Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ chất lượng công trình
Góp ý vào dự thảo nghị quyết về việc tổng kết thực hiện Nghị quyết số 66/2023/QH13 ngày 28-11-2013 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo điều kiện kết thúc việc thực hiện mục tiêu đầu tư theo quy mô đã được xác định.
Tuy nhiên, để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ làm rõ 4 nhóm vấn đề, bảo đảm việc kết thúc thực hiện mục tiêu đầu tư không đồng nghĩa với việc bỏ dở các công việc còn lại của dự án.
Theo báo cáo của Chính phủ, đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe đã hoàn thành khoảng 2.488/2.744 km, đạt 90,6%. Hiện còn 3 đoạn tuyến đang thi công với tổng chiều dài khoảng 168,5 km. Trong đó, đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận dự kiến đưa vào khai thác trong quý I-2027.
Từ thực tế này, ông Nguyễn Hồng Diên đề nghị phân định rõ việc kết thúc thực hiện mục tiêu đầu tư theo quy mô 2 làn xe với việc hoàn thành toàn bộ công trình và các nhiệm vụ còn lại của dự án.
Đồng thời, cần cập nhật chính xác khối lượng đã thực hiện, xác định tiến độ hoàn thành từng đoạn tuyến và quy định cụ thể trách nhiệm tiếp tục thi công, quyết toán, bảo trì, xử lý các tồn tại theo quy định pháp luật.
Đối với tiến độ và chất lượng công trình, Phó Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý tính khả thi của kế hoạch hoàn thành các đoạn tuyến còn lại, nhất là đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận.
Theo ông, tại đoạn tuyến này, còn khoảng 15/52 km, tương đương 29% chiều dài, đang trong giai đoạn gia tải, xử lý nền đất yếu. Việc hoàn thành dỡ tải, thi công móng và mặt đường để đưa công trình vào khai thác trong quý I-2027 là thách thức lớn.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Đẩy nhanh tiến độ là yêu cầu cần thiết nhưng phải đặt chất lượng, độ chặt nền đường và an toàn công trình lên hàng đầu; tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà rút ngắn các quy trình kỹ thuật cần thiết.
Ông cũng đề nghị Chính phủ làm rõ giải pháp kỹ thuật, tiến độ cụ thể và trách nhiệm của từng chủ thể đối với các đoạn tuyến còn lại; đồng thời lượng hóa chi phí phát sinh do chậm tiến độ, xác định nguyên nhân và trách nhiệm liên quan để có biện pháp xử lý dứt điểm.
Về quản lý vốn, quyết toán và xử lý các tồn tại tài chính, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng hồ sơ dự án còn một số số liệu chưa thống nhất về tổng mức đầu tư, vốn đã bố trí, vốn ngoài ngân sách và tiến độ thực hiện.
Do đó, Chính phủ cần rà soát, thống nhất số liệu về tổng mức đầu tư, vốn đã bố trí, giải ngân và nhu cầu vốn còn lại của từng dự án thành phần. Các chi phí phát sinh do chậm tiến độ cũng cần được làm rõ, gắn với trách nhiệm của các chủ thể liên quan và lộ trình quyết toán cụ thể.
Phó Chủ tịch Quốc hội cơ bản thống nhất yêu cầu hoàn thành quyết toán dự án chậm nhất vào cuối năm 2027. Tuy nhiên, thời hạn này phải đi kèm kế hoạch triển khai cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng và cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch, không để thất thoát nguồn ngân sách nhà nước đã bố trí.
Xác định rõ thứ tự ưu tiên đầu tư giai đoạn 2026-2030
Đối với định hướng đầu tư nâng cấp, mở rộng đường Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên lưu ý nhu cầu vốn cho các đoạn tuyến dự kiến triển khai còn rất lớn.
Theo báo cáo thẩm tra, riêng 7 đoạn tuyến dự kiến đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 101.332 tỷ đồng; 3 đoạn tuyến đang được nghiên cứu bổ sung có nhu cầu vốn khoảng 114.483 tỷ đồng. Trong khi đó, nhiều dự án vẫn đang ở bước nghiên cứu, chưa thu hút được nguồn lực đầu tư tương xứng.
Trước thực tế này, ông đề nghị Chính phủ xác định rõ thứ tự ưu tiên, phương án phân kỳ và nguồn vốn cho từng dự án, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, nhu cầu vận tải và khả năng cân đối vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Việc đầu tư phải tránh dàn trải, không để xảy ra tình trạng dự án được phê duyệt nhưng không bố trí đủ vốn để triển khai, đồng thời tuân thủ quy định của pháp luật về đầu tư công và yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị ưu tiên những đoạn tuyến có ý nghĩa chiến lược về quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường kết nối vùng, kết nối các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần tạo động lực phát triển và nâng cao khả năng tiếp cận hạ tầng giao thông.
Theo ông, việc xác định thứ tự ưu tiên, bố trí nguồn lực và tổ chức triển khai cần được giải quyết căn cơ, dứt điểm, bám sát chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị, qua đó bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực và phát huy vai trò của đường Hồ Chí Minh trong phát triển đất nước.
