Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nghiêm khắc cảnh báo: “Chỉ chăm chú lợi ích của địa phương mình mà không nhìn đến lợi ích của toàn bộ”, “có những cán bộ chỉ thấy lợi ích bộ phận của mình, không thấy lợi ích của toàn thể, muốn đem lợi ích của toàn thể phục tùng lợi ích của bộ phận mình”. Lời dạy của Bác vẫn còn nguyên tính thời sự, như hồi chuông cảnh tỉnh về một căn bệnh chính trị - đạo đức có nguy cơ bào mòn lý tưởng cách mạng và tinh thần vì dân, vì nước.
Quan niệm của Hồ Chí Minh về cục bộ địa phương
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi cục bộ địa phương là một trong những biểu hiện nguy hiểm nhất của chủ nghĩa cá nhân, làm bào mòn đạo đức cách mạng và gây tổn hại trực tiếp đến lợi ích quốc gia - dân tộc.
Người đã định nghĩa rất rõ: “Chỉ chăm chú lợi ích của địa phương mình mà không nhìn đến lợi ích của toàn bộ. Làm việc ở bộ phận nào chỉ biết bênh vực, vun đắp cho bộ phận ấy. Do khuyết điểm đó mà sinh ra những việc, xem qua thì như không quan hệ gì mấy, kỳ thực rất có hại đến kế hoạch chung”.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tư tưởng cục bộ địa phương bắt nguồn từ thói ích kỷ - hẹp hòi, khi người cán bộ đặt lợi ích của một vùng, một nhóm hay một đơn vị lên trên lợi ích chung của quốc gia, dân tộc. Tư tưởng này trái ngược hoàn toàn với nguyên tắc “chí công vô tư” mà mỗi cán bộ, đảng viên phải kiên trì rèn luyện để xứng đáng với lòng tin của Nhân dân.
Biểu hiện cụ thể của cục bộ địa phương: từ việc ưu ái người thân, người cùng quê trong công tác cán bộ, đến phân bổ ngân sách thiên vị hay thiếu tinh thần hợp tác giữa các địa phương, đơn vị.
Người nhấn mạnh rằng: Cục bộ địa phương không chỉ tạo ra bất công mà còn phá vỡ sức mạnh đoàn kết - cội nguồn thành công của cách mạng Việt Nam. Do đó, Người kêu gọi mỗi cán bộ, đảng viên phải kiên quyết đấu tranh, loại bỏ tư duy “cát cứ địa phương”, góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, vì dân và nhất quán từ tư tưởng đến hành động.
Lời dạy của Người không chỉ là một sự cảnh báo, mà còn là tiếng gọi hành động mạnh mẽ cho hôm nay khi đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi sự thống nhất cao độ và tinh thần phụng sự vì lợi ích chung.
Chủ nghĩa cá nhân là “cội rễ” của cục bộ địa phương
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: Cội rễ của cục bộ địa phương chính là chủ nghĩa cá nhân - một “căn bệnh” làm tha hóa đạo đức cách mạng, gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của toàn dân tộc. Người thẳng thắn phê phán: “Vì tư lợi mà làm, vì tư lợi mà giữ khư khư lợi ích của ngành mình, địa phương mình”, “Họ tự cho mình cái gì cũng giỏi, họ xa rời quần chúng, không muốn học hỏi quần chúng mà chỉ muốn làm thầy quần chúng. Họ ngại làm việc tổ chức, tuyên truyền và giáo dục quần chúng”.
Nguyên nhân chủ quan bắt nguồn từ tư duy ích kỷ, vụ lợi của một bộ phận cán bộ, đảng viên - những người thiếu tinh thần “chí công vô tư”, coi trọng lợi ích cá nhân, gia đình hay vùng miền hơn lợi ích chung. Từ đó phát sinh hàng loạt biểu hiện tiêu cực như ưu ái người quen trong bổ nhiệm, thiên vị nơi “gốc gác”, “quê anh”, “quê tôi”, “người của anh”, “người của tôi” khi phân bổ ngân sách hoặc “chăm chăm” giữ quyền lợi cho khu vực mình phụ trách.
Nguyên nhân khách quan xuất phát từ những biến động cơ cấu hành chính sau sáp nhập. Quá trình hợp nhất các đơn vị hành chính, mặc dù nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, nhưng đồng thời cũng tạo ra tâm lý “bản vị địa phương”.
Hậu quả của cục bộ địa phương
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cục bộ địa phương là “kẻ thù nội bộ” vô cùng nguy hiểm, âm thầm phá hoại sức mạnh đoàn kết dân tộc - một nền tảng không thể thay thế của cách mạng Việt Nam. Căn bệnh này không chỉ tạo ra bất công mà còn trực tiếp cản trở tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Khi người đứng đầu các khu vực hành chính chỉ chăm chăm bảo vệ lợi ích riêng, các dự án liên vùng, đặc biệt là trong giao thông, du lịch hay công nghiệp dễ rơi vào trì trệ. Tình trạng này khiến lãng phí nguồn lực, phá vỡ sự liên kết vùng và làm giảm hiệu quả điều hành ở cấp tỉnh, cấp địa phương.
Đặc biệt nghiêm trọng là khi cục bộ địa phương len lỏi vào công tác cán bộ. Việc bổ nhiệm dựa trên mối quan hệ “cùng quê”, “cùng vùng” thay vì dựa vào năng lực, phẩm chất sẽ phá vỡ nguyên tắc công bằng, minh bạch trong tổ chức bộ máy, dẫn đến tâm lý hoài nghi, bất mãn trong cán bộ và Nhân dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Đoàn kết là sức mạnh vô địch”, còn cục bộ địa phương là “con dao sắc” cắt đứt sợi dây đoàn kết ấy. Nếu không kiên quyết xử lý, “ung nhọt” này sẽ âm ỉ làm suy yếu nền tảng của chính quyền địa phương 2 cấp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của đất nước.
Đạo đức cách mạng là “lá chắn” đẩy lùi căn bệnh cục bộ địa phương
Để đẩy lùi căn bệnh cục bộ địa phương, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đạo đức cách mạng, coi đó là “lá chắn” chống lại chủ nghĩa cá nhân và tư duy vị kỷ. Người căn dặn: “Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Đây không chỉ là nguyên tắc đạo đức, mà còn là kim chỉ nam để xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, vì dân, vì nước.
Thứ nhất, cần đẩy mạnh giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại các địa phương. Các lớp học, chuyên đề sâu về đạo đức cách mạng phải được tổ chức thường xuyên, đặc biệt tại các cơ sở - nơi dễ xảy ra tâm lý “bản vị địa phương”. Qua đó, giúp cán bộ nhận thức rõ tác hại của cục bộ địa phương, đồng thời rèn luyện tinh thần phụng sự vì lợi ích chung. Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương đã thay đổi tích cực nhờ chú trọng giáo dục tư tưởng, tạo nền tảng vững chắc cho sự đồng thuận và đoàn kết.
Thứ hai, cần xây dựng cơ chế minh bạch, công khai trong công tác cán bộ và phân bổ nguồn lực. Mọi quy trình bổ nhiệm, điều động nhân sự hay phê duyệt dự án phải được công bố rộng rãi, có sự giám sát chặt chẽ từ nhân dân, MTTQ và các tổ chức xã hội. Sự minh bạch chính là “liều thuốc giải độc” cho tư tưởng cục bộ, bảo đảm công bằng và tăng cường hiệu lực quản trị trong bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp.
Thứ ba, báo chí cách mạng cần phát huy vai trò “ngọn cờ đoàn kết, tiếng nói của nhân dân”. Các cơ quan báo chí cần chủ động điều tra, phản ánh kịp thời những biểu hiện của cục bộ địa phương như việc thiên vị trong phân bổ ngân sách, dự án hoặc công tác nhân sự. Đồng thời, báo chí cũng cần tích cực lan tỏa các điển hình tiên tiến trong xây dựng đoàn kết, phát huy hiệu quả sau sáp nhập, để tạo động lực và khích lệ hành động tích cực trong toàn xã hội.
Thứ tư, đội ngũ cán bộ lãnh đạo phải nêu gương, thực hành “chí công vô tư” trong mọi công việc. Sự công tâm, minh bạch, dũng cảm nói không với lợi ích nhóm, vùng miền sẽ là thước đo phẩm chất và là nguồn cảm hứng tạo nên niềm tin trong nhân dân. Đặc biệt trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, sự gương mẫu của lãnh đạo sẽ quyết định trực tiếp hiệu quả vận hành của bộ máy.
* * *
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh tinh giản tổ chức, tinh gọn bộ máy, những giải pháp nêu trên không chỉ là phương thuốc hữu hiệu để loại bỏ căn bệnh cục bộ, mà còn là ngọn lửa hun đúc tinh thần đoàn kết, thống nhất - nền tảng của một nền hành chính hiện đại, minh bạch và vì dân. Cán bộ, đảng viên và người dân phải cùng hành động, biến tư tưởng Hồ Chí Minh thành sức mạnh thực tiễn, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp vững mạnh, liêm chính và hiệu quả.
Cục bộ địa phương là “kẻ thù nội bộ” nguy hiểm, âm thầm làm rạn nứt khối đại đoàn kết dân tộc và cản trở sự phát triển bền vững, nhất là khi chính quyền địa phương 2 cấp đang vận hành. Để vượt qua, cần đến ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là tinh thần “chí công vô tư” - kim chỉ nam cho cán bộ, đảng viên trong rèn luyện đạo đức cách mạng, đặt lợi ích dân tộc lên trên lợi ích địa phương, cá nhân.
Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là nền tảng lý luận, mà còn là lời hiệu triệu hành động: Chống cục bộ để xây dựng một Việt Nam đoàn kết, vững mạnh. Mỗi cán bộ, mỗi người dân hãy cùng hành động từ hôm nay để tinh thần cách mạng của Người mãi mãi là ngọn lửa dẫn đường trên hành trình dựng xây đất nước hùng cường!
