Theo dấu người tiền sử: Hé mở bí ẩn ngàn năm

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trong quá trình khai quật di chỉ khảo cổ hang động núi lửa Krông Nô, các nhà khoa học đã xem xét tỉ mỉ từng vụn đất bằng phương pháp thủ công để tìm kiếm các di vật. Rốt cuộc, "trời" đã không phụ lòng các nhà khoa học.

Trước những giá trị đặc biệt về khảo cổ học của hang động núi lửa ở huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục giao cho TS La Thế Phúc (Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam) chủ trì đề tài nghiên cứu điều tra thăm dò khảo cổ thuộc dự án "Xây dựng bộ mẫu vật quốc gia về thiên nhiên Việt Nam".

Phát hiện loại hình cư trú mới

Những hố thám sát đã được các nhà khoa học ở Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Khảo cổ học, Viện Khoa học xã hội vùng Tây Nguyên đào ngay khu vực cửa hang C6.1 thuộc hệ thống hang động núi lửa Krông Nô. TS Phúc cho hay các hố thám sát này được chia làm hai mức. Mức 1 gồm lớp mặt dày khoảng 0,3 m phía trên và mức 2 dày khoảng 0,5 m phía dưới.

Trong những hố thám sát, các nhà khoa học đã tìm thấy 2 hố đất đen là vết tích bếp lửa do người tiền sử sử dụng. Bên cạnh đó, các nhà khoa học còn phát hiện rất nhiều di vật đồ đá, đồ đồng, mũi tên đồng, gồm, xương và vỏ nhuyễn thể...

"Các di vật gốm tìm thấy cứng và mỏng đều, chứng tỏ chúng được nung ở nhiệt độ khá cao. Các mũi nhọn xương là loại hình công cụ khá độc đáo, hiếm thấy trong các di tích tiền sử trên địa bàn Tây Nguyên" - ông Phúc hào hứng.


 

 
 Dấu vết di cốt người tiền sử được các nhà khoa học khai quật ở hang động núi lửa Krông Nô Ảnh: Như Lai
Dấu vết di cốt người tiền sử được các nhà khoa học khai quật ở hang động núi lửa Krông Nô Ảnh: Như Lai



Kết quả cuộc điều tra thăm dò khảo cổ này đã ghi nhận trong hệ thống hang động núi lửa Krông Nô còn bảo lưu dấu tích văn hóa, mộ táng và nhiều hoạt động sinh sống của các bộ lạc thời tiền sử. Niên đại sớm nhất có thể là Sơ kỳ Đá mới, tiếp sau là cư dân Trung kỳ Đá mới cách đây khoảng 6.000-7.000 năm và cuối cùng là con người rời hang vào Hậu kỳ Đá mới - Sơ kỳ Kim khí.

"Lần đầu tiên giới khoa học Việt Nam phát hiện ra các di tích cư trú của người tiền sử trong các hang động núi lửa, bổ sung một loại hình cư trú mới - một kiểu thích ứng mới của cư dân tiền sử ở vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên" - TS Phúc xúc động.

Về việc tại sao trên vùng đất Tây Nguyên có rất nhiều địa điểm khảo cổ bên ngoài nhưng chưa tìm thấy di tích người mà lại tìm thấy di chỉ khảo cổ trong hang động núi lửa, ông Phúc lý giải: "Với môi trường bên ngoài, do biên độ dao động nhiệt lớn nên kích thích quá trình thoái hóa và hệ vi sinh vật phân hủy nhanh chóng. Trong khi đó, trong hang động, điều kiện nhiệt độ bình ổn dao động 22-26 độ C; hơn nữa, hệ vi sinh vật nghèo, thấp hơn bên ngoài đến hàng chục ngàn lần nên tốc độ phân hủy hữu cơ rất chậm".

Từ xương thú đến răng người

Tiếp đó, từ tháng 8-2017, TS La Thế Phúc làm chủ nhiệm đề tài khoa học cấp nhà nước "Nghiên cứu giá trị di sản hang động, đề xuất xây dựng bảo tàng bảo tồn tại chỗ ở Tây Nguyên; lấy thí dụ hang động núi lửa ở Krông Nô" (kéo dài đến tháng 8-2020).

PGS Nguyễn Khắc Sử, Hội Khảo cổ học Việt Nam, đã chủ trì cuộc khai quật khảo cổ trong khuôn khổ đề tài này. Tham gia cuộc khai quật còn có PGS-TS Nguyễn Lân Cường, Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam; TS Lê Xuân Hưng, Trường ĐH Đà Lạt và các chuyên gia Viện Khoa học xã hội, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Viện Vật lý địa cầu, Bảo tàng Đắk Nông…

Trong quá trình khai quật, các nhà khoa học xem xét tỉ mỉ từng vụn đất bằng phương pháp thủ công để tìm kiếm các di vật khảo cổ. PGS-TS Nguyễn Lân Cường nhớ lại: "Ngày 15-12-2017, các nhà khoa học thăm dò khảo cổ hang động núi lửa ở Krông Nô đã phát hiện xương trồi lên. Kết quả này khiến các nhà khoa học cực kỳ vui sướng bởi nếu đúng là xương người thì đây là bước ngoặt của ngành khảo cổ khi lần đầu tiên ở Việt Nam có di cốt người trên vùng đất Tây Nguyên".

Theo PGS-TS Nguyễn Lân Cường, việc phát hiện di cốt người tiền sử ở Đắk Nông là cực kỳ quan trọng. Ông cho biết đã lập tức đến Krông Nô để vào hang xem "chiếc xương chi người" trồi lên như lời kể. "Tuy nhiên, thật đáng thất vọng, khi quan sát kỹ, chúng tôi nhận thấy chiếc xương này giống xương chày của con người thật nhưng hóa ra lại là xương chày của hươu, nai. Khi đó, chúng tôi rất buồn vì hy vọng tìm thấy xương người tiền sử ở Tây Nguyên tạm khép lại. Hàng trăm năm nay, các nhà khảo cổ vẫn tìm kiếm xương người tiền sử trong hang núi lửa mà vẫn chưa thấy" - ông Cường bày tỏ.

Thế nhưng, "ông trời" đã không phụ lòng các nhà khoa học. Vào ngày 18-3-2018, trong quá trình rửa hiện vật của hang C6-1, PGS-TS Nguyễn Lân Cường phát hiện 1 chiếc răng khôn bên phải hàm trên của con người xen lẫn trong các công cụ đá, xương động vật…


Chưa từng phát hiện xương, răng

Trước đó, PGS Nguyễn Khắc Sử, người từng gắn bó rất nhiều năm với Tây Nguyên, đã tiến hành khai quật các di chỉ khảo cổ ở vùng đất này và phát hiện hàng vạn công cụ đá nhưng chưa từng tìm được xương hay răng người.

Ông Sử giải thích: Hàng vạn công cụ lao động bằng đá đó tồn tại suốt từ 7.000 - 4.000 năm trước Công nguyên. Tổ hợp công cụ mang đặc trưng riêng của Tây Nguyên kế thừa những thành tựu của cư dân thuộc Văn hóa Hòa Bình. Điều này đồng nghĩa với việc cư dân Văn hóa Hòa Bình sinh sống khoảng 10.000 - 7.000 năm trước Công nguyên. Khi kết thúc quá trình đó, một nhóm cư dân di chuyển xuống dưới hang và tiếp tục sinh sống. Tuy nhiên, thay vì hang đá vôi như người Hòa Bình thì những cư dân này sống trong những hang núi lửa và vẫn duy trì việc chế tác công cụ.

Yến Anh (NLĐO)

Có thể bạn quan tâm

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

(GLO)- Chiến tranh dẫu khốc liệt song từ sự đồng hành của những người cùng chung lý tưởng cách mạng, tình yêu đã đơm hoa kết trái, trở thành điểm tựa để người lính vững vàng giữa bom đạn, vun đắp nên hạnh phúc bền chặt sau ngày đất nước thống nhất.

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

(GLO)- Ít ai biết, sau dáng vẻ điềm đạm, ít nói của người đàn ông đã bước qua tuổi lục tuần - Kpă Dõ, Trưởng ban Công tác Mặt trận làng Lê Ngol (xã Bờ Ngoong) - là một quá khứ nhiều day dứt. Hai mươi lăm năm trước, vì nhẹ dạ và thiếu hiểu biết, ông bị lôi kéo vào con đường lầm lỡ.

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Sáng 2.4 vừa qua, tại di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị (tỉnh Quảng Trị), Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức lễ phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Mùa săn kiến vàng

Mùa săn kiến vàng ở cao nguyên Gia Lai

(GLO)- Khi mùa khô phủ nắng lên những cánh rừng phía Tây Gia Lai, người Jrai bước vào mùa săn kiến vàng. Hành trình tìm kiếm những tổ kiến tuy nhọc nhằn nhưng cũng thú vị, thể hiện sự gắn bó giữa đồng bào dân tộc thiểu số với thiên nhiên từ xưa đến nay.

Ngày mới bên sông Pô Cô

E-magazine Ngày mới bên sông Pô Cô

(GLO)- Sớm mai ở Ia Krái, dòng Pô Cô uốn lượn như dải lụa bạc giữa mênh mông cây cối. Nước sông lăn tăn, gợn sóng nhỏ vỗ vào bãi cát vàng, len qua vườn rẫy, tạo thành một bản hòa ca của thiên nhiên và con người.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

(GLO)- Trên vùng biên Ia O (tỉnh Gia Lai), dòng Pô Cô vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là nhịp cầu kết nối lương duyên. Từ những lần qua lại thăm thân, dự lễ hội, nhiều mối tình nảy nở, hình thành nên những mái ấm xuyên biên giới bình dị, bền bỉ, góp phần dệt nên diện mạo riêng nơi phên giậu Tổ quốc.

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Giữa miền biên viễn phía tây Gia Lai, trên dòng Pô Kô hùng vĩ, hàng chục gia đình từ Tây Nam bộ tìm đến lập nghiệp, dựng nên những căn nhà nổi chông chênh giữa sóng nước. Cuộc mưu sinh lặng lẽ thể hiện nghị lực của con người, ý chí bám trụ và khát vọng sống chan hòa cùng sông nước.

null