Khi di sản trở thành sản phẩm du lịch

Xây dựng sản phẩm du lịch từ võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định là một trong những sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu của tỉnh, được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012.

Hiện hồ sơ đang trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Thời gian qua, công tác quảng bá võ cổ truyền được đẩy mạnh thông qua các chương trình biểu diễn và giải đấu.

Nổi bật là chương trình “Đêm võ đài Bình Định”, thường được tổ chức vào dịp lễ và mùa du lịch tại Quy Nhơn. Mới đây (ngày 25 và 26-2), chương trình lần đầu tiên được tổ chức tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku) thu hút đông đảo người dân và du khách.

Ông Trần Bảo Sơn - Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Pleiku - cho biết: Việc tổ chức “Đêm võ đài Bình Định” tại Quảng trường Đại Đoàn Kết nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia 2026.

Những chương trình như vậy có ý nghĩa lan tỏa rất lớn, giúp người dân trực tiếp cảm nhận giá trị của võ cổ truyền, từ đó khuyến khích thế hệ trẻ tham gia tập luyện và phát triển phong trào.

Cùng với đó, nhiều sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với võ cổ truyền cũng được xây dựng.

Tiêu biểu là sản phẩm “Hành trình Võ và Thiền” tại chùa Long Phước (xã Tuy Phước), nơi du khách có thể tham quan chùa cổ hơn 220 năm tuổi, xem biểu diễn võ thuật, trải nghiệm thiền hành, thiền chuông và thưởng trà trong không gian tĩnh lặng.

Theo ông Thái Văn Thuận - Phó Chủ tịch UBND xã Tuy Phước, sự kết hợp giữa võ cổ truyền và thiền định không chỉ góp phần bảo tồn giá trị võ học truyền thống, còn mang đến cho du khách trải nghiệm hài hòa giữa rèn luyện thể chất và nuôi dưỡng đời sống tinh thần.

Bảo tồn, lan tỏa văn hóa, nghệ thuật truyền thống

Bên cạnh võ cổ truyền, các loại hình nghệ thuật truyền thống cũng từng bước được đưa vào phục vụ du lịch.

Nghệ thuật hát bội - loại hình sân khấu cổ điển đặc sắc được xem là giá trị văn hóa tiêu biểu của vùng đất Bình Định xưa. Từ năm 2022, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Bình Định đã xây dựng các chương trình biểu diễn định kỳ vào tối thứ 7 hằng tuần tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn) phục vụ người dân và du khách.

NSƯT Huỳnh Thị Kim Châu - Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Bình Định - chia sẻ: Ngoài các vở diễn, trích đoạn truyền thống, đơn vị còn xây dựng các tiết mục hát truyền thống được phát triển từ chất liệu nghệ thuật hát bội, độc tấu, hòa tấu nhạc cụ dân tộc nhằm giới thiệu tinh hoa nghệ thuật sân khấu truyền thống theo cách gần gũi và dễ tiếp cận hơn với du khách.

Cùng với đó, tỉnh cũng chú trọng bảo tồn Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên - một trong những giá trị văn hóa đặc sắc của khu vực Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng, đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2005.

Cồng chiêng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của các dân tộc Bahnar và Jrai… xuất hiện trong nhiều nghi lễ truyền thống như mừng lúa mới, cưới hỏi, lễ bỏ mả hay các lễ hội cộng đồng.

Qua hơn 2 thập niên, tỉnh từng bước khẳng định vai trò “cầu nối” của các tỉnh Tây Nguyên thông qua việc tổ chức nhiều sự kiện quy mô lớn nhằm bảo tồn và phát huy Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.

3 kỳ festival cồng chiêng do tỉnh tổ chức đã trở thành những dấu ấn quan trọng. Nổi bật là Festival Cồng chiêng Quốc tế 2009, quy tụ 63 đoàn với hơn 1.000 nghệ nhân đến từ 6 quốc gia Đông Nam Á, đánh dấu lần đầu âm vang cồng chiêng vươn ra khu vực.

Những năm qua, tỉnh đã chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị của cồng chiêng thông qua việc duy trì các đội cồng chiêng trong cộng đồng, tổ chức truyền dạy cho thế hệ trẻ, đồng thời, đưa các chương trình biểu diễn cồng chiêng vào phục vụ khách du lịch tại các làng văn hóa, điểm du lịch cộng đồng và các sự kiện văn hóa - du lịch.

Bà Trần Thị Thu Thủy - Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch) chia sẻ: Sắp tới, tỉnh dự kiến sẽ tổ chức chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và trải nghiệm” tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku) và Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn) vào tối thứ 7 hằng tuần.

Đồng thời, tỉnh cũng đang xây dựng kế hoạch tổ chức Festival Quốc tế Cồng chiêng Tây Nguyên 2026 nhằm quảng bá rộng rãi di sản văn hóa đặc sắc của khu vực.

Độc đáo với hành trình khám phá khoa học

Không chỉ khai thác các giá trị văn hóa truyền thống và lợi thế du lịch biển, mô hình du lịch khoa học đang trở thành hướng đi mới và thu hút sự quan tâm của du khách, nhất là giới trẻ và học sinh, sinh viên.

Tiêu biểu là ExploraScience Quy Nhon (phường Quy Nhơn Nam), tổ hợp không gian khoa học đại chúng đầu tiên tại Việt Nam, chính thức mở cửa đón khách từ năm 2022.

Trung tâm được xây dựng với nhiều không gian trải nghiệm khoa học hiện đại như phòng khám phá Hệ Mặt trời, phòng khám phá vật chất hợp tác với Tổ chức Nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN), khu “Chơi mà học”, phòng chiếu hình vũ trụ và Đài thiên văn Quy Nhơn với kính thiên văn CDK600 hiện đại.

Các hoạt động trải nghiệm tại đây khá đa dạng, từ tham quan và khám phá khoa học thông qua các mô hình tương tác do trung tâm chế tạo, các chương trình STEM dành cho học sinh và công chúng, đến các tour quan sát thiên văn và tìm hiểu về vũ trụ được tổ chức định kỳ vào tối thứ Bảy hằng tuần.

Dự kiến trong năm 2026, Trung tâm sẽ tổ chức thêm các chương trình trại hè khoa học kết hợp cắm trại qua đêm, giúp công chúng có cơ hội trải nghiệm hoạt động quan sát thiên văn một cách trọn vẹn hơn.

Đáng chú ý, năm 2026, ExploraScience Quy Nhon cũng sẽ đăng cai Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi tài năng robot ROBOTACON WRO 2026 do Đại sứ quán Đan Mạch tổ chức với quy mô dự kiến khoảng 250 đội trong nước và 20 đội quốc tế tham gia.

Sự kiện này được kỳ vọng sẽ góp phần lan tỏa tinh thần sáng tạo khoa học, tạo thêm điểm nhấn cho du lịch trải nghiệm tại địa phương.

Việc kết nối các giá trị văn hóa truyền thống với trải nghiệm hiện đại không chỉ góp phần bảo tồn di sản, còn tạo động lực mới cho phát triển du lịch bền vững.

Bà Đỗ Thị Diệu Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch - nhấn mạnh: Thời gian tới, ngành tiếp tục tham mưu UBND tỉnh đẩy mạnh công tác quảng bá, xây dựng các tour trải nghiệm gắn với di sản; đồng thời, đầu tư hạ tầng và cơ chế hỗ trợ nhằm đưa các sản phẩm đặc trưng trở thành điểm nhấn thu hút du khách trong nước và quốc tế.