Ứng dụng AI đang giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý công việc, tiết kiệm chi phí và tăng sản lượng. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy công nghệ này không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Khi nhân viên phụ thuộc quá mức vào AI, doanh nghiệp có thể phải trả thêm chi phí để kiểm chứng thông tin, khắc phục sai sót và duy trì chất lượng công việc.
Nhiều doanh nghiệp trên thế giới từng cắt giảm nhân sự với kỳ vọng AI thay thế con người nhưng sau đó phải tuyển dụng trở lại do công nghệ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế.
Theo nghiên cứu của công ty tư vấn tuyển dụng Robert Half, gần 1/3 nhà quản lý tuyển dụng cho biết, doanh nghiệp của họ từng xóa bỏ một vị trí nhờ AI nhưng sau đó phải tuyển lại.
Một trong những nguyên nhân là AI có thể xử lý nhanh các nhiệm vụ lặp đi lặp lại nhưng vẫn gặp hạn chế với công việc đòi hỏi phán đoán, hiểu bối cảnh và tương tác với con người. Nếu chỉ dựa vào khả năng tự động hóa để cắt giảm nhân sự, doanh nghiệp có nguy cơ phát sinh chi phí tuyển dụng, đào tạo và sửa chữa sai sót, làm giảm hiệu quả tiết kiệm ban đầu.
Tại Việt Nam, tình trạng này cũng xuất hiện ở một số doanh nghiệp. Một quản lý công ty truyền thông tại Hà Nội phải tăng thời gian rà soát bản thảo sau khi đơn vị cắt giảm một nửa nhân sự nhờ ứng dụng AI. Lượng bài viết tăng mạnh, nhưng sản phẩm do nhân viên sử dụng AI tạo ra vẫn tiềm ẩn nhiều lỗi về thông tin và nội dung.
Có thời điểm, người quản lý phải kiểm tra khoảng 40 bản thảo mỗi ngày, mất thêm 3-4 giờ để đối chiếu dữ liệu và rà soát từng luận điểm. Một sự cố khác xảy ra khi nhân viên sử dụng AI viết nội dung quảng cáo, gộp nhầm thông số kỹ thuật của 2 dòng ô tô, khiến công ty phải bồi thường và mất một phần giá trị hợp đồng.
Tương tự, ở trường hợp khác, 1 doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở Hải Phòng sử dụng AI để dịch tài liệu và nghiên cứu thị trường. Công nghệ giúp rút ngắn thời gian làm báo cáo, nhưng một số kết quả lại thiếu thông tin cốt lõi hoặc chứa số liệu không có căn cứ. Người quản lý vì vậy phải trực tiếp đọc tài liệu gốc, kiểm tra nguồn và làm lại một phần công việc.
Tình trạng sản phẩm AI có hình thức hoàn chỉnh nhưng thiếu độ chính xác được gọi là “workslop”. Khi nhân viên sử dụng kết quả do AI tạo ra mà không kiểm chứng, thời gian tiết kiệm được ở khâu sản xuất có thể chuyển thành thời gian sửa lỗi ở khâu quản lý.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp không nhất thiết phải cấm AI mà cần đào tạo nhân viên sử dụng công cụ đúng cách, xây dựng quy trình kiểm chứng và quy định rõ trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng. AI nên được xem là công cụ hỗ trợ, không phải phương tiện thay thế hoàn toàn năng lực chuyên môn và trách nhiệm của con người.
