Dù vậy, so với tiềm năng và lợi thế, kinh tế tư nhân của Gia Lai vẫn còn dư địa lớn để bứt phá, đòi hỏi những chính sách đồng bộ, mang tính đột phá và dài hạn.
Động lực tăng trưởng mạnh mẽ
Những năm gần đây, khu vực kinh tế tư nhân (KTTN) Gia Lai phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng. Toàn tỉnh hiện có khoảng 17.500 DN hoạt động, tăng mạnh so với trước đây.
Trung bình mỗi năm của giai đoạn 2021-2025 có khoảng 1.575 doanh nghiệp (DN) thành lập mới, gần gấp 3 lần so với giai đoạn 2016-2020.
Bên cạnh đó, khu vực hộ kinh doanh-bộ phận năng động của KTTN, cũng tăng trưởng mạnh với hơn 66.800 hộ kinh doanh đang hoạt động, nộp ngân sách khoảng 220 tỷ đồng vào năm 2024. Đây là nguồn lực đáng kể đóng góp vào phát triển KT-XH, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng khó khăn.
Tốc độ tăng trưởng của KTTN đạt bình quân 8%/năm, cao hơn mức tăng trưởng GRDP chung của tỉnh (6,3%/năm). Khu vực này không chỉ đóng góp khoảng 80% GRDP, mà còn chiếm hơn 55% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, hơn 80% kim ngạch xuất nhập khẩu và khoảng 23% tổng thu ngân sách nhà nước.
Thu nhập bình quân lao động khu vực tư nhân tăng nhanh, đến năm 2025 đạt khoảng 129 triệu đồng/năm. KTTN đóng góp rất quan trọng trong tạo việc làm, thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt ở vùng nông thôn, địa bàn khó khăn.
Phó Giám đốc Sở Công Thương Võ Mai Hưng khẳng định, KTTN giữ vai trò then chốt trên nhiều lĩnh vực mũi nhọn của tỉnh. Trong nông nghiệp công nghệ cao và chế biến nông sản, nhiều DN mạnh dạn đầu tư dây chuyền hiện đại, giúp kim ngạch xuất khẩu ngành này chiếm hơn 80% tổng giá trị xuất khẩu của tỉnh.
“Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, nhiều dự án điện gió, điện mặt trời do các DN tư nhân đầu tư đã đưa Gia Lai trở thành một trong những trung tâm năng lượng sạch của khu vực miền Trung-Tây Nguyên”-ông Hưng nhấn mạnh.
Tuy vậy, khu vực KTTN vẫn gặp nhiều "điểm nghẽn". Ông Phan Thanh Thiên-Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Gia Lai-cho rằng: Hạ tầng kết nối vẫn thiếu đồng bộ, chi phí logistics cao, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển, du lịch chưa được khai thác tương xứng tiềm năng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 97% tổng số DN, vẫn hạn chế về năng lực quản trị, công nghệ và sức cạnh tranh.
Những "nút thắt" đó nếu không được tháo gỡ sẽ tiếp tục là lực cản khiến khu vực KTTN khó phát huy hết vai trò động lực trong tăng trưởng kinh tế địa phương.
"Cú hích" cho giai đoạn phát triển mới
Thực hiện chủ trương của Trung ương về phát triển KTTN trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, Gia Lai đang tạo những bước chuyển mạnh mẽ cả về tư duy và hành động.
Bà Võ Thị Tuyết Hà-Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Khoa học Quốc tế Trường Sinh (Khu công nghiệp Trà Đa, phường Pleiku) nhận định: “Các DN đang hưởng lợi lớn từ hệ thống chính sách hỗ trợ như Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển KTTN, Nghị quyết số 198/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển KTTN, Nghị quyết số 139/NQ-CP ban hành Kế hoạch của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17-5-2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển KTTN. Việc đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, sân bay, logistics giúp DN mở rộng quy mô, kết nối thuận tiện hơn với thị trường trong và ngoài nước”.
Theo bà Hà, việc Việt Nam tham gia sâu vào các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)… cũng mở ra cơ hội lớn cho DN tư nhân tiếp cận công nghệ, vốn và thị trường toàn cầu.
Nhờ đó, nhiều DN đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để hiện đại hóa sản xuất, quản trị và mở rộng thị trường.
Đặc biệt, Đề án phát triển KTTN tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 vừa được UBND tỉnh phê duyệt được xem là "cú hích" quan trọng. Đề án xác định 5 trụ cột phát triển KTTN gồm: tập trung phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn, trở thành trụ đỡ của nền kinh tế; phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phát triển nông nghiệp công nghệ cao và lâm nghiệp bền vững; phát triển dịch vụ cảng-logistics; phát triển đô thị nhanh và bền vững.
Đề án đặt ra 3 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, thị trường, với trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính, công khai minh bạch quy trình, giảm trùng lặp thanh tra, tăng hậu kiểm và triển khai hệ thống hỗ trợ trực tuyến 24/7… Nâng cao năng lực DN cả về số lượng, quy mô, công nghệ và đóng góp vào GRDP, ngân sách, việc làm. Tăng cường liên kết và hội nhập chuỗi giá trị, thúc đẩy hợp tác giữa DN tư nhân với DN nhà nước và DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Đề án cũng xác định 6 nhóm giải pháp đột phá gồm: cơ chế, chính sách; phát triển nguồn nhân lực và khởi nghiệp; kết nối thị trường, xuất khẩu và hội nhập; phát triển hạ tầng và logistics; tài chính - tín dụng; chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ.
Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh: Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 60.000-65.000 DN hoạt động, trong đó ít nhất 2 DN đủ năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Chính quyền tỉnh cam kết đồng hành cùng DN, tập trung tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi nhất để khu vực tư nhân phát triển năng động, hiệu quả và bền vững.
Đề án phát triển KTTN giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 đặt ra mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân của KTTN khoảng 9,5-11,5%/năm; đóng góp 55-60% GRDP và khoảng 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm 80-85% lao động trên địa bàn tỉnh.
Có từ 60 DN KHCN trở lên; từ 60% DN vừa và nhỏ tại địa phương ứng dụng công nghệ số; thu hút ít nhất 3 tổ chức, DN công nghệ lớn của thế giới đặt trụ sở hoặc đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại tỉnh…
