Cụ thể, tại phiên thảo luận về dự thảo luật thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) 2 ngày trước, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đồng tình với các đại biểu về vấn đề công bằng thuế. Rằng cần phải đảm bảo mức chịu thuế đối với hộ kinh doanh tương xứng với mức chịu thuế của người làm công ăn lương. Theo Bộ trưởng, cần nghiên cứu, tính toán kỹ hơn để xác định mức khởi đầu tính thuế cho hộ kinh doanh phù hợp, đảm bảo không bị thiệt thòi so với người làm công ăn lương.
Quan điểm của "tư lệnh" ngành tài chính khiến các hộ kinh doanh trút được gánh nặng ngàn cân đè nặng lên tâm trí họ thời gian qua. Bởi dù đã nâng lên gấp đôi, ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 200 triệu đồng trở lên, áp dụng từ năm sau với hộ kinh doanh không nhận được sự đồng thuận của hầu hết mọi người. Đã có rất nhiều ý kiến phân tích về sự bất hợp lý của ngưỡng doanh thu này từ các chuyên gia, đại biểu Quốc hội và đặc biệt là cá nhân, hộ kinh doanh nhưng chưa được tiếp thu. Mọi thứ cứ rối bời trong khi thời gian áp dụng ngày càng đến gần. Hộ kinh doanh vừa lo làm quen với thao tác, quy trình mới; vừa lo hóa đơn đầu vào đầu ra; vừa phấp phỏng về rủi ro chẳng may vi phạm... và trên cả là nỗi lo gánh nặng thuế.
Cụ thể, dự thảo đề xuất cá nhân/hộ kinh doanh đạt doanh thu trên 200 triệu đồng/năm, tính ra chỉ khoảng 16 triệu đồng/tháng là phải đóng thuế. Giả định họ lời 10% thì cũng chỉ 1,6 triệu đồng/tháng, một con số hết sức khiêm tốn. Thế nhưng hộ kinh doanh phải đóng thuế trên doanh thu nên con số 1,6 triệu đồng tiền lời giả định kia nếu trừ chi phí thì chắc chắn lợi nhuận âm. Bài tính này đã phản ánh cụ thể, chi tiết và chính xác nhất cho câu nói: "Không thể nào có lời với doanh số 200 triệu đồng/năm". Vì thế nếu chúng ta không sửa đổi cho phù hợp thì rất có thể hàng ngàn hàng vạn hộ kinh doanh siêu nhỏ; các bà các mẹ với gánh bún, phở, xe bánh mì sẽ thêm gánh nặng thuế ngay từ những đồng doanh số chưa kịp lãi.
Chưa hết, so với doanh nghiệp hay người làm công ăn lương thì ngưỡng thuế của hộ kinh doanh là nặng nhất, thiệt thòi nhất. Doanh nghiệp sau khi trừ hết mọi chi phí hợp lý, chỉ đóng thuế từ 15 - 20% khi có lời. Người làm công ăn lương hiện được giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng và 4,6 triệu đồng cho người phụ thuộc rồi mới đóng theo biểu thuế lũy tiến. Qua năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh sẽ tăng lên 15,5 triệu đồng với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng cho người phụ thuộc. Còn hộ kinh doanh như nói trên, doanh số từ 16 triệu đồng/tháng là đã phải đóng thuế rồi.
Để thực hiện mục tiêu vươn mình của kỷ nguyên mới, Đảng, Nhà nước đã và đang quyết liệt cải cách thể chế, khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội cùng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Chính sách thuế vì thế cần và phải được thiết kế trong tổng thể đó. Phải làm sao để người làm công ăn lương không còn cảnh vừa thắt lưng buộc bụng cắt giảm chi tiêu vừa lo đóng thuế; Phải thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, kích hoạt tinh thần làm giàu của người dân; phải tạo động lực cho hàng triệu hộ kinh doanh chuyển lên thành doanh nghiệp. Nếu thuế áp ngay từ những đồng doanh số chưa kịp lãi sẽ gây chán nản, tìm cách tránh né, thậm chí có thể dẫn đến đóng cửa hàng loạt.
Nói lại để thấy quan điểm công bằng thuế của Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, "tư lệnh" ngành tài chính - cơ quan cầm cân nảy mực trong xây dựng chính sách thuế - là sự chia sẻ, thấu hiểu và vô cùng quan trọng ở thời điểm nước rút trước khi hộ kinh doanh chuyển sang đóng thuế theo kê khai thực tế.
Một ngưỡng thuế hợp lý, vừa dưỡng nguồn thu, vừa thúc đẩy khu vực kinh tế chưa quan sát hết vào "đường ray" sẽ góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP 2 con số của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Theo Nguyên Minh (TNO)
