Người mang họ Hồ: Dựng những miền 'đất hứa'

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Người Vân Kiều phân bố chủ yếu ở Quảng Trị, Quảng Bình và lập làng dưới chân dãy Trường Sơn hùng vĩ.
Những nơi in dấu chân người Vân Kiều luôn có những nóc nhà sàn bình yên, giản dị, chất chứa biết bao huyền thoại đẫm chất sử thi...
Bản giữa lòng di sản
Phải mất nhiều giờ đi qua con đường độc đạo xuyên giữa rừng già mới đến được bản Đoòng (xã Tân Trạch, H.Bố Trạch, Quảng Bình). Thung lũng ấy được bao bọc giữa bốn bề núi đá của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, là hiện thân của kỳ tích người Vân Kiều trong việc vạch rừng, lập làng, lập bản.

Bản Đoòng (xã Tân Trạch, H.Bố Trạch, Quảng Bình) giữa rừng di sản. Ảnh: Bá Cường
Bản Đoòng (xã Tân Trạch, H.Bố Trạch, Quảng Bình) giữa rừng di sản. Ảnh: Bá Cường
Ở bản Đoòng, nổi tiếng nhất phải kể đến Pả Tòa (73 tuổi), người “gieo mầm” sự sống ở vùng sâu thẳm núi rừng Phong Nha. Người ta kể lại rằng, hơn 30 năm trước, khi còn định cư ở khu vực xã Trường Sơn (H.Quảng Ninh, Quảng Bình), cuộc sống gia đình Pả Tòa phụ thuộc vào núi rừng, xuống suối bắt cá rồi lên rừng đặt bẫy thú. Trong một chuyến đi dài ngày, Pả Tòa phát hiện ra thung lũng bằng phẳng, bốn bề bao bọc bởi núi đá vôi, có suối có cá, có đất rộng để trồng cây nên ông quay về vận động dân làng dọn đến nơi ở mới.
Năm 1990, Pả Tòa và 4 người khác là Hồ Văn Bình, Hồ Văn Hoan, Hồ Văn Xay và Hồ Văn Thắng vạch rừng lập bản. Nhóm 5 hộ dân đầu tiên đã nương tựa nhau sống giữa vùng lõi vườn quốc gia. Năm 1991, bản Đoòng được thành lập, nhưng rồi có vài hộ dân rời đi, có người qua đời, người chuyển về lại xã theo chính sách hỗ trợ của nhà nước. Chỉ còn lại gia đình Pả Tòa gắn bó, cắm cọc dựng nhà. Giờ đây, cả bản Đoòng có 13 hộ dân nhưng hầu hết đều là con cháu ruột thịt của Pả Tòa.
Theo lời kể của Pả Tòa, hơn 30 năm qua chưa bao giờ rừng núi để cho gia đình ông lâm cảnh thiếu ăn thiếu mặc. Sự rắn rỏi, tháo vát của một người Vân Kiều chính hiệu làm ông đủ sức để bảo bọc, là cột chống cho cả đại gia đình. Dẫu đến giờ, bản Đoòng vẫn chưa có đầy đủ điện đường trường trạm, nhưng Pả Tòa vẫn tin là đại gia đình mình sống tốt. Giữa rừng sâu, những người con Vân Kiều cứ thế sinh sôi. 30 năm qua, dưới bàn tay của những “bà đỡ” tự nhiên, chưa có phụ nữ nào vượt cạn bất thành. 24 đứa trẻ được sinh ra và lớn lên khỏe mạnh như cây rừng. Thế rồi, cũng có những thầy giáo miền xuôi lên với bản Đoòng, dạy cho bọn trẻ cái chữ. Như thầy Hoàng Văn Sáu (54 tuổi), người cắm bản ngót 12 năm với giấc mơ cho lũ trẻ bản Đoòng biết mặt chữ, biết cộng trừ...

Bản Ra Ly Rào mới (xã Hướng Sơn, H.Hướng Hóa, Quảng Trị). Ảnh: Thanh Lộc
Bản Ra Ly Rào mới (xã Hướng Sơn, H.Hướng Hóa, Quảng Trị). Ảnh: Thanh Lộc
Bản không hút thuốc uống rượu
Đi khắp các bản làng giữa miền sơn cước Đakrông (Quảng Trị), mới biết đồng bào thiếu thốn lắm nhưng có thứ không hề thiếu trong những gian nhà sàn: rượu và thuốc lá. Riêng ở bản Cu Pua (xã Đakrông, H.Đakrông), rượu và thuốc lá lại trở nên xa lạ. Nhiều người dân ở bản Cu Pua khắc lên tấm ván gỗ trong nhà dòng chữ: “Chổi ngoãi bloong tâng đông”, nghĩa là “Không uống rượu trong nhà”. Câu “khẩu hiệu” này nhắc nhở con cháu cũng như khách lạ về một lối sống khác biệt.
Ông Hồ Ê Nót, dân bản Cu Pua, kể rằng con dân của bản đã quen với nếp sống không uống rượu, hút thuốc. Ai có ép có mời, họ cũng chỉ lắc đầu và cười ý nhị. Ở các hàng quán trong bản, có muốn cũng chẳng tìm mua được lấy một giọt rượu. Ai còn phì phèo thuốc lá cũng sẽ bị coi là lạc hậu. Bọn trẻ ở bản cũng “miễn nhiễm” với thuốc lá. Chính bọn trẻ lại bắt người già noi gương để bỏ thuốc. Ở Cu Pua, thanh niên hút thuốc có nguy cơ… ế vợ, vì con gái và gia đình nhà gái dị ứng với thuốc lá, rượu chè.
Rất dễ hiểu vì sao tiệc tùng ở Cu Pua đều là… “tiệc chay”. Đám cưới cũng thấy dựng rạp sặc sỡ, mâm bát đường hoàng, bày hẳn hộp đựng quà mừng hình trái tim. Thịt cá ê hề, ai muốn ăn bao nhiêu tùy thích, nhưng dưới mỗi bàn tiệc không có bia mà chỉ sắp toàn nước ngọt. Bản Cu Pua không uống rượu khiến lực lượng an ninh của xã cũng “được nhờ”, chẳng bao giờ phải lo đi can ngăn mấy vụ đánh lộn, gây gổ. Dân bản Cu Pua không quen xài câu “nam vô tửu như kỳ vô phong”, vẫn thấy phong độ ngời ngời.

Người dân bản Cu Pua (xã Đakrông, H.Đakrông, Quảng Trị) không hút thuốc lá, không uống rượu bia. Ảnh: Nguyễn Phúc
Người dân bản Cu Pua (xã Đakrông, H.Đakrông, Quảng Trị) không hút thuốc lá, không uống rượu bia. Ảnh: Nguyễn Phúc
Niềm vui bản mới
Bản Sắt ở xã Trường Sơn, H.Quảng Ninh (Quảng Bình) hầu hết là dân cư người Vân Kiều. Nơi đây có địa hình lòng chảo, thường xuyên trở thành túi nước đón lũ vào mùa mưa. Hàng trăm năm qua, người dân bản Sắt sống trồi sụt theo những cơn mưa rừng. Giấc mơ về những mái nhà cao ráo, kiên cố để an cư lạc nghiệp luôn cháy bỏng trong lòng dân bản. Thế rồi, ngày ấy cũng đến. Chính quyền địa phương với sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm đã “gom” được gần 10 tỉ đồng để xây dựng khu tái định cư cho những hộ Vân Kiều ở bản Sắt. Tháng 7.2021, có 34 căn nhà hoàn thành, làm nơi ở mới cho 152 người.
Ông Pả Muôn, Trưởng bản Sắt, khoe ngoài ngôi nhà mới kiên cố có diện tích 40 m2, làm bằng khung bê tông, tường sắt, tôn chống nóng…, mỗi hộ dân còn được cấp 300 m2 đất. Chưa hết, nhà nước đầu tư dãy nhà 2 tầng làm điểm trường kết hợp nhà tránh lũ cộng đồng. “Thật không còn gì bằng, dân làng được ở quây quần cùng nhau trong những ngôi nhà mới, trên những khu đất bằng phẳng. Giờ có mưa lũ, bà con chả có gì phải lắng lo”, Pả Muôn mừng ra mặt.

Một bản làng Vân Kiều xinh xắn ở xã Đakrông (H.Đakrông, Quảng Trị). Ảnh: Nguyễn Phúc
Một bản làng Vân Kiều xinh xắn ở xã Đakrông (H.Đakrông, Quảng Trị). Ảnh: Nguyễn Phúc
Cách bản Sắt vài chục cây số về phía nam là bản Ra Ly Rào mới (xã Hướng Sơn, H.Hướng Hóa, Quảng Trị). Xuân Nhâm Dần 2022 là năm đầu tiên 45 hộ dân người Vân Kiều ở bản Ra Ly Rào mới đón xuân trong nhà mới, ở bản làng mới. Sau hàng trăm mùa xuân sống thấp thỏm trong nỗi lo sạt lở, cuối cùng họ cũng có mùa xuân bình yên.
Nhớ lại hồi cuối năm 2020 đầu năm 2021, thiên tai sạt lở kinh hoàng đổ xuống phía tây Quảng Trị. Bản Ra Ly Rào (xã Hướng Sơn) là một trong những địa phương bị thiệt hại nặng nề khi đất đá vùi nhà cửa, đất đai và cả con đường dẫn vào bản. Nhưng năm nay, mọi thứ đã khác rồi. Chỉ ngay trước tết hơn 1 tháng, 45 hộ dân ở vùng nguy hiểm nhất của bản Ra Ly Rào đã được di dời khẩn cấp ra vùng đất bằng phẳng, an toàn. Ở đó, họ còn có cả nhà mới và những mảnh ruộng mới...
Ghé bản Ra Ly Rào mới, cảm nhận niềm vui lan khắp muôn nơi. Nhìn từ xa, những ngôi nhà mới xây cùng kích cỡ, sơn cùng màu sắc… cứ như những tổ chim bồ câu đẹp mắt. Phía trước nhà, cờ đỏ tung bay phần phật, ngay bên dưới là những chậu lan rừng đang nở hoa... Ông Hồ Văn Ất (Trưởng bản Ra Ly Rào mới) mừng rỡ bảo, sau bao nhiêu lận đận, bà con bản Ra Ly Rào mới vừa có được những ngày sống hạnh phúc, đủ đầy.
(còn tiếp)
Theo Nguyễn Phúc - Bá Cường (TNO)
 

Có thể bạn quan tâm

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

'Sói biển' Lý Sơn và hành trình nối biển ra Hoàng Sa

Ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), lão ngư Dương Minh Thạnh được nhiều ngư dân gọi là “lão ngư Hoàng Sa” bởi có công “nối biển” Lý Sơn ra quần đảo Hoàng Sa. Ông còn được mệnh danh là “sói biển” Lý Sơn, bởi sức vươn khơi dẻo dai, từng 5 lần thoát chết thần kỳ giữa bão biển.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo "Hà Mòn" đi qua - Kỳ 3: Gieo lại niềm tin trên đất cũ

(GLO)- Khi tà đạo “Hà Mòn” tan biến, trên những buôn làng ở xã Hra, xã Đak Pơ, niềm tin làm giàu đang được gieo lại từ chính mảnh đất cũ. Nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng cùng ý chí vươn lên của người dân, những vùng đất này đang chuyển mình mạnh mẽ. 

Xây thế trận lòng dân từ sâu rễ bền gốc nơi tà đạo Hà Mòn đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo Hà Mòn đi qua - Kỳ 2: Tỉnh ngộ sau chuỗi ngày tối tăm

(GLO)- Phía sau những lời hứa hẹn mơ hồ về một cuộc sống sung túc không cần lao động. Ở một số buôn làng, những mái nhà vốn yên ấm bị xáo trộn. Chỉ khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng kiên trì vận động, nhiều người mới dần nhận ra sự thật, tỉnh ngộ và quay về với cuộc sống bình thường.

Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

E-magazine Xây dựng thế trận lòng dân nơi tà đạo “Hà Mòn” đi qua - Kỳ 1: Nơi bóng tối tà đạo “Hà Mòn” đi qua

(GLO)- Có một thời, ở những ngôi làng Bahnar như Kret Krot (xã Hra), Kuk Kôn, Kuk Đak (xã Đak Pơ), nhịp sống bình yên bỗng chùng xuống. Tà đạo Hà Mòn như một “cơn gió độc” quét qua, để lại phía sau sự im ắng nặng nề, len lỏi vào từng mái nhà, khiến buôn làng trở nên khép kín, u ám.

Thúng chai lên phố

Thúng chai lên phố

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

Những chuyện tình xuyên biên giới ở Ia O

(GLO)- Trên vùng biên Ia O (tỉnh Gia Lai), dòng Pô Cô vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là nhịp cầu kết nối lương duyên. Từ những lần qua lại thăm thân, dự lễ hội, nhiều mối tình nảy nở, hình thành nên những mái ấm xuyên biên giới bình dị, bền bỉ, góp phần dệt nên diện mạo riêng nơi phên giậu Tổ quốc.

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Làng bồng bềnh trên dòng Pô Kô

Giữa miền biên viễn phía tây Gia Lai, trên dòng Pô Kô hùng vĩ, hàng chục gia đình từ Tây Nam bộ tìm đến lập nghiệp, dựng nên những căn nhà nổi chông chênh giữa sóng nước. Cuộc mưu sinh lặng lẽ thể hiện nghị lực của con người, ý chí bám trụ và khát vọng sống chan hòa cùng sông nước.

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

Bám rừng giữ “báu vật” giáng hương

(GLO)- Ẩn giữa rừng sâu xã Krong (tỉnh Gia Lai), những căn lán nhỏ được dựng ngay dưới gốc giáng hương cổ thụ. Đó là nơi lực lượng bảo vệ rừng ăn ngủ, thay nhau canh giữ từng cây hương quý - những “báu vật” của đại ngàn.

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí bầu cử nơi biên giới

Bộ đội Biên phòng lan tỏa không khí ngày hội lớn của toàn dân nơi biên giới

(GLO)- Những ngày cận kề cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) phối hợp với chính quyền, già làng, người uy tín đến từng làng tuyên truyền, vận động bà con sẵn sàng tham gia ngày hội lớn của toàn dân.

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Đội SOS Long Hải: Giữ bình yên cho những cung đường

Khi phố xá đã lên đèn và nhiều gia đình yên giấc, trên những tuyến đường thuộc xã Long Hải (TPHCM) vẫn có những ánh đèn xe lặng lẽ di chuyển. Đó là ánh đèn của Đội SOS Long Hải - nhóm thanh niên tình nguyện đã suốt 7 năm qua hỗ trợ người dân gặp sự cố giao thông trong đêm.

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Đêm đập trống dưới ánh trăng rừng

Giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi núi đá vôi dựng đứng như những bức tường thành và rừng già nối tiếp đến tận biên Việt - Lào, có một lễ hội mà mỗi nhịp trống vang lên dường như làm nghiêng ngả cả đại ngàn: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong.

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

'Rừng thiêng' giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi mây trắng quấn quýt những đỉnh núi của vùng cao Đà Nẵng, có một cánh rừng không chỉ xanh bởi lá, mà còn xanh bởi ký ức. Người dân gọi đó là 'rừng bác Năm Công'.

Cán bộ trại giam động viên, chia sẻ với phạm nhân.

Tình người sau cánh cổng trại giam

(GLO)- Từ những câu chuyện rất thật của người trong cuộc, có thể thấy tính nhân văn trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân tại Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Gia Lai. Đó là nơi cán bộ, chiến sĩ đang kiên trì cảm hóa những người lầm lỗi bằng trách nhiệm và lòng nhân ái.

“Thần y trị điểu”

“Thần y trị điểu” ở An Khê

(GLO)- Hàng chục năm qua, căn nhà của anh Hoàng Huy (SN 1992, ở tổ 1, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) luôn ríu rít tiếng chim. Ở đó, anh Huy âm thầm cứu chữa cho hàng trăm chú chào mào mắc bệnh từ khắp nơi gửi về.

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

Ấm áp những ngôi nhà tái định cư

(GLO)- Về thăm những khu tái định cư vùng thiên tai trên địa bàn tỉnh Gia Lai, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân ấm áp đang về cùng với sắc hoa tươi thắm, khung cảnh sản xuất, sinh hoạt nhộn nhịp đang định hình trên vùng đất mới.

null