Nghiên cứu này mang đến tin vui cho những ai thích làm việc thiện như thường xuyên giúp đỡ người khác không chỉ tốt cho cộng đồng mà còn là liều thuốc hữu hiệu giúp làm chậm quá trình lão hóa của não bộ.
Các nhà khoa học từ Đại học Texas tại Austin và Đại học Massachusetts Boston (Mỹ) phát hiện ra rằng những hành động hỗ trợ người khác, dù là tham gia tình nguyện chính thức hay chỉ đơn giản là giúp đỡ hàng xóm, đều có liên quan mật thiết đến việc giảm thiểu tốc độ suy giảm nhận thức ở người trung niên và cao tuổi.
Nghiên cứu này đã theo dõi hơn 30.000 người trưởng thành tại Mỹ trong suốt hai thập kỷ, sử dụng dữ liệu từ Nghiên cứu Sức khỏe và Hưu trí quốc gia. Kết quả cho thấy những người thường xuyên dành thời gian giúp đỡ người ngoài hộ gia đình có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn đáng kể, cụ thể là giảm khoảng 15% đến 20% so với những người không tham gia. Lợi ích rõ rệt và nhất quán nhất xuất hiện ở những người dành khoảng 2 đến 4 giờ mỗi tuần cho các hoạt động này.
Đây là một phát hiện quan trọng vì nó chỉ ra rằng chúng ta không cần phải hy sinh quá nhiều thời gian cá nhân mới đạt được lợi ích về sức khỏe.
Một điểm đột phá của công trình này nằm ở việc so sánh song song giữa hoạt động tình nguyện có tổ chức và những sự giúp đỡ không chính thức. Trước đây, nhiều người cho rằng chỉ có tham gia các tổ chức từ thiện bài bản mới mang lại lợi ích sức khỏe nhờ sự công nhận của xã hội. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế lại chứng minh điều ngược lại. Những hành động đời thường và ít mang tính hình thức như chở người quen đi khám bệnh, trông trẻ hộ, giúp hàng xóm làm vườn hay hỗ trợ người thân khai báo thuế cũng mang lại hiệu quả bảo vệ não bộ tương đương với hoạt động tình nguyện chính thức.
Tác giả chính của nghiên cứu-Giáo sư Sae Hwang Han-nhấn mạnh rằng, các hành động hỗ trợ hàng ngày, dù là có tổ chức hay mang tính cá nhân, đều có tác động lâu dài đến nhận thức.
Ông cho biết điều khiến ông ấn tượng nhất là những lợi ích về mặt nhận thức của việc giúp đỡ người khác không chỉ là những cú hích ngắn hạn mà còn tích lũy theo thời gian khi duy trì sự tham gia bền bỉ. Hơn nữa, mức độ tham gia vừa phải chỉ từ 2 đến 4 giờ đã liên tục gắn liền với những lợi ích mạnh mẽ này.
Các nhà nghiên cứu cũng đã tính toán đến các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ như tài sản, sức khỏe thể chất, tinh thần và trình độ học vấn. Ngay cả sau khi loại trừ các yếu tố này, mối liên hệ giữa việc giúp đỡ người khác và sự minh mẫn của não bộ vẫn rất vững chắc. Ngược lại, việc hoàn toàn ngừng các hoạt động giúp đỡ có liên quan đến chức năng nhận thức kém đi. Điều này củng cố quan điểm coi hoạt động tình nguyện và kết nối cộng đồng là những vấn đề y tế công cộng quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội già hóa và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer ngày càng tăng.
Về cơ chế sinh học, các chuyên gia cho rằng giúp đỡ người khác tác động tích cực đến não bộ theo nhiều cách. Trong một nghiên cứu liên quan, nhóm tác giả tìm thấy rằng hoạt động tình nguyện giúp chống lại tác hại của căng thẳng mãn tính lên tình trạng viêm toàn thân–một con đường sinh học dẫn đến suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.
Việc giúp đỡ người khác vừa giúp giảm căng thẳng thể chất, vừa củng cố các mối quan hệ xã hội, tạo ra mạng lưới hỗ trợ tâm lý và cảm xúc vững chắc, từ đó giữ cho bộ não khỏe mạnh hơn khi về già.
Các nhà khoa học gợi ý nên xem việc "giúp đỡ người khác" như một giải pháp y tế công cộng, nhất là trong bối cảnh dân số già hóa và tình trạng cô đơn ngày càng phổ biến.
