Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn (QCVN 26:2010/BTNMT), giới hạn tiếng ồn tối đa cho phép được quy định cụ thể tại các khu vực khác nhau. Ví dụ, tại khu vực bệnh viện, giới hạn tiếng ồn vào ban ngày là 55 dBA, ban đêm là 45 dBA. Đối với khu vực dân cư, giới hạn này lần lượt là 70 dBA và 55 dBA.
Tuy nhiên, quy chuẩn trên được ban hành từ năm 2010 nên nhiều nội dung đã lạc hậu, chưa theo kịp sự phát triển của đô thị và những biến đổi trong đời sống xã hội. Chẳng hạn, quy chuẩn chưa bao quát hết các nguồn gây ồn phổ biến hiện nay như hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống, karaoke di động, quảng cáo bằng loa phóng thanh, công trình xây dựng, hoạt động sửa chữa nhà cửa, tiếng còi xe trên đường phố...
Hơn nữa, việc đo đạc, đánh giá tiếng ồn cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu trang thiết bị và nhân lực được đào tạo bài bản về đo đạc, đánh giá tiếng ồn. Quy trình xử lý vi phạm còn phức tạp, kéo dài, đòi hỏi nhiều thủ tục hành chính, khiến lực lượng chức năng gặp khó trong việc xử lý triệt để trường hợp vi phạm. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, xử lý vi phạm chủ yếu mang tính hình thức, chưa thường xuyên, liên tục. Nhiều trường hợp vi phạm bị bỏ qua hoặc xử lý chưa nghiêm, khiến người dân bức xúc. Nguyên nhân của tình trạng này một phần là do lực lượng chức năng còn thiếu nguồn lực, phương tiện, mặt khác là bởi ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn kém. Nhiều người chưa nhận thức được tác hại của tiếng ồn, coi việc gây ồn là chuyện bình thường.
Để giải quyết tình trạng ô nhiễm tiếng ồn ở đô thị, cần có giải pháp đồng bộ, quyết liệt trên nhiều phương diện. Trước hết, cần hoàn thiện khung pháp lý, cụ thể là cập nhật, bổ sung những quy định trong QCVN 26:2010/BTNMT cho phù hợp với thực tiễn, bao quát đầy đủ các nguồn gây ồn mới phát sinh. Đồng thời, quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc kiểm soát tiếng ồn. Đơn giản hóa quy trình xử lý vi phạm, tăng cường hiệu quả xử lý; trang bị đầy đủ thiết bị, phương tiện hiện đại và đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ thực thi công vụ.
Đặc biệt, cần tăng mức phạt đối với hành vi gây ô nhiễm tiếng ồn lên mức đủ sức răn đe, có thể áp dụng hình thức phạt tiền theo cấp số nhân với số lần vi phạm. Song song đó, nâng cao ý thức cộng đồng cũng là một biện pháp quan trọng. Theo đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếng ồn trên các phương tiện thông tin đại chúng, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Khuyến khích người dân tham gia giám sát, phát hiện và báo cáo các trường hợp vi phạm tiếng ồn, xây dựng văn hóa cộng đồng "sống xanh - sống sạch - sống êm".
Việc kiểm soát ô nhiễm tiếng ồn không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của người dân. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, tự giác chấp hành các quy định về tiếng ồn, ứng xử văn minh, có trách nhiệm với cộng đồng, qua đó góp phần xây dựng môi trường sống yên bình, văn minh, hiện đại.
Theo TRƯƠNG VĂN TUẤN, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn (NLĐO)
