Lần này, họ không diễn tấu hay chỉnh chiêng mà cầm điện thoại thông minh được gắn trên gậy chống rung, ghi hình để đăng tải lên kênh YouTube.
Lưu giữ ký ức cộng đồng
Như một mặc định, YouTuber là nghề của người trẻ, năng động, giỏi “bắt trend” và thạo công nghệ. Song 2 nghệ nhân nói trên đều ở tuổi hơn 45 và họ vẫn có cách theo kịp xu hướng, miễn là có đủ tâm huyết.
Nói về việc “lấn sân” sang lĩnh vực sáng tạo nội dung số, đôi bạn nghệ nhân - YouTuber cho hay, mục tiêu của họ rất giản dị: lưu giữ lại hình ảnh lễ hội truyền thống văn hóa dân tộc bằng những video sinh động.
Puih Dup là nghệ nhân có tiếng trong lĩnh vực diễn tấu, chỉnh chiêng. Anh hiện là đội trưởng đội cồng chiêng làng Blang 3 với gần 40 thanh thiếu niên.
Còn Puih Blưn cũng là thành viên không thể thiếu của đội cồng chiêng làng Pleiku Roh.
Cả 2 thường xuyên góp mặt tại các sự kiện văn hóa trong và ngoài tỉnh; gần đây nhất là lễ hội cồng chiêng Đông Nam Á tổ chức tại tỉnh Lâm Đồng vào tháng 12-2025.
Anh Blưn “dấn thân” vào lĩnh vực mới mẻ này từ năm 2020. Anh chọn “Cây nêu TV” là tên kênh YouTube của mình, bởi đây là một biểu tượng văn hóa của Tây Nguyên. Ở đâu có cây nêu, ở đó có cồng chiêng và lễ hội.
Tự học hỏi cách quay, dựng video trên mạng bằng điện thoại thông minh, kênh của Blưn ngày càng phong phú với nhiều video ghi lại khung cảnh rộn rã tại các chương trình “Cồng chiêng cuối tuần” ở Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku); phần phục dựng các nghi thức quan trọng trong cộng đồng như mừng nhà rông mới, mừng lúa mới, cầu sức khỏe; trình diễn xoang, cồng chiêng tại các sự kiện văn hóa; phong tục cưới hỏi, tang ma.
Puih Blưn và Puih Dup thuộc số ít nghệ nhân trên địa bàn tỉnh có kênh YouTube. Chúng tôi có cùng đam mê làm YouTuber nên đi cùng nhau rất nhiều chuyến.
Vào tháng 3 Tây Nguyên, thời điểm nhiều làng tổ chức pơ thi (bỏ mả), có tuần chúng tôi đi với nhau đến 3 - 4 chuyến.
Tuy cả 2 nghệ nhân chưa chuyên nghiệp về kỹ thuật quay, dựng hình ảnh, nhưng họ am hiểu và hết sức tâm huyết với văn hóa Tây Nguyên…” .
Vượt qua thời gian đầu với những video… không ai xem, kênh “Cây nêu TV” dù rất chân phương đã dần thu hút lượng lớn khán giả. Sau 5 năm, kênh đăng tải trên 1.280 video, thu hút trên 8,6 triệu lượt xem.
Nhiều video có lượt xem lớn như: hát dân ca Bahnar của làng Đak Pơ Kao (xã Tơ Tung) với 133 nghìn lượt xem; hát dân ca và hòa tấu nhạc cụ, dân vũ của làng Nhang Lớn (xã Đak Kơ Ning, nay là xã SRó) với 110 nghìn lượt xem.
Nghệ nhân Puih Dup tham gia muộn hơn, từ năm 2022 với kênh YouTube mang tên mình. Dù bận tập luyện cho đội chiêng và nhận lời mời chỉnh chiêng ở các làng xa, song hễ có dịp là anh lại sẵn sàng cùng anh Blưn đi khắp các vùng trong tỉnh để quay video những sinh hoạt văn hóa đặc sắc.
Hiện kênh “Puih Dup” đã đăng tải 309 video với trên 700 nghìn lượt xem. Một số video có lượt xem khá lớn như: lễ pơ thi (bỏ mả), đoàn nghệ nhân xã Ia Ka (nay là xã Ia Phí)...
Một “giấc mơ” khác
Không có nhân vật dẫn chuyện, không dàn dựng hay can thiệp vào bối cảnh mà chỉ đơn thuần là các video được quay dựng đơn giản, có lẽ chỉ trong mơ các kênh của 2 nghệ nhân trên mới trở thành kênh triệu view/ngày. Song trên thực tế, đó cũng không hẳn là giấc mơ của họ.
Khác với số đông YouTuber, Puih Dup cho hay: Anh thậm chí còn không bật nút kiếm tiền, bởi điều anh mong mỏi chỉ là lưu giữ ký ức cộng đồng, lan tỏa những nét bản sắc văn hóa có nguy cơ mai một của đồng bào Jrai.
Chương trình nào càng đậm tính truyền thống, anh càng dành nhiều dung lượng. Gặp những bài trình diễn cồng chiêng hay, anh quay lại, đăng lên kênh YouTube, rồi chuyển đường link vào nhóm Zalo chung để thanh thiếu niên trong làng học hỏi, tập luyện theo.
Puih Dup kể, có lần anh đăng tải video ghi lại cảnh người làng đánh cồng chiêng tại một đám tang, có người không hiểu phong tục nên vào bình luận rằng sao lại vui trong lúc nên buồn?
Người nghệ nhân hết sức tâm huyết với văn hóa cồng chiêng này lý giải với chúng tôi: Trong phong tục của đồng bào Jrai, đám cưới hay đám tang đều có những âm thanh trầm bổng ấy.
Tiếng cồng chiêng là lời an ủi với linh hồn người đã khuất, là lời nhắc nhớ về những kỷ niệm đã có giữa người còn sống và người vừa nằm xuống khiến họ được khóc cạn.
“Khi khóc hết một lần, người ta sẽ vui hơn lên” - chúng tôi ngỡ ngàng trước triết lý cộng đồng đầy thông tuệ mà anh Puih Dup vừa chia sẻ. Nhờ sự am hiểu như thế, những nghệ nhân là Youtuber đã làm cho văn hóa Jrai được hiểu biết và đón nhận bằng tinh thần tôn trọng sự khác biệt.
Chính vì tâm huyết ấy mà 2 nghệ nhân trên không ngại khó, có khi chạy xe máy vài trăm cây số đi về những vùng xa xôi của tỉnh như Kbang, Kông Chro, Krông Pa... Puih Blưn hồ hởi cho hay anh vừa “lên đời” chiếc điện thoại mới, thẻ nhớ 512 GB để nâng cấp camera và dung lượng.
Anh khẳng định, ở đâu có sự kiện hay thì xa mấy cũng đi, bận mấy cũng gác lại để làm Youtuber “vì lễ hội đâu phải lúc nào cũng có”. Với anh, YouTube là kho lưu trữ kỷ niệm vô giá.
“Chỉ tiếc là trẻ em ít xem cồng chiêng. Người già thì rất thích, nhưng không phải ai cũng có điện thoại thông minh” - Puih Blưn chia sẻ.
