Trong bối cảnh chúng ta đang tiến hành sáp nhập nhiều đơn vị hành chính cấp tỉnh, không gian phát triển thay đổi, một hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, kết nối thuận lợi các địa phương, vùng miền sẽ là động lực quan trọng cho sự phát triển của đất nước.
Theo quy hoạch, cao tốc Bắc-Nam phía Đông bắt đầu từ cửa khẩu Hữu Nghị, tỉnh Lạng Sơn và kết thúc tại TP. Cà Mau, dài khoảng 2.055 km (chiếm 22% tổng chiều dài mạng lưới cao tốc), quy mô 6-12 làn xe. Đến nay, toàn tuyến đã đưa vào khai thác 1.206 km, đang thi công 834 km (sẽ hoàn thành trong năm nay, trừ đoạn Cửa khẩu Hữu Nghị-Chi Lăng dài 43 km). Các đoạn tuyến cao tốc Bắc-Nam sau khi được đầu tư mở rộng sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trở lên.
Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, hơn 1.100 km đường cao tốc 2 làn, 4 làn xe hạn chế hiện nay (được đầu tư giai đoạn 2017-2020 và giai đoạn 2021-2025) sẽ được đầu tư nâng cấp, mở rộng lên 6 làn xe, với tổng nguồn vốn dự kiến hơn 150.000 tỷ đồng.
Trong điều kiện kinh tế-xã hội còn khó khăn của giai đoạn trước, việc đầu tư cao tốc 2 làn đường không có dải phân cách và 4 làn đường hạn chế không có làn dừng khẩn cấp, được cho là phù hợp, giúp kết nối các trung tâm kinh tế, chính trị, các vùng kinh tế trọng điểm, từng bước hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, tạo sức lan tỏa để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh, góp phần thực hiện các đột phá chiến lược đã được Đại hội Đảng lần thứ XIII đề ra.
Tuy nhiên, thực tế khai thác các đoạn cao tốc vừa hoàn thành như Cam Lộ-La Sơn-Túy Loan hay như Cao Bồ-Mai Sơn-quốc lộ 45-Diễn Châu-Bãi Vọt… đã bộc lộ một số bất cập khi chưa đáp ứng kịp nhu cầu tăng nhanh của lượng phương tiện, cùng sự tăng trưởng mạnh mẽ hoạt động giao thương, kết nối giữa các địa phương, vùng kinh tế những năm gần đây. Những đoạn cao tốc này cũng thường xảy ra các vụ tai nạn nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Vì vậy, việc Bộ Xây dựng đề xuất ưu tiên nâng cấp, hoàn thiện hơn 1.100 km Bắc-Nam phía Đông từ 2 làn, 4 làn xe hạn chế hiện tại lên 6 làn xe là kịp thời, đáp ứng nhu cầu vận tải tăng nhanh và phù hợp với tốc độ tăng trưởng GDP của đất nước (phấn đấu đạt 2 con số), đảm bảo an toàn giao thông, bảo vệ tính mạng và tài sản cho người dân.
Nguồn vốn đầu tư nâng cấp dự kiến khoảng 150.000 tỷ đồng cũng được cho là vừa sức với quy mô nền kinh tế hiện nay. Nếu được Quốc hội thông qua, việc mở rộng tuyến cao tốc này sẽ tạo ra thị trường xây dựng, việc làm, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế khi xác định lại các mục tiêu đột phá, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; có thể sớm giải ngân được nguồn vốn trong năm 2025-2026; tạo ra tuyến đường có chất lượng dịch vụ khai thác tiện nghi, an toàn.
Nâng cấp tuyến đường ngay từ bây giờ cũng sẽ tận dụng được điều kiện sẵn có về mặt bằng, phương tiện, máy móc, nhân lực, lán trại, các mỏ vật liệu trên công trường (của gần 800 km cao tốc thành phần sắp hoàn thành trong năm 2025), sẽ giúp giảm rất nhiều thời gian và nguồn vốn cho nhà đầu tư so với để sau này mới thực hiện mở rộng.
Việc nâng cấp, mở rộng kịp thời tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam phía Đông sẽ phát huy tối đa vai trò của các tuyến đường bộ hiện có như quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh, đường ven biển và các tuyến đường ngang đang và sẽ được đầu tư xây dựng như cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, Quy Nhơn-Pleiku, cao tốc Quảng Ngãi-Kon Tum… tạo thành một hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, rộng khắp, kết nối rừng với biển, miền ngược với miền xuôi, hợp thành động lực cho phát triển.
Cả nước đang khẩn trương chuẩn bị cho việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Không gian phát triển chắc chắn không chỉ đơn thuần là tăng cơ học diện tích, dân số của tỉnh mới, mà sẽ được tăng lên theo cấp số nhân khi bộ máy quản lý, điều hành được tinh gọn theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hơn; là sự nhân lên của trình độ quản trị hiện đại với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, tiện ích của cuộc chuyển đổi số. Tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương, vùng miền sẽ được khai thác hiệu quả hơn cho sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
