Kể chuyện Tây Nguyên qua cổ vật

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Suốt 25 năm miệt mài sưu tầm, anh Nguyễn Quốc Dũng (48 tuổi, TP Đà Lạt, Lâm Đồng) đã tích lũy hơn 30.000 hiện vật, cổ vật quý giá, phản ánh đậm nét văn hóa, lịch sử Tây Nguyên.

Nhiều năm qua, anh đã hiến tặng hơn 500 hiện vật cho nhiều đơn vị lưu giữ văn hoá trên cả nước, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

30.000 hiện vật, cổ vật

Anh Nguyễn Quốc Dũng luôn khiêm nhường, không mấy khi lên tiếng về những đóng góp của mình, nhưng khi nhắc đến di sản văn hóa Tây Nguyên, đôi mắt anh lại sáng rực, đầy niềm tự hào và tâm huyết. Anh khẳng định, sưu tầm đồ cổ phải có đạo chơi.

Rời ghế nhà trường, anh Dũng ra đời mưu sinh bằng nhiều nghề như chạy xe ôm, làm rẫy, thiết kế,… kiếm cơm từng bữa. Bươn chải vài năm, kinh tế dần ổn định, anh bắt đầu đam mê nghệ thuật. Đây cũng là thời gian anh tiếp xúc với người yêu nghệ thuật, văn hoá.

Đầu năm 2001, anh Dũng bắt tay vào việc sưu tầm cổ vật. Thời điểm ấy, anh chỉ sưu tầm các món du nhập đơn giản như: đồng hồ, máy ảnh, radio,… “Hành trình sưu tập đồ cổ của tôi bắt đầu từ đó”, anh Dũng nói.

25 năm qua, Quốc Dũng rong ruổi khắp các buôn làng khu vực Tây Nguyên. Anh nghe từng câu chuyện, đến nơi có hiện vật mang đậm dấu ấn lịch sử. Theo anh Dũng, cái nghề sưu tầm đồ cổ không hề dễ dàng. “Nhiều hôm, tôi kiên nhẫn quay lại những nơi đã qua, trả giá, thuyết phục để có được hiện vật quý, hiếm”, anh Dũng kể.

Trong căn nhà nhỏ trong hẻm ở phường 3 (TP Đà Lạt), cồng chiêng, trống da trâu cùng nhiều dụng cụ lao động, săn bắn, hái lượm của đồng bào các dân tộc như K’Ho, Churu, Chăm, Ê Đê, Bana, Gia Rai,… qua các thời kỳ đều góp mặt.

“Các hiện vật, cổ vật mà tôi sưu tầm không chỉ phản ánh đời sống vật chất. Chúng là minh chứng sống động cho văn hóa tín ngưỡng và truyền thống của từng dân tộc bản địa. Trong nhà tôi hiện có hơn 30.000 hiện vật và cổ vật. Nhiều món có tuổi đời hàng nghìn năm (văn hoá Sa Huỳnh) đến đầu thế kỷ 20”, anh Dũng chia sẻ.

Anh Nguyễn Quốc Dũng trao tặng cổ vật cho Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ
Anh Nguyễn Quốc Dũng trao tặng cổ vật cho Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ

Anh Dũng bộc bạch, nhìn các món cổ vật sưu tầm, trong anh thức dậy hình ảnh của những thế hệ tiền nhân.

“Những vết trầy xước, vết đen dường như kể lại một câu chuyện dài về cuộc sống của người xưa. Chúng lột tả tháng ngày gắn bó với từng đồ vật, buổi tụ họp hay khoảnh khắc ấm áp bên gia đình, bạn bè. Không phải đồ vật vô tri vô giác, chúng là chứng nhân kể câu chuyện của một thời kỳ đã qua, lưu giữ những ký ức không thể quên”, anh Dũng nhấn mạnh.

Trong nhà khách rộng khoảng chục mét vuông, các hiện vật, cổ vật được anh Dũng sắp xếp gọn gàng. Một chiếc ché có nhiều tầng hoa văn được anh cẩn thận xếp gọn vào góc tường, thu hút ánh nhìn. Hướng mắt vào chiếc ché, anh kể, ché này có tên “mẹ bồng con”. Người Êđê gọi là “yăng mă con”. Cổ vật này được anh sưu tầm vào năm 2010 của một gia đình người Êđê ở huyện Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk.

Anh Dũng lý giải, ché “mẹ bồng con” có nghĩa là chiếc ché lớn có một hoặc vài ba chiếc ché nhỏ đính xung quanh, biểu tượng cho tình mẫu tử thiêng liêng. Đặc biệt, ché đủ tuổi cổ vật (trên 100 năm) được xem là ché quý. Chúng vừa sử dụng đựng rượu cần, vừa là tài sản riêng của các gia đình. Ché “mẹ bồng con” của anh khoảng gần 200 năm tuổi, có 6 tầng hoa văn và chỉ được một người hút rượu từ ché con.

Hiến tặng để lưu giữ

Không chỉ đam mê sưu tầm di sản văn hóa, những năm gần đây, anh Dũng còn hiến tặng hơn 500 hiện vật quý cho bảo tàng, nhà trưng bày trên cả nước. Anh tặng hiện vật người Chăm cho Trung tâm Văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận; cổ vật đồng bào K’Ho, Churu cho Bảo tàng Lâm Đồng và làng truyền thống dân tộc K’Ho; tặng các bộ trang sức của phụ nữ Tây Nguyên cho Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ.

Ché “mẹ bồng con” được sắp xếp cẩn thận vào góc tường
Ché “mẹ bồng con” được sắp xếp cẩn thận vào góc tường
Chuỗi đeo cổ chất liệu thuỷ tinh văn hoá Sa Huỳnh
Chuỗi đeo cổ chất liệu thuỷ tinh văn hoá Sa Huỳnh

Đặc biệt, vào năm 2015, anh Dũng đã một tặng cây piano thời Pháp cho Bảo tàng Lâm Đồng liên quan đến hiện vật Đà Lạt xưa. Vài năm nay, anh đẩy mạnh việc tặng hiện vật và cổ vật mình sở hữu.

“Nếu chỉ giữ cho riêng mình, cổ vật không có cơ hội được nhiều người chiêm ngưỡng. Tôi hiến tặng những hiện vật này không chỉ để chúng được bảo tồn, mà còn để chúng ngày càng phát huy giá trị, được nhiều người biết đến”, anh Dũng tâm sự.

“Tôi rất xúc động và trân quý đối với tình yêu của anh Dũng trong việc sưu tầm trao tặng hiện vật cho các bảo tàng công lập. Hành động này đang lan tỏa cảm hứng và tình yêu lớn lao đối với các giá trị văn hóa của dân tộc trong cộng đồng”.

ông Trần Thành Hoài, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL tỉnh Lâm Đồng

Bên cạnh sưu tầm, anh Dũng còn mang các hiện vật đến nhiều sự kiện lớn như lễ hội Kate của người Chăm ở Ninh Thuận; lễ hội Cồng chiêng của Tây Nguyên, hay mới đây là tại Cung đường nghệ thuật Lý Tự Trọng - Đà Lạt (nơi hàng trăm chiếc gùi, trống da trâu, đồ trang sức được trưng bày).

Không chỉ trưng bày, anh còn làm hướng dẫn viên, lý giải từng hiện vật, kể lại câu chuyện lịch sử, văn hóa gắn liền với chúng. Với anh, đó là cách để thế hệ sau hiểu rõ hơn về giá trị của di sản văn hóa. Hiện vật, cổ vật không chỉ để ngắm nhìn mà còn để cảm nhận, trân trọng.

Ông Hoàng Ngọc Huy, Giám đốc Bảo tàng Lâm Đồng đánh giá cao và nhấn mạnh, những hiện vật anh Dũng hiến tặng giúp bảo tàng tỉnh trở nên phong phú hơn, thu hút nhiều du khách đến tham quan, nghiên cứu. Điều này không chỉ gìn giữ di sản, mà còn giúp mọi người thêm yêu quý và trân trọng văn hóa dân tộc.

Theo THÁI LÂM (TPO)

Có thể bạn quan tâm

Bình yên sau những ngày lạc lối

Trở về con đường sáng sau những ngày lạc lối

(GLO)- Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Gia Lai đã kiên trì bám cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín cảm hóa, thức tỉnh những đối tượng từng nghe theo tổ chức phản động FULRO. Nhờ đó, nhiều người đã từ bỏ những việc làm sai trái, quay về với con đường sáng và vòng tay yêu thương của buôn làng.

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

Tết này, người dân vùng bão lũ có nhà mới

(GLO)- Càng gần đến Tết Nguyên đán, những căn nhà mới của người dân vùng bão lũ càng hiện rõ hình hài. Khi những mái ấm được dựng lên từ mồ hôi, công sức của bộ đội và sự chung tay của cộng đồng, mùa xuân cũng kịp về sớm hơn với những gia đình lam lũ từng chịu nhiều mất mát do thiên tai.

Bo bo vào mùa đẫy hạt

Bo bo vào mùa đẫy hạt

(GLO)- Cuối năm, trên những nương rẫy vùng cao xã Krong (tỉnh Gia Lai), bo bo (còn có tên gọi khác là cao lương, lúa miến, mộc mạch) bước vào thời điểm chín rộ, hạt căng tròn, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến.

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

Pơtao Apui: Vua Lửa của người Jrai

(GLO)- Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Mưu sinh bên miệng 'tử thần'

Khi màn đêm còn phủ đặc sương mặn, cũng là lúc những chiếc thuyền thúng nhỏ bé bắt đầu nghiêng mình lao vào biển động. Ở các làng chài bãi ngang Quảng Ngãi, mùa mưa bão không phải thời điểm trú ẩn, mà trái lại là “mùa vàng” hiếm hoi.

Vào rốn lũ cứu người

Vào rốn lũ cứu người

Giữa lúc thiên nhiên thử thách, họ đã chọn hành động; giữa hiểm nguy, họ chọn dấn thân và giữa bao nỗi lo, họ mang đến hy vọng. Những chàng trai từ Đà Lạt, Phan Thiết đã vượt hàng trăm kilomet giữa mưa lũ, sạt lở để đến với người dân vùng lũ Khánh Hòa, Phú Yên (cũ).

Trở về nẻo thiện

Trở về nẻo thiện

Hiểu được không nơi nào bằng, yên bình như buôn làng, những già làng, người có uy tín ở Gia Lai kiên trì đêm ngày vận động, giải thích cho người dân không nghe theo lời dụ dỗ của “Tin lành Đê Ga”.

Căn nhà của bà Đào bị đổ sập hoàn toàn trước cơn lũ dữ.

Những phận người ở rốn lũ Tuy Phước

(GLO)- Chỉ trong vòng nửa tháng, người dân vùng rốn lũ Tuy Phước phải gồng mình gánh chịu 2 đợt bão lũ lịch sử. Bên cạnh những căn nhà trơ trọi sau lũ, những phận người trắng tay vẫn cố gắng gượng dậy, với hy vọng được dựng lại mái ấm và cuộc sống yên bình.

Chuyện cổ tích của buôn làng

Chuyện cổ tích của buôn làng

(GLO)- Ở làng Tươl Ktu (xã Đak Đoa), khi nhắc đến vợ chồng bác sĩ Nay Blum - H’Nơn, người dân nơi đây luôn kể về họ như kể lại những câu chuyện cổ tích. Với họ, đôi vợ chồng bác sĩ ấy là quà của Yang tặng cho làng Tươh Ktu.

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

Chiêu trò “việc nhẹ, lương cao”: Vỏ bọc tội phạm mua bán người - Kỳ cuối: Cùng ngăn chặn tội ác

(GLO)- Các cơ quan chức năng, nhất là ngành Công an, chính quyền địa phương là lực lượng chủ công trong phòng, chống mua bán người. Tuy nhiên, toàn xã hội cũng phải cùng vào cuộc và quan trọng nhất là mỗi cá nhân phải chủ động bảo vệ mình bằng cách nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật.

Một góc trung tâm xã Kon Chiêng.

Đánh thức Kon Chiêng

(GLO)- Từ quốc lộ 19 rẽ vào tỉnh lộ 666 khoảng 40 km thì đến xã Kon Chiêng. Hai bên đường là những triền mía xanh mát, thấp thoáng những mái nhà sàn trong không gian xanh thẳm của núi rừng, gợi về một Kon Chiêng đang vươn mình đổi thay.

Những chiếc bè nuôi thủy sản của ngư dân bị sóng đánh vỡ tan, trôi dạt ven biển.

Xác xơ làng chài sau cơn bão dữ...

(GLO)-Sau cơn bão dữ Kalmaegi (bão số 13), những làng chài vốn yên bình, đầy sinh khí bỗng chốc trở nên xác xơ, trơ trọi và ngổn ngang chỉ sau vài giờ bão quét qua. Cảnh quan rồi sẽ dần hồi phục, nhưng những mất mát, tổn thất vẫn sẽ đè trĩu trên đôi vai người dân ven biển rất lâu nữa...

Cảnh hoang tàn, đổ nát ở làng chài Nhơn Lý, Gia Lai. Ảnh: Đức Nhật

Gượng dậy sau bão

Bão Kalmaegi (bão số 13) đã tan, trên dải đất ven biển Gia Lai, Đắk Lắk, người dân lặng lẽ nhặt lại từng tấm tôn, viên ngói, gom góp chút bình yên từ đống hoang tàn.

Giữa tầng mây giữ trời

Giữa tầng mây giữ trời

(GLO)- Đỉnh Hàm Rồng cao hơn 1.000 m so với mực nước biển. Sườn núi sương mờ bao phủ này là nơi cán bộ, chiến sĩ Đài Quan sát thuộc Đại đội Thông tin (Phòng Tham mưu, Lữ đoàn Pháo phòng không 234, Quân đoàn 34) đồn trú.

Sống chậm với đĩa than trong thời đại số - Kỳ 1: Sự hồi sinh của dòng đĩa Vinyl

Sống chậm với đĩa than trong thời đại số - Kỳ 1: Sự hồi sinh của dòng đĩa Vinyl

Trong thời đại mà một thiết bị đeo tay có thể chứa đến 60 triệu bài hát, việc lựa chọn nghe nhạc từ một chiếc đĩa than tưởng như là lỗi thời. Nhưng thực tế, đó lại là biểu hiện của một xu thế tìm lại sự nguyên bản, chậm rãi và thật lòng trong trải nghiệm thưởng thức.

null