14 giờ ngày 27-1, tại Cảng cá Quy Nhơn, chiếc tàu cá dưới 15 m của ông Phan Đức Thường (phường Quy Nhơn) cập bến sau một đêm bám biển, mang theo khoảng 800 kg ruốc tươi - thành quả của chuyến biển được xem là “có lộc”.
Ông Thường cho biết: Những ngày trước biển êm, ruốc về nhiều, có tàu trúng đậm 1,5 - 2 tấn sau một đêm khai thác. Ruốc nổi theo luồng, có hôm vừa khai thác xong luồng này lại thấy luồng khác xuất hiện, tàu tiếp tục bám theo đến khi đầy khoang mới quay về bến.
Nghề khai thác ruốc mang đậm tính cộng đồng, chủ yếu tổ chức theo hình thức “phần hùn”. Mỗi tàu thường có 3 - 4 lao động, cùng góp công ra khơi. Thu nhập không chia theo từng chuyến mà được cộng dồn nhiều ngày, sau đó phân chia theo thỏa thuận, sau khi trừ chi phí nhiên liệu và sinh hoạt.
Cách làm này giúp ngư dân chia sẻ rủi ro, tăng sự gắn kết trách nhiệm giữa chủ tàu và bạn biển. Ông Huỳnh Đức (55 tuổi, phường Quy Nhơn) cho hay: Nghề khai thác ruốc đòi hỏi nhanh tay, nhanh mắt. Khi ruốc về dày, hàng chục tàu thuyền cùng khai thác trên một dòng ruốc, yêu cầu kỹ năng điều khiển ghe, thúng thuần thục để tránh va chạm. Mỗi chuyến biển thường bắt đầu từ chiều tối, kéo dài đến trưa hôm sau, công việc liên tục nên rất tốn sức.
Theo ông Đức, ngày trúng đậm, mỗi bạn biển có thể được chia vài triệu đồng; ngày ít cũng vài trăm nghìn đồng. “Có thu nhập là mừng rồi, dành dụm mua sắm Tết”-ông cười nói.
Vào chính vụ, giá ruốc dao động khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg. Tuy nhiên, càng cận Tết, giá có xu hướng giảm do phụ thuộc nhiều vào thương lái. Có thời điểm, ruốc về nhiều trong thời gian ngắn khiến đầu ra dồn ứ, giá chỉ còn 5.000 - 7.000 đồng/kg.
Dù vậy, với nhiều gia đình ngư dân, mùa ruốc vẫn là nguồn thu nhập quan trọng để lo Tết. Bà Võ Thị Liễu (phường Quy Nhơn Đông) cho hay: Những năm trúng mùa, mỗi tàu có thể thu từ 10 triệu đồng trở lên mỗi đêm. Tính cả vụ, doanh thu có khi đạt khoảng 300 triệu đồng, đủ trang trải chi tiêu cuối năm và tái đầu tư cho những chuyến biển sau.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, ruốc ở khu vực biển Nhơn Lý (phường Quy Nhơn Đông) từ lâu nổi tiếng thơm ngon, sạch do đáy biển là cát, không phải bùn như nhiều vùng khác. Người tiêu dùng ưa chuộng ruốc Nhơn Lý để chế biến mắm ruốc, mắm ruốc muối xổi (mắm tép).
Vào mùa, ruốc được thu mua ngay tại bến cá, cảng cá, vừa phục vụ nhu cầu chế biến trong dân, vừa cung ứng cho các cơ sở làm mắm, góp phần hình thành chuỗi giá trị từ khai thác đến chế biến, tiêu thụ tại chỗ.
Tại Cảng cá Quy Nhơn, chị Hoàng Lan (phường Quy Nhơn) sau khi lựa chọn kỹ đã mua 25 kg ruốc tươi về muối xổi, gửi tặng bạn bè ở tỉnh Đắk Lắk. “Năm nào cũng vậy, bạn tôi ăn quen thành ghiền, cứ đến mùa là nhắc gửi mắm ruốc” - chị Lan chia sẻ.
Với ngư dân các làng biển, dù còn nhiều nỗi lo về thời tiết và giá cả, hầu hết vẫn bám ngư trường, chờ con nước đẹp. Ông Đinh Văn Quang - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân khu phố Lý Hòa (phường Quy Nhơn Đông) cho biết: Vài ngày qua, vùng biển Nhơn Lý có gió nên ruốc ít hơn so với năm ngoái. “Kỳ vọng những ngày tới biển êm để tàu thuyền ra khơi mỗi đêm mang nhiều “lộc biển” về, cho Tết thêm ấm no, trọn vẹn” - ông Quang bày tỏ.