'Hạt ngọc trời' - ngũ vị tử trên đỉnh Ngọc Linh

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

"Hạt ngọc trời" là tên mà người Xơ Đăng thường gọi với quả ngũ vị tử - loài cây mỗi năm cho quả 1 lần.

Ở vùng núi Ngọc Linh (thuộc các xã Tu Mơ Rông, Măng Ri, Đăk Sao…, tỉnh Quảng Ngãi), không chỉ nổi tiếng có sâm Ngọc Linh, nơi đây còn được thiên nhiên ưu đãi cho loài cây dược liệu quý mang tên ngũ vị tử. Người Xơ Đăng thường gọi là "hạt ngọc trời".

Ngũ vị tử được người Xơ Đăng gọi 'hạt ngọc trời'
Ngũ vị tử được người Xơ Đăng gọi "hạt ngọc trời".

Ngũ vị tử là cây dược liệu, thuộc họ dây leo, sống bám trên cây gỗ, thường mọc ở vùng giáp ranh giữa rừng non và rừng già.

Sở dĩ loại quả này có tên "ngũ vị tử" bởi vị đặc trưng, pha trộn giữa năm vị: Chua, ngọt, đắng, cay và mặn.

Người dân vào rừng hái ngũ vị tử
Người dân vào rừng hái ngũ vị tử
Ngũ vị tử mỗi năm cho quả 1 lần
Ngũ vị tử mỗi năm cho quả 1 lần.

Từ xưa, người dân thường hái quả về ăn, sau này, bán cho thương lái thu mua về làm gia vị, thuốc. Khi còn xanh, quả ngũ vị tử có màu vàng nhẹ, chuyển thành màu đỏ hồng mọng khi đã chín.

Ngũ vị tử được phơi khô

Loại cây này thường mọc trong những tán rừng, ở độ cao từ 1.200 - 1.600m, ra quả từ tháng 8 đến cuối tháng 10 hằng năm. Mỗi năm, ngũ vị tử ra quả một lần nên người dân tranh thủ hái về bán.

Ngũ vị tử được các thương lái vào tận làng thu mua
Ngũ vị tử được các thương lái vào tận làng thu mua.

Năm nào cũng vậy, vào mùa ngũ vị tử, 2 em chị Y Chủ (35 tuổi) và Y Chuông (31 tuổi, cùng trú làng Đăk Chum 1, xã Tu Mơ Rông) lại rủ nhau vào rừng hái loại quả này để kiếm thêm thu nhập. Nếu "trúng mánh", một người có thể thu về nửa tạ trong ngày, mang lại nguồn thu lớn.

Chị Y Chủ cho biết trước đây chẳng ai hái ngũ vị tử làm gì. Thấy quả rất ngon, bắt mắt nên khi đi rẫy, đi rừng, nhiều người tiện tay hái ăn rồi đem về cho các cháu nhỏ. "Vài năm trở lại đây, có thương lái vào tận xã tìm mua, thế là đến mùa, người dân lại rủ nhau lên núi tìm hái" - chị Chủ cho biết.

Quả ngũ vị tử trông rất bắt mắt
Quả ngũ vị tử trông rất bắt mắt

Theo lời chị Chủ, để hái được ngũ vị tử, họ phải chịu khó leo lên cây cao để hái, thay vì chặt hạ cây, như vậy, rừng được giữ gìn tốt hơn, năm sau còn có để mà hái. Mỗi ngày, 2 chị em có thể hái được 30 kg ngũ vị tử, bán với giá khoảng 25.000 đồng/kg.

Quả ngũ vị tử chín mọng nước
Quả ngũ vị tử chín mọng nước

Ông Dương Đăng Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi, cho biết cây ngũ vị tử thường mọc ở bìa rừng hoặc rừng non. Loài cây này đã gắn bó với đồng bào Xơ Đăng từ xưa tới nay. Ít năm trở lại đây, đến mùa là thương lái tới địa phương tìm mua ngũ vị tử nên người dân đi hái về bán, mang lại nguồn thu nhập tốt.

"Quả ngũ vị tử chín vào mùa mưa nên việc thu hái khá khó khăn. Tuy nhiên, người dân không muốn bỏ lỡ sản vật quý nên sẵn sàng lặn lội để đi thu hoạch. Sau khi hái về, người dân có thể trực tiếp mang đến hợp tác xã hoặc chợ phiên để bán" - ông Khoa nói.

Trong những năm gần đây, ngũ vị tử được người dân và thương lái thu mua
Trong những năm gần đây, ngũ vị tử được người dân và thương lái thu mua

Ngũ vị tử là vị thuốc quý, được dùng từ lâu trong y học cổ truyền. Theo Đông y, nó có tác dụng, bổ thận, cố tinh, giảm tiểu nhiều; dưỡng phổi, chỉ khái, trị ho mãn tính, hen suyễn; an thần, tăng trí nhớ, giảm mệt mỏi; bảo vệ gan và tăng sức đề kháng.

Theo T.Trực (NLĐO)

Có thể bạn quan tâm

Giữ buôn Jứ!

Buôn Jứ: Hành trình an cư sau những mùa lũ

(GLO)- Mỗi khi mùa mưa đến, người dân buôn Jứ (xã Ia Tul, tỉnh Gia Lai) lại thấp thỏm nhìn con nước sông Ba dâng lên nhanh. Với họ, lũ là nỗi ám ảnh kéo dài qua nhiều thế hệ. Và rồi, sau những trận ngập lịch sử, hàng trăm hộ dân buôn Jứ đang sáng lên hy vọng về một cuộc sống bình yên, tốt đẹp hơn.

Thanh âm buôn cổ

Thanh âm buôn cổ

Người dân buôn cổ M’Liêng vẫn còn gìn giữ nghề thủ công truyền thống cùng nhiều hiện vật cổ. Khi buôn có lễ hội, âm thanh cồng chiêng vang lên như một niềm tự hào của người dân nơi đây. Buôn cổ này may mắn sở hữu một khu rừng thiêng.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

Tình yêu kháng chiến - hạnh phúc trọn đời

(GLO)- Chiến tranh dẫu khốc liệt song từ sự đồng hành của những người cùng chung lý tưởng cách mạng, tình yêu đã đơm hoa kết trái, trở thành điểm tựa để người lính vững vàng giữa bom đạn, vun đắp nên hạnh phúc bền chặt sau ngày đất nước thống nhất.

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

Viết lại đời mình bằng việc tử tế

(GLO)- Ít ai biết, sau dáng vẻ điềm đạm, ít nói của người đàn ông đã bước qua tuổi lục tuần - Kpă Dõ, Trưởng ban Công tác Mặt trận làng Lê Ngol (xã Bờ Ngoong) - là một quá khứ nhiều day dứt. Hai mươi lăm năm trước, vì nhẹ dạ và thiếu hiểu biết, ông bị lôi kéo vào con đường lầm lỡ.

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Tìm các anh giữa cỏ non Thành cổ

Sáng 2.4 vừa qua, tại di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị (tỉnh Quảng Trị), Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức lễ phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Mùa săn kiến vàng

Mùa săn kiến vàng ở cao nguyên Gia Lai

(GLO)- Khi mùa khô phủ nắng lên những cánh rừng phía Tây Gia Lai, người Jrai bước vào mùa săn kiến vàng. Hành trình tìm kiếm những tổ kiến tuy nhọc nhằn nhưng cũng thú vị, thể hiện sự gắn bó giữa đồng bào dân tộc thiểu số với thiên nhiên từ xưa đến nay.

null