Từ hơn 10 năm qua, hòa cùng xu thế toàn cầu, phong trào khởi nghiệp ở VN ngày càng trở nên mạnh mẽ, nhất là trong lĩnh vực công nghệ. Nhưng cũng có một thực tế là số dự án khởi nghiệp có được thành công đột phá thì chưa nhiều. Trong đó, số dự án thành công lên mức giá trị từ 1 tỉ USD trở lên để được xem là kỳ lân thì càng hiếm.
Một trong những hạn chế cho các dự án khởi nghiệp là khả năng tiếp cận nguồn vốn. Rõ ràng, phần lớn dự án khởi nghiệp trong giai đoạn khởi sự thì khó có tài sản hay các điều kiện cần thiết để vay vốn. Nhiều dự án thực tế không có gì ngoài kế hoạch. Vì thế, hầu hết dự án khởi nghiệp hoặc tự lực cánh sinh về tài chính, hoặc tìm đến các quỹ đầu tư mạo hiểm. Trong khi đó, các quỹ đầu tư mạo hiểm tại VN thì chưa phổ biến như các nước phát triển. Nhiều dự án khởi nghiệp phải tìm đến các quỹ đầu tư ở nước ngoài, nhưng điều này cũng không mấy dễ dàng.
Trong bối cảnh như vậy, việc VN có Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để kích thích các dự án khởi nghiệp phát triển. Vừa qua, Bộ Chính trị cũng đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW (2024) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tiếp đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW (2025) về phát triển kinh tế tư nhân. Hai nghị quyết vừa nêu đã mở ra nhiều cơ hội, tạo dựng nền tảng quan trọng để các dự án khởi nghiệp về công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển. Giờ đây, khi có thêm nguồn lực tài chính từ quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia thì càng tiến tới gần hơn một hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp được kỳ vọng tạo ra nhiều kỳ lân hơn.
Nhưng Quỹ đầu tư mạo hiểm nếu chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước thì chưa đủ, mà cần thu hút sự tham gia từ nhiều nguồn lực xã hội, điển hình là các ngân hàng thương mại cổ phần, tập đoàn tài chính. Muốn như thế, chúng ta cần có một chính sách thu hút khả thi.
Đặc biệt, bài học từ những thành công trong việc hỗ trợ khởi nghiệp, điển hình là thực tế ở Thung lũng Silicon (bang California, Mỹ) hay các chương trình của Trung Quốc và các nước, chúng ta cần hướng đến xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp toàn diện. Trong đó, cần có sự tham gia của các công ty, cá nhân có chuyên môn về luật, marketing, tài chính để hỗ trợ cho các dự án khởi nghiệp ngay từ những ngày đầu nhằm từng bước hoàn thiện các kế hoạch kinh doanh. Đây là những yếu tố quan trọng để hỗ trợ cho sự phát triển của các dự án khởi nghiệp. Có như thế, chúng ta có thể ngày càng có nhiều dự án khởi nghiệp kỳ lân, qua đó thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước.
Theo Hoàng Đình (TNO)
