảng cáo được siết chặt, người tiêu dùng sẽ có cơ hội tiếp cận thông tin minh bạch hơn để đưa ra lựa chọn chính xác.
Có thể thấy, Nghị định 87 cùng với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Luật Thương mại điện tử 2025 đang tạo nên khung pháp lý ngày càng hoàn thiện cho môi trường kinh doanh số. Khi trách nhiệm của người bán, nền tảng và cơ quan quản lý được xác định rõ hơn, quảng cáo sai sự thật sẽ dần mất "đất sống", nhường chỗ cho môi trường cạnh tranh minh bạch và lành mạnh.
Theo Lê Tỉnh (NLĐO)
