Dù đã được phổ biến, tuyên truyền từ rất sớm, song kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nào cũng xảy ra các trường hợp thí sinh, giám thị vi phạm quy chế. Với các thí sinh, hành vi phổ biến nhất là mang điện thoại di động vào phòng thi, sử dụng tài liệu.
Đơn cử như tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2023, 2 thí sinh ở Cao Bằng và Yên Bái dùng điện thoại chụp ảnh đề thi Ngữ văn và Toán rồi gửi ra bên ngoài đã bị khởi tố vì tội “Cố ý làm lộ bí mật nhà nước”. Chỉ vì một hành vi thiếu suy nghĩ, cả 2 không chỉ mất một kỳ thi tốt nghiệp mà còn đánh đổi cả tương lai của mình.
Đáng trách hơn, nhiều cán bộ, giáo viên dù nắm rõ quy chế song vẫn cố tình vi phạm. Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2018, cơ quan điều tra phát hiện 1 cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Giang đã can thiệp, sửa điểm cho 114 thí sinh với hơn 330 bài thi. Vụ việc này đã dẫn đến việc khởi tố nhiều cán bộ và được coi là “bê bối” trong lịch sử thi cử tại Việt Nam.
Cùng năm, tại Sơn La, cơ quan chức năng phát hiện một số cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo đã cấu kết để sửa điểm cho 44 thí sinh nhằm mục đích trúng tuyển vào các trường đại học tốp đầu.
Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021, 2 cựu giáo viên Khoa Sinh học (Đại học Sư phạm Hà Nội) đã lợi dụng nhiệm vụ, quyền hạn được giao để mang tài liệu liên quan đến ngân hàng câu hỏi thi về nhà, chỉnh sửa và cung cấp cho 8 học sinh thân quen.
Hành vi vi phạm đã được xử lý nghiêm, song qua mỗi vụ việc, niềm tin của phụ huynh, thí sinh vào sự công bằng, minh bạch của cuộc thi lớn vẫn ít nhiều bị ảnh hưởng.
Một trong những điểm mới của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 là đề thi sẽ được chuyển từ nơi ra đề đến các điểm in sao đề thi qua hệ thống đường truyền mã hóa và bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ thay vì vận chuyển bằng phương pháp truyền thống. Công tác bảo mật, kiểm soát đề thi và bài thi cũng được triển khai chặt chẽ, có sự tham gia của các lực lượng chức năng cùng hệ thống camera giám sát.
Đặc biệt, trước nguy cơ xảy ra tình trạng sử dụng thiết bị công nghệ để gian lận, đặc biệt là các thiết bị công nghệ cao, sử dụng trí tuệ nhân tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với các cục nghiệp vụ của Bộ Công an để tập huấn cách nhận diện, rà soát, phòng-chống. Hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ Công an cũng được huy động để tham gia vào các khâu, bảo đảm an toàn cho kỳ thi.
Tại Gia Lai, nhìn chung, các kỳ thi vừa qua được triển khai an toàn, nghiêm túc, song không vì thế mà lơ là, chủ quan. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch-Trưởng ban Chỉ đạo kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 tỉnh: Đây là năm đầu tiên tổ chức thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cùng với Chương trình giáo dục phổ thông 2006. Đặc biệt, kỳ thi diễn ra trong bối cảnh cả nước sắp xếp tổ chức bộ máy chính trị nên càng phải chuẩn bị một cách chu đáo, kỹ lưỡng.
Ủy ban nhân dân tỉnh cũng có công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát và chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục triển khai phương án kiểm tra công tác chuẩn bị, tổ chức; tập trung vào những khâu tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực, gian lận, mất an toàn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT; đảm bảo công tác in sao, vận chuyển, bảo mật đề thi nghiêm túc, đúng quy định.
Dẫu vậy, để có một kỳ thi thành công thì đòi hỏi các cấp bộ, ngành, địa phương cho tới từng người dân, phụ huynh và mỗi thí sinh cần nêu cao ý thức, tinh thần trách nhiệm trong việc chấp hành nghiêm quy chế, quy định.
