Cồng chiêng nữ: Đôi điều suy ngẫm

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Nhiều người dân và du khách có mặt trong chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (TP. Pleiku) đã không giấu được sự ngạc nhiên và thích thú khi xem đội cồng chiêng nữ làng Leng (xã Tơ Tung, huyện Kbang) biểu diễn.

Có lẽ là bởi trong suy nghĩ của không ít người, phụ nữ thường gắn với những vòng xoang ở các lễ hội truyền thống.

Điều đó thực ra cũng dễ hiểu. Khi đọc lại một số luật tục của người Jrai, Bahnar, Ê Đê… cá nhân tôi chưa tìm thấy có điều nào cấm kỵ đối với phụ nữ đánh cồng chiêng trong các lễ hội truyền thống.

Có thể từ xa xưa, các dân tộc ở khu vực Trường Sơn-Tây Nguyên quan niệm đánh cồng chiêng trong các lễ hội truyền thống là việc thiêng liêng và nặng nhọc chỉ dành cho phái nam; còn phụ nữ là phái yếu, họ uyển chuyển, dẻo dai phù hợp với những vòng xoang.

Lâu dần, việc này đã trở thành một thói quen, như thông lệ trong cộng đồng nên không ai truyền dạy đánh cồng chiêng cho phụ nữ.

Đội chiêng nữ làng Leng (xã Tơ Tung, huyện Kbang) biểu diễn trong chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (TP. Pleiku). Ảnh: H.N

Đội chiêng nữ làng Leng (xã Tơ Tung, huyện Kbang) biểu diễn trong chương trình “Cồng chiêng cuối tuần-Thưởng thức và trải nghiệm” tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (TP. Pleiku). Ảnh: H.N

Từ lâu, người Bih (một nhánh của tộc người Ê Đê) ở thị trấn Buôn Trấp (huyện Krông Ana, tỉnh Đak Lak) có đội cồng chiêng nữ với dàn chiêng 6 chiếc. Có lẽ đây là đội cồng chiêng nữ độc nhất của các dân tộc ở Tây Nguyên lúc bấy giờ.

Đến nay, qua nhiều thế hệ nhưng những nghệ nhân lớn tuổi vẫn truyền dạy cho thế hệ con cháu duy trì đội chiêng nữ. Dàn chiêng 6 chiếc có độ lớn vừa phải, phù hợp với nữ giới khi biểu diễn, được chia làm 3 tốp (mỗi tốp 2 người) gồm: đôi chiêng cha, đôi chiêng mẹ và đôi chiêng con; có 1 chiếc trống giữ nhịp cho cả dàn chiêng.

Đặc biệt, đội chiêng nữ này còn lưu giữ được nhiều bài chiêng cổ như: đón khách, tiễn khách, mừng lúa mới...

Hiện nay, ngành Văn hóa tỉnh Đak Lak đã có nhiều hình thức khuyến khích nhằm bảo tồn văn hóa cồng chiêng, nhất là đội chiêng nữ để duy trì di sản văn hóa độc đáo của dân tộc mình.

Có lẽ từ đội chiêng nữ ở Buôn Trấp mà cộng đồng các dân tộc thiểu số Tây Nguyên đã có sự đổi thay trong nhận thức, chung tay bảo tồn các di sản văn hóa của cha ông trong cộng đồng, trong đó có sự phát triển các đội chiêng nữ. Sau khi đội cồng chiêng nữ làng Leng được thành lập (năm 2014), phong trào này đã lan tỏa đến nhiều buôn làng với khoảng 25 câu lạc bộ cồng chiêng nữ.

Hiện nay, các festival cồng chiêng và lễ hội văn hóa ở địa phương đều có các đội cồng chiêng nữ tham gia, được đông đảo người dân, du khách hâm mộ, thích thú với lối chơi, biểu diễn thuần thục, hấp dẫn.

Việc phát triển các đội cồng chiêng nữ là xu thế tất yếu. Nhưng những người làm văn hóa ở địa phương cũng không tránh khỏi sự lo lắng về chất lượng và sự cải tiến của các đội cồng chiêng nữ dễ dẫn đến “lạc điệu” trong việc bảo tồn và phát huy di sản cồng chiêng.

Thiết nghĩ, cần có sự thường xuyên góp ý, điều chỉnh của những nghệ nhân có kinh nghiệm, những người am hiểu văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số; đồng thời, tích cực sưu tầm các bài chiêng cổ và truyền dạy cho các đội cồng chiêng nữ mới hình thành nhằm bảo tồn, phát huy di sản văn hóa độc đáo này.

Có thể bạn quan tâm

Lệch lạc với 'drama' trên mạng

Lệch lạc với 'drama' trên mạng

Hàng triệu công dân cõi mạng (netizen) người Việt sẵn sàng bỏ thời gian, thậm chí đóng phí, thức thâu đêm hóng drama tình ái của một nhân vật có ảnh hưởng trên mạng. Nghe như thể thứ tin tức ấy sẽ có ảnh hưởng quan trọng đến cuộc đời và công việc của họ.

'Thuế hàng xa xỉ' với xăng, sai từ đầu

'Thuế hàng xa xỉ' với xăng, sai từ đầu

Thuế tiêu thụ đặc biệt được "định nghĩa" rất rõ, là áp cho một số loại hàng hóa, dịch vụ mang tính chất xa xỉ (như rượu, tàu bay, du thuyền…) nhằm điều tiết việc sản xuất, nhập khẩu và tiêu dùng xã hội. Trong khi đó, có đánh thuế bao nhiêu thì người dân vẫn phải mua xăng để chạy xe.

'Xóa mù AI' – cơ hội trao cho tất cả

'Xóa mù AI' – cơ hội trao cho tất cả

Việc phổ cập – “xóa mù” AI không chỉ giúp người lao động không bị tụt hậu mà còn tạo ra một xã hội năng động, sáng tạo, nơi mỗi cá nhân đều có thể tận dụng sức mạnh của công nghệ để nâng cao đời sống và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Hai câu chuyện về thuế

Hai câu chuyện về thuế

Hai câu chuyện về thuế của các doanh nghiệp đặt ra nhiều suy ngẫm cho chúng ta trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang quyết liệt cải cách hành chính, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, công bằng trong kỷ nguyên mới.

Tận dụng tối đa cơ hội thu hút FDI

Tận dụng tối đa cơ hội thu hút FDI

Tháng 3, Việt Nam đón tiếp 2 đoàn doanh nghiệp Hoa Kỳ, với hơn 60 thương hiệu lớn. Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC), ông Ted Osius, nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, cho biết đây là phái đoàn doanh nghiệp Hoa Kỳ lớn nhất từng đến Việt Nam.

Tư duy mới cho tác phẩm đặt hàng

Tư duy mới cho tác phẩm đặt hàng

MV Bắc Bling của Hòa Minzy đạt hơn 77 triệu lượt xem sau 20 ngày phát hành, đứng tốp 1 Trending YouTube Việt Nam liên tục gần 2 tuần lễ. Đây là thành công của một sản phẩm âm nhạc, minh chứng cho cách một tác phẩm có thể khơi dậy niềm tự hào văn hóa dân tộc mà không cần những khẩu hiệu cứng nhắc.