'Hạt ngọc trời' - ngũ vị tử trên đỉnh Ngọc Linh

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

"Hạt ngọc trời" là tên mà người Xơ Đăng thường gọi với quả ngũ vị tử - loài cây mỗi năm cho quả 1 lần.

Ở vùng núi Ngọc Linh (thuộc các xã Tu Mơ Rông, Măng Ri, Đăk Sao…, tỉnh Quảng Ngãi), không chỉ nổi tiếng có sâm Ngọc Linh, nơi đây còn được thiên nhiên ưu đãi cho loài cây dược liệu quý mang tên ngũ vị tử. Người Xơ Đăng thường gọi là "hạt ngọc trời".

Ngũ vị tử được người Xơ Đăng gọi 'hạt ngọc trời'
Ngũ vị tử được người Xơ Đăng gọi "hạt ngọc trời".

Ngũ vị tử là cây dược liệu, thuộc họ dây leo, sống bám trên cây gỗ, thường mọc ở vùng giáp ranh giữa rừng non và rừng già.

Sở dĩ loại quả này có tên "ngũ vị tử" bởi vị đặc trưng, pha trộn giữa năm vị: Chua, ngọt, đắng, cay và mặn.

Người dân vào rừng hái ngũ vị tử
Người dân vào rừng hái ngũ vị tử
Ngũ vị tử mỗi năm cho quả 1 lần
Ngũ vị tử mỗi năm cho quả 1 lần.

Từ xưa, người dân thường hái quả về ăn, sau này, bán cho thương lái thu mua về làm gia vị, thuốc. Khi còn xanh, quả ngũ vị tử có màu vàng nhẹ, chuyển thành màu đỏ hồng mọng khi đã chín.

Ngũ vị tử được phơi khô

Loại cây này thường mọc trong những tán rừng, ở độ cao từ 1.200 - 1.600m, ra quả từ tháng 8 đến cuối tháng 10 hằng năm. Mỗi năm, ngũ vị tử ra quả một lần nên người dân tranh thủ hái về bán.

Ngũ vị tử được các thương lái vào tận làng thu mua
Ngũ vị tử được các thương lái vào tận làng thu mua.

Năm nào cũng vậy, vào mùa ngũ vị tử, 2 em chị Y Chủ (35 tuổi) và Y Chuông (31 tuổi, cùng trú làng Đăk Chum 1, xã Tu Mơ Rông) lại rủ nhau vào rừng hái loại quả này để kiếm thêm thu nhập. Nếu "trúng mánh", một người có thể thu về nửa tạ trong ngày, mang lại nguồn thu lớn.

Chị Y Chủ cho biết trước đây chẳng ai hái ngũ vị tử làm gì. Thấy quả rất ngon, bắt mắt nên khi đi rẫy, đi rừng, nhiều người tiện tay hái ăn rồi đem về cho các cháu nhỏ. "Vài năm trở lại đây, có thương lái vào tận xã tìm mua, thế là đến mùa, người dân lại rủ nhau lên núi tìm hái" - chị Chủ cho biết.

Quả ngũ vị tử trông rất bắt mắt
Quả ngũ vị tử trông rất bắt mắt

Theo lời chị Chủ, để hái được ngũ vị tử, họ phải chịu khó leo lên cây cao để hái, thay vì chặt hạ cây, như vậy, rừng được giữ gìn tốt hơn, năm sau còn có để mà hái. Mỗi ngày, 2 chị em có thể hái được 30 kg ngũ vị tử, bán với giá khoảng 25.000 đồng/kg.

Quả ngũ vị tử chín mọng nước
Quả ngũ vị tử chín mọng nước

Ông Dương Đăng Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi, cho biết cây ngũ vị tử thường mọc ở bìa rừng hoặc rừng non. Loài cây này đã gắn bó với đồng bào Xơ Đăng từ xưa tới nay. Ít năm trở lại đây, đến mùa là thương lái tới địa phương tìm mua ngũ vị tử nên người dân đi hái về bán, mang lại nguồn thu nhập tốt.

"Quả ngũ vị tử chín vào mùa mưa nên việc thu hái khá khó khăn. Tuy nhiên, người dân không muốn bỏ lỡ sản vật quý nên sẵn sàng lặn lội để đi thu hoạch. Sau khi hái về, người dân có thể trực tiếp mang đến hợp tác xã hoặc chợ phiên để bán" - ông Khoa nói.

Trong những năm gần đây, ngũ vị tử được người dân và thương lái thu mua
Trong những năm gần đây, ngũ vị tử được người dân và thương lái thu mua

Ngũ vị tử là vị thuốc quý, được dùng từ lâu trong y học cổ truyền. Theo Đông y, nó có tác dụng, bổ thận, cố tinh, giảm tiểu nhiều; dưỡng phổi, chỉ khái, trị ho mãn tính, hen suyễn; an thần, tăng trí nhớ, giảm mệt mỏi; bảo vệ gan và tăng sức đề kháng.

Theo T.Trực (NLĐO)

Có thể bạn quan tâm

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Nửa đời tìm cha, một đời lưu giữ ký ức

Nửa đời tìm cha, một đời lưu giữ ký ức

(GLO)- Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, cựu chiến binh Trần Duy Đức vẫn lặng lẽ đi tìm những mảnh ghép của quá khứ. Từ hành trình tìm lại hình bóng người cha liệt sĩ, ông dành cả cuộc đời sưu tầm, ghi chép và lưu giữ lịch sử quê hương cùng những câu chuyện về những con người đã làm nên lịch sử.

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cạm bẫy ma tuý mới "pod chill" - Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Cầm trên tay chiếc “pod chill” nhỏ gọn, tỏa ra mùi hương trái cây ngọt ngào, nhiều bạn trẻ hồn nhiên nghĩ rằng mình chỉ đang dùng một sản phẩm giải trí thời thượng. Nhưng đằng sau làn khói thơm ấy lại là Etomidate - một hoạt chất gây mê y học bị giới tội phạm “biến tướng” thành ma túy nguy hiểm.

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

Những dấu vết bí ẩn ven sông Ba

(GLO)- Men theo bờ sông Ba đoạn chảy qua buôn Tơnia (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai), khi nắng cuối ngày hắt những tia vàng lấp lánh trên mặt nước, chúng tôi bắt gặp những vật thể lạ nhô lên khỏi lớp đất sét. 

Chị Djen giới thiệu những chùm răng rẽl vừa thu hái

Theo mùa răng rẽl

(GLO)- Mưa như trút nước xuống những cánh rừng ở xã Ðăk Sơmei sau nhiều tháng nắng khô khốc. Những cung đường rừng trơn như đổ mỡ, loang lổ vệt bánh xe máy trượt ngang. Thỉnh thoảng, giữa nền đường đỏ quạch sót lại vài chùm răng rẽl xanh mướt rơi vãi, dấu vết của những chuyến trở về từ rừng.

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

Ký ức không phai của nữ Anh hùng Kpă Ó

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng trong ngôi nhà nhỏ ở làng Bạc 1 (xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai), ký ức về một thời hoa lửa vẫn vẹn nguyên qua từng câu chuyện của bà Kpă Ó - nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân duy nhất ở khu vực phía Tây tỉnh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

null