2 lần thoát chết
Tháng 3.1975, chàng trai Đinh Văn Bản (sinh năm 1957, quê xã Tân Dân, H.An Lão, TP.Hải Phòng) nhập ngũ. Do có trình độ văn hóa 7/10, nên anh Bản được cử đi học lớp tiểu đội trưởng.
Thời điểm này, Trung đoàn bộ binh 567, Quân khu 3 (nay thuộc Sư đoàn 346, Quân khu 1) cũng mới được thành lập. Giữa năm 1976, Trung đoàn 567 được điều chuyển từ Quân khu 3 về Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cao Lạng (tháng 1.1979 tách thành Cao Bằng và Lạng Sơn) thuộc Quân khu 1 làm nhiệm vụ xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng trên địa bàn các huyện Trùng Khánh, Quảng Hòa của tỉnh Cao Lạng (nay thuộc Cao Bằng). Do thiếu quân, nên đơn vị được bổ sung lực lượng từ dưới xuôi và hạ sĩ Đinh Văn Bản nhận công tác tại Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 567.
Rạng sáng 17.2.1979, quân Trung Quốc tràn qua cửa khẩu Tà Lùng, tấn công vào tuyến phòng ngự tiền tiêu của Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 567. Sau hơn 1 ngày chiến đấu, Tiểu đoàn 1 được lệnh rút về phía sau đèo Khau Chỉa (nay là xã Lương Thiện, H.Quảng Hòa), cùng với Tiểu đoàn 2 và 3 của Trung đoàn 567, lập phòng tuyến chặn địch.
Sáng 21.2.1979, đoàn xe hơn 10 chiếc của đối phương từ TT.Phục Hòa chạy lên đèo Khau Chỉa, lọt vào trận địa phục kích của Trung đội 2 (Đại đội 7, Tiểu đoàn 2) do Trung đội trưởng Đinh Văn Bản chỉ huy.
Sau khi đã cùng đồng đội bắn cháy 8 chiếc xe, trung sĩ Đinh Văn Bản và chiến sĩ Hoàng Văn Xập nhảy từ taluy xuống mặt đường truy kích địch. Trong lúc đánh giáp lá cà, trung sĩ Bản trúng đạn, bị thương nặng.
Ngày 26.2, Tiểu đoàn 2 kiên cường chặn địch và bị thiệt hại nặng ở cao điểm 244 và 300. Trung sĩ Đinh Văn Bản được đồng đội khiêng cáng suốt 1 ngày đêm về trạm phẫu trung đoàn ở TT.Quảng Uyên.
Ngày 1.3.1979, Trung đoàn 567 bị bao vây, cô lập bởi 2 mũi tấn công của đối phương, nên cấp trên ra lệnh rút về phía nam H.Thạch An. Trung sĩ Đinh Văn Bản và gần 100 thương binh, từ bệnh xá Trung đoàn 567 được chuyển lên hang Ngườm Hẩu (nay thuộc xã Độc Lập, H.Quảng Hòa), sau đó trung sĩ Bản và 7 thương binh khác được khênh đi cất giấu tại 1 hang đá. Rạng sáng 2.3.1979, quân địch tìm thấy hang Ngườm Hẩu, đã giết hại 28 thương binh và y tá đang trú trong hang.
Giữa tháng 3.1979, khi quân địch rút về nước, anh Bản và các thương binh được đơn vị tìm kiếm, đưa về điều trị tại Bệnh viện Quân y 91 (Quân khu 1) ở P.Ba Hàng, TP.Phổ Yên, Thái Nguyên.
Cuối tháng 6.1979, thương binh Đinh Văn Bản từ chối chế độ an dưỡng, xin lên lại Cao Bằng tìm về đơn vị cũ. Vừa thấy anh Bản chống nạng khập khiễng ở trung đoàn bộ, nữ chiến sĩ Đỗ Thị Châm ào ra ôm chặt và khóc nức nở. Lúc ấy, đơn vị mới biết 2 người đã yêu nhau.
Không bỏ rơi nhau
Tháng 3.1975, khi vừa tròn 18 tuổi, chị Đỗ Thị Châm (nay ở P.Hồng Phong, Q.An Dương, TP.Hải Phòng) tình nguyện nhập ngũ và sau khi huấn luyện, được biên chế vào Trung đoàn 567.
Do có năng khiếu ca hát, nên nữ chiến sĩ Đỗ Thị Châm được chuyển về ban chính trị trung đoàn. Cuối năm 1976, khi Trung đoàn 567 được điều chuyển từ Quân khu 3 về Bộ Chỉ huy Quân sự Cao Lạng và đi làm đường ở H.Trùng Khánh (Cao Bằng), chị Châm cùng đội văn nghệ xung kích xuống biểu diễn ở Tiểu đoàn 2 và quen Trung đội trưởng Đinh Văn Bản.
Mặc dù là "đồng hương" gần nhà, liên tục viết thư ngỏ lời, nhưng mãi đến cuối năm 1978, khi cùng đi học lớp cảm tình Đảng ở trung đoàn bộ, chiến sĩ Đoàn Văn Bản mới được nữ chiến sĩ Đỗ Thị Châm nhận lời yêu. "Ông ấy liên tục viết thư, lá thư nào cũng kín đặc 2 trang giấy. Đơn vị ở xa, kỷ luật rất nghiêm, nên toàn nói chuyện qua thư", bà Châm kể.
Cuối năm 1978, các nữ đồng đội xuất ngũ, nhưng chị Châm được giữ lại để huấn luyện, bồi dưỡng văn nghệ cho các nữ quân nhân mới nhập ngũ.
"Buổi sáng 17.2.1979, tôi dậy sớm chuẩn bị cho chị em về TX.Cao Bằng (nay là thành phố) hội diễn thì nghe thấy ì ầm như tiếng sấm. Một lúc sau, cấp trên mới thông báo là đánh nhau ở biên giới", bà Châm nhớ lại.
Theo hồi tưởng của bà Châm, sau mấy ngày chiến đấu, trung đoàn tuyển gấp một số thanh niên địa phương vào huấn luyện, bà được cử làm nhiệm vụ quản lý hậu cần của đại đội tân binh. Cả chục ngày dò hỏi, bà chỉ nhận được thông tin "Tiểu đoàn 2 thương vong nặng, chỉ còn 70 tay súng" nên ngày càng lo lắng cho người yêu. Khi ông Bản bị thương, được đưa về bệnh xá trung đoàn, bà chạy lên cầm tay xem thật không.
Khi có lệnh rút về phía sau, một số chị em trong đội văn nghệ lôi kéo bà Châm đi cùng, nhưng bà lắc đầu: "Tôi ở đại đội tân binh, không thể bỏ rơi các em". Quân địch tràn vào TT.Quảng Uyên, bà Châm cùng đồng đội chiến đấu cho đến khi hết đạn thì rút lên núi đá.
"Lúc nghe tin thương binh trong hang Ngườm Hẩu bị giết hại, tôi đã nghĩ mình mất anh ấy lần thứ 2. Khi mọi người kể chuyện tìm thấy anh Bản và đưa thẳng về Quân y viện 91, tôi vẫn không tin. Mãi đến khi anh ấy từ chối điều dưỡng, về lại đơn vị và chống nạng đến tìm, tôi mới chắc chắn là anh ấy còn sống", bà Châm chấm nước mắt.
Làm chung nhà máy
Tháng 10.1979, trung sĩ Đỗ Thị Châm xuất ngũ, chuyển ngành về làm công nhân tại Nhà máy chế tạo cân Hải Phòng (nay là Công ty cổ phần cân Hải Phòng). Trung đội trưởng Đỗ Văn Bản, do có thành tích trong chiến đấu, được phong quân hàm chuẩn úy, cử đi học sĩ quan, nhưng nằng nặc: "Tôi thoát chết 2 lần rồi, phải về với Châm"; và tháng 6.1980, chuyển ngành về làm thợ rèn ở nhà máy cân cùng người yêu.
Cuối tháng 12.1980, ông bà tổ chức lễ cưới; và sau 45 năm chung sống, đã có 3 cô con gái thành đạt, giỏi giang. Năm 1989, ông Bản nghỉ mất sức, ở nhà làm thợ sửa chữa điện dân dụng cho đến nay. Năm 1993, bà Châm cũng nghỉ chế độ mất sức, nhưng do hoàn cảnh gia đình khó khăn, gắng đi nấu cơm thuê cho một công ty nước ngoài. (còn tiếp)
"Ngày 17.2.1979, đối phương cho quân ồ ạt tấn công Cao Bằng theo 4 hướng (Thông Nông, Trà Lĩnh, Quảng Hòa, Thạch An), sau đó đánh chiếm Nguyên Bình, Hà Quảng rồi tiến vào TX.Cao Bằng. Mặt khác, chúng dùng quân địa phương đánh nghi binh, hòng kiềm chế lực lượng ta, để cánh quân chiếm xong TX.Cao Bằng tập hậu vào TT.Quảng Uyên (Quảng Hòa) và các huyện Trùng Khánh, Trà Lĩnh.
Các lực lượng vũ trang của tỉnh (tiêu biểu là Trung đoàn 567) đã kiên cường chiến đấu giáng trả, tiêu hao lực lượng địch. Cánh quân Tây Bắc của địch bị chặn đánh dữ dội tại Hòa An. Cánh Đông Bắc bị đánh trả quyết liệt tại Thạch An và Quy Thuận (Quảng Hòa) và chặn đứng trên quốc lộ 4. Mũi tiến vào Trùng Khánh bị chặn đánh ngay từ cột mốc 62. Mũi đánh vào Phục Hòa cũng bị ta phản kích, phải rút chạy.
Mặc dù đối phương chiếm được TX.Cao Bằng, nhưng ta thực hiện thế trận "cài răng lược mà đánh địch" và hình thành tuyến phòng thủ trên đèo Tài Hồ Sìn, nhằm chặn đứng quân địch trên quốc lộ 3.
Ngày 16.3.1979, quân Trung Quốc rút khỏi Trùng Khánh, Quảng Hòa, Thạch An. Ngày 17.3.1979, chúng rút khỏi Trà Lĩnh. Ngày 18.3.1979, quân Trung Quốc rút khỏi Hà Quảng và Thông Nông"…
Nguồn: Lịch sử Đảng bộ Quân sự tỉnh Cao Bằng
Theo Mai Thanh Hải - Tường Linh (TNO)
