Tỉnh Gia Lai có diện tích tự nhiên đứng thứ 2 trong cả nước, với 21.577 km2. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương, tỉnh có nhiều tiềm năng, lợi thế và còn nhiều dư địa để phát triển ngành nông nghiệp gắn với công nghiệp chế biến.
Khu vực Duyên hải Nam Trung bộ (Bình Định cũ) có cấu trúc địa hình đa dạng từ đồng bằng ven biển, đồi gò thấp đến núi cao trung bình, với nhóm đất chủ yếu là phù sa, đất cát pha, đất xám bạc màu… phù hợp với lúa nước, rau màu, đậu đỗ, dưa hấu và một số cây dược liệu. Sự đa dạng sinh thái này tạo nên nền tảng tự nhiên phong phú để tổ chức sản xuất cây trồng theo vùng sinh thái đặc thù.
Trên địa bàn tỉnh Bình Định (cũ) có 38 trang trại quy mô lớn, 74 trang trại quy mô vừa, trong đó có 50 trang trại hoạt động chăn nuôi, sản xuất con giống theo hướng ứng dụng công nghệ cao; 16 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi đang hoạt động, với công suất thiết kế hơn 4 triệu tấn/năm.
Đây cũng là vùng đất đầy tiềm năng để khai thác, nuôi trồng thủy hải sản. Trong 6 tháng đầu năm 2025, sản lượng khai thác thủy sản đạt gần 144.000 tấn; sản lượng nuôi trồng thủy sản hơn 6.700 tấn.
Trong khi đó, khu vực Tây Nguyên (Gia Lai cũ) có địa hình cao, đất đỏ bazan chiếm ưu thế (trên 500.000 ha), giàu mùn, có khả năng giữ nước và dinh dưỡng cao, đặc biệt thích hợp với cây công nghiệp dài ngày như cà phê, cao su, hồ tiêu, mắc ca và cây ăn quả có múi.
Tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý, khu vực này đã hình thành và phát triển nhiều vùng chuyên canh quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao để sản xuất các mặt hàng nông sản chủ lực. Hiện khu vực này có hơn 97.000 ha cà phê, sản lượng trên 250.000 tấn/năm; 13.000 ha hồ tiêu, sản lượng hơn 47.000 tấn/năm; hơn 7.900 ha sầu riêng, trong đó khoảng 3.000 ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt 42.000 tấn; gần 80.000 ha cao su, sản lượng mủ khô đạt 117.000 tấn/năm; hơn 78.000 ha mì, sản lượng 1,5 triệu tấn/năm...
Các sản phẩm này có giá trị kinh tế cao, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu. Đến nay, các sản phẩm nông sản này đã có mặt tại hơn 60 quốc gia trên thế giới, bao gồm những thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
Nằm trong Tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia, tỉnh Gia Lai kết nối trực tiếp với khu vực Đông Bắc Campuchia và Nam Lào qua Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh, trở thành điểm trung chuyển quan trọng. Các kho bãi, cửa khẩu, cụm công nghiệp tại Khu Kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh đang được đầu tư để phục vụ lưu trữ và kiểm tra hàng hóa hiệu quả hơn.
Lợi thế lớn của Gia Lai là có mạng lưới quốc lộ 14, 19, 25 kết nối thẳng với Cảng Quy Nhơn, khu Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, giúp vận chuyển container mà không cần khâu trung chuyển khác.
Thêm vào đó, sân bay Pleiku đã đạt cấp 4C, hiện phục vụ 600.000 hành khách/năm và đã được phê duyệt nâng công suất lên 4.500 tấn hàng hóa/năm đến năm 2030, 12.000 tấn đến 2050 - là cơ sở để phát triển logistics hàng không.
Đặc biệt, Phù Cát là sân bay nội địa cấp 4C, có thể phục vụ máy bay loại Code C như A320/A321, được dùng chung dân dụng - quân sự. Giai đoạn 2021 - 2030, sân bay được quy hoạch phục vụ 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa/năm; tới 2050 nâng lên 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa/năm, có thể đón các máy bay lớn loại Code E như Boeing 777, 787, Airbus A350. Dự án xây thêm đường cất - hạ cánh số 2 dài 3.048 m và các công trình phụ trợ, với tổng đầu tư khoảng 3.246 tỷ đồng, dự kiến khởi công vào tháng 8-2025.
Đáng chú ý, cụm cảng biển Quy Nhơn có tầm quan trọng đặc biệt trong phát triển logistics của Gia Lai với khu bến Quy Nhơn - Thị Nại, bao gồm 5 bến tổng hợp và 2 bến chuyên dùng đang khai thác, chiếm thị phần lớn nhất là Cảng Quy Nhơn và Cảng Thị Nại.
Theo ông Đặng Văn Hòa - Phó Tổng Giám đốc Cảng Quy Nhơn, theo quy hoạch của Chính phủ về phát triển hệ thống cảng biển quốc gia, Cảng Quy Nhơn thuộc nhóm cảng biển số 3. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng năm 2024 đạt 11,8 triệu tấn, tăng 23% so với năm 2023.
Ngoài các dịch vụ truyền thống như dịch vụ cảng biển, xếp dỡ..., Công ty Cổ phần Cảng Quy Nhơn đã phát triển dịch vụ logistics. Công ty đã khảo sát thị trường Tây Nguyên, tiếp cận nguồn hàng nông sản, quặng sắt, vật liệu xây dựng.
Năm 2024, Cảng Quy Nhơn chính thức đưa vào khai thác bến số 1, bảo đảm tiếp nhận đồng thời 2 tàu 30.000 DWT đầy tải trong giai đoạn đầu, đồng thời bảo đảm tiếp nhận hai tàu tổng hợp, container 50.000 DWT đầy tải, tàu 70.000 DWT giảm tải trong giai đoạn sau, phù hợp với tiến trình nâng cấp, mở rộng tuyến luồng hàng hải Quy Nhơn.
Các tuyến dịch vụ của các hãng tàu container tại Cảng Quy Nhơn đi thị trường châu Âu, Mỹ, Đông Bắc Á ổn định, góp phần thuận lợi lưu thông hàng hóa cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
“Trở thành một trung tâm lớn về kinh tế biển là lĩnh vực được ưu tiên hàng đầu trong sự phát triển kinh tế của tỉnh. Hiện nay, Cảng Quy Nhơn là một lợi thế lớn của tỉnh để kết nối với các vùng Tây Nguyên, đây cũng là cửa ngõ ra biển gần nhất đối với Nam Lào, Bắc Campuchia, Thái Lan”, ông Hòa phân tích.
Sau khi sáp nhập, tỉnh Gia Lai thuận lợi hơn trong việc phát huy lợi thế tổng hợp giữa miền biển Duyên hải và vùng đại ngàn Tây Nguyên. Với lợi thế “rừng vàng, biển bạc”, Gia Lai sở hữu hệ sinh thái du lịch đa dạng, độc đáo. Phía Đông tỉnh nổi bật với du lịch văn hóa - lịch sử (các tháp Chăm, Bảo tàng Quang Trung, tượng đài Nguyễn Sinh Sắc - Nguyễn Tất Thành, các lò võ cổ truyền…), du lịch nghỉ dưỡng tại Cát Tiến, Quy Nhơn, Kỳ Co - Eo Gió...
Phía Tây tỉnh có hệ sinh thái rừng nguyên sinh, những thác nước kỳ vĩ, hồ tự nhiên và văn hóa cồng chiêng vô cùng đặc sắc, nổi tiếng là điểm đến lý tưởng cho du lịch như: Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, thác K50, Biển Hồ, hồ Ayun Hạ, núi lửa Chư Đăng Ya… tạo nên bức tranh Tây Nguyên hùng vĩ của một hệ sinh thái tự nhiên, đậm đà bản sắc văn hóa của các dân tộc Jrai, Bahnar.
Trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh Gia Lai đón gần 7,4 triệu lượt khách, đạt doanh thu hơn 17.340 tỷ đồng. Trong đó, Bình Định ghi nhận gần 6,5 triệu lượt khách, Gia Lai (cũ) khoảng 890.000 lượt. Điều đó cho thấy hiệu ứng tích cực từ việc mở rộng không gian du lịch và đa dạng hóa sản phẩm, trải nghiệm.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch Đỗ Thị Diệu Hạnh, dư địa phát triển du lịch của tỉnh rất lớn, không chỉ nhờ tài nguyên mà còn bởi khả năng hình thành các chuỗi giá trị: từ nông nghiệp kết hợp du lịch, phát triển du lịch thông minh đến xây dựng các điểm đến đẳng cấp quốc tế. Hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ (cảng biển, sân bay, cao tốc, cửa khẩu) tạo thuận lợi lớn cho kết nối liên vùng, mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm du lịch chất lượng cao.
Ông Hoàng Phương - Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông du lịch Le Pleiku - nhận định: Mô hình du lịch kết hợp rừng - biển sẽ giúp du khách có nhiều lựa chọn hơn. Hai tỉnh “về chung một nhà” thúc đẩy sự kết nối, hợp tác giữa các doanh nghiệp kinh doanh du lịch, “bắt tay” thật chặt cùng nhau phát triển. Sự hòa quyện giữa 2 vùng địa lý - văn hóa này đã tạo nền tảng hình thành các tuyến du lịch mang tính liên vùng, đa dạng về trải nghiệm và giàu chiều sâu bản sắc.
Và, đây chính là cơ hội để Gia Lai từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò động lực trong chiến lược tăng trưởng.
