Đầu tiên là tiếp cận vốn tín dụng. Có thể nói, đây là vấn đề kinh niên đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) suốt mấy thập niên qua. Bản chất khối này đã yếu về vốn nên hầu hết đều có nhu cầu vay. Thế nhưng khả năng tiếp cận của họ trong mọi kênh đều rất thấp. Đơn cử, nếu các DN lớn có nhiều sự lựa chọn như vay tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu hay huy động trên sàn chứng khoán thì DNNVV "khó toàn tập". Số liệu cho thấy chỉ khoảng 30% trong tổng khối này có thể vay vốn ngân hàng nếu có tài sản thế chấp. Còn phát hành trái phiếu, cổ phiếu là việc ngoài tầm tay. Hệ quả là không ít đơn vị trong những giai đoạn khó khăn hay gặp biến cố phải đi vay nặng lãi ngoài chợ đen để vượt qua cơn nguy hiểm. Nhưng có vượt qua được thì lãi vay cũng "cắn" vào gốc, khiến họ teo tóp dần, từ vừa thành nhỏ, từ nhỏ thành li ti. Cũng không thiếu trường hợp vì không đủ vốn mà phải ngậm ngùi bỏ qua cơ hội.
Tương tự, với tiếp cận đất, tỷ lệ DNNVV, DN siêu nhỏ có đất trong các cụm công nghiệp, khu công nghiệp rất thấp vì quy mô cho thuê không phù hợp với khả năng chi trả của họ. Thế nên, hầu hết DN khối này vẫn tận dụng thuê mặt bằng trong khu dân cư, thuê nhà ở làm nơi sản xuất... Cách này vừa đắt lại bấp bênh, vừa không đáp ứng được những yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, an toàn...
Rồi tiếp cận hạ tầng công nghệ, tiếp cận thông tin, cơ hội tham gia các dự án lớn để nâng cao tay nghề... đều yếu hơn. Thậm chí, ngay cả tiếp cận những chính sách ưu đãi được thiết kế riêng cho khối này cũng không đơn giản vì "cái khó bó đủ đường", đáp ứng được tiêu chí này thì lại hụt điều kiện khác. Đó cũng là một phần nguyên nhân dẫn tới các gói hỗ trợ không giải ngân được thời gian qua.
Thế yếu của DNNVV như nói trên là vấn đề tuy rất cũ nhưng vẫn luôn mới vì chưa được giải quyết thấu đáo. Đây cũng chính là nguyên nhân quan trọng dẫn đến mục tiêu 1 triệu DN mà chúng ta đặt ra vào năm 2020 chưa đạt được. Ngược lại, số lượng DN rời bỏ thị trường vẫn cao. Theo thống kê, trong tháng 1 vừa qua có tới 52.800 DN đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra có gần 3.500 DN ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể; 2.021 DN đã hoàn tất thủ tục giải thể. Như vậy, tổng cộng số DN rút lui khỏi thị trường là 58.300 DN, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, tính cả số DN quay lại hoạt động và DN thành lập mới là hơn 33.400 DN, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy khu vực dân doanh, đặc biệt là khối DNNVV còn gặp rất nhiều khó khăn.
Trong bối cảnh chúng ta đang huy động sức mạnh tổng lực quốc gia; để mỗi người dân, mỗi DN có thể phát huy tối đa sức người, sức của vào mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước, việc kiến thiết các cơ chế, chính sách để khối DNNVV, chiếm tới 98% tổng số DN của đất nước, trở nên "nhỏ nhưng mạnh, nhỏ nhưng có võ", là hết sức cần thiết. Còn chính sách gì, thiết kế như thế nào thì đã được đề xuất rất nhiều. Mới nhất, Hiệp hội DNNVV đã có 9 kiến nghị trình Thủ tướng Chính phủ với chủ đề "Nhà nước kiến tạo, DNNVV VN bứt phá trong kỷ nguyên mới" bao quát khá đầy đủ và sát sườn những vấn đề của khối này.
Một chính sách đột phá sẽ giúp DN tư nhân nói chung và khối DNNVV nói riêng đột phá, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Theo Nguyên Minh (TNO)
